Uczniowie powinni mieć do dyspozycji wolną przestrzeń, miejsca do siedzenia, brystol, kartki i długopisy.

Zajęcia właściwe

Czas trwania: 45 minut
Materiały: Kartki, długopisy, Załącznik 1

Prowadzący rozpoczyna z uczniami rozmowę na temat wpływu trudnych sytuacji na pojawianie się w życiu kryzysów emocjonalnych oraz sposobów radzenia sobie z nimi. Rysuje w tym celu na tablicy model ABC Alberta Ellisa, omawiając każdy z jego komponentów i ich wzajemny wpływ. Zachęca uczniów do podawania przykładów sytuacji, jakie mogą być powodem pojawiania się trudnych i silnych emocji, zapisuje je na tablicy przy obszarze modelu „Sytuacja”.

Prosi o wpisanie na pojedynczych kartkach wszystkich sposobów, w jaki uczniowie próbują sobie radzić z trudnymi sytuacjami i emocjami. Zastrzega, anonimowość odpowiedzi. Pod elementem modelu ABC „Zachowanie” rysuje na tablicy pionową kreskę. Po jednej stronie wpisuje „konstruktywne”, po drugiej „niekonstruktywne sposoby” radzenia sobie. Czyta propozycje uczniów i zachęca ich do dyskusji na forum pytaniem: po której stronie i dlaczego umieściliby określony sposób.

Jeśli wśród odpowiedzi nie pojawią się przykłady samouszkodzeń/samookaleczeń, prowadzący pyta uczniów, czy są jeszcze sposoby, w jaki osoby doświadczające silnego stresu, kryzysu emocjonalnego próbują sobie radzić, które to w ich perspektywie mogą być niebezpiecznymi strategiami. Jeśli wśród odpowiedzi pojawiają się przykłady samouszkodzeń/prób samobójczych, prowadzący rozpoczyna dyskusję, zadając pytania:

• Jakie sytuacje z życia tych osób mogą powodować wybór takich sposobów?
  Proponowana lista: kłótnie rodziców, konflikt rówieśniczy, przemoc, utrata relacji, uzależnienie rodzica, depresja, trudności szkolne, trudne i traumatyczne doświadczenia z przeszłości, odczuwanie silnych emocji, doświadczanie trudnych uporczywych myśli;

• Jak musi czuć się dana osoba? Co może przeżywać?

• Dlaczego wybiera takie sposoby?

• Jak można jej pomóc?

Prowadzący omawia z uczniami sposoby wspierania rówieśników w takich sytuacjach. Uświadamia, jakie korzyści może przynieść dla osoby samouszkadzającej się uzyskanie pomocy ze strony szkoły, poradni psychologicznej lub konsultacji psychiatrycznej. Podaje uczniom numery telefonów zaufania (116 111 oraz 800 121 212), zachęca ich do informowania wychowawcy/psychologa lub pedagoga szkolnego, jeśli zauważą niepokojące objawy w zachowaniach rówieśników.

Czas: ok. 45minut
Materiały: kartki, długopisy, flamastry, Załącznik 2

Prowadzący odnosi się ponownie do omawianego modelu ABC, podkreślając rolę i znaczenie emocji. Dzieli uczniów na 4 grupy. Rozdaje każdej grupie dużą kartkę papieru, mazaki i przydziela 1 z emocji – lęk, złość, smutek, radość. Uczniowie pracują nad odpowiedziami na pytania:

1. Do czego służy nam ta emocja/dlaczego się pojawia?

2. O jakich potrzebach nas informuje?

Odpowiedzi uczniowie zapisują na tworzonym przez siebie plakacie.

W kolejnej części zadania prowadzący kieruje pytania do grup:

1. Czy te emocje zawsze mają to samo natężenie/siłę?

2. Co może wpływać na ich eskalacje, a co może obniżać ich natężenie? (proszę zwracać uwagę na sytuacje i myśli, które mogą zarówno nasilać jak i obniżać w zależności od ich charakteru).

Następnie prowadzący rozdaje każdemu uczniowi kartę z bezpiecznymi sposobami radzenia sobie z emocjami (Załącznik 2), prosząc o zaznaczenie tych, które stosują oraz mogliby zastosować. Zachęca do podawania innych przykładów, które są bezpieczne i pomocne. Pyta grupę, które z nich sprawdziłyby się podczas odczuwania danej emocji i czy są możliwe do zastosowania przy każdym jej natężeniu.

Czas: ok. 45minut
Materiały: Kartki, długopisy, wydrukowane materiały dot. zniekształceń poznawczych

Prowadzący odwołuje się do omawianego na pierwszym spotkaniu wpływu myśli na pojawianie się uczuć (Model ABC). W 3‑osobowych grupkach uczniowie prowadzą rozmowę na temat tego, jakie konkretne treści/myśli powodują pojawienie się trudnych uczuć (ok. 10 minut). Prowadzący prosi o podanie przykładów takich myśli i zapisuje je na tablicy.

Następnie przekazuje uczniom przygotowaną notatkę na temat rodzajów zniekształceń myślenia/pułapek myśli (Załącznik 2) z krótkimi przykładami. Prosi uczniów o zapoznanie się z materiałem i przyporządkowanie widniejących na tablicy myśli do konkretnych zniekształceń (praca w 3‑osobowych grupach). Następnie omawia je z uczniami.

Prowadzący wybiera 1 myśl, zapisuje ją na tablicy i zachęca uczniów do dyskusji na temat sposobów, w jaki można sobie z nią poradzić (podważanie słuszności myśli, podawania sobie powodów, które przeczą jej prawdziwości, przekształcania myśli w bardziej wspierającą), spisuje wszystkie pomysły na tablicy. Na koniec omawia z uczniami, które z podanych sposobów mogłyby być dla nich pomocne.

Czas: ok. 45mnut
Materiały: Kartki, długopisy, flamastry

Prowadzący przytacza podane przez uczniów na pierwszych warsztatach przykłady sytuacji, które sprawiają im trudności emocjonalne oraz przyczyniają się do stosowania niefunkcjonalnych strategii radzenia sobie.
Dzieli uczestników na 4 lub więcej grup w zależności od liczby osób. Każda z grup opracowuje bezpieczne sposoby, jak można rozwiązać 1 konkretny problem związany z sytuacją, według poniższych wskazówek. Prowadzący czyta wskazówki uczniom:

1. Zidentyfikuj problem;

2. Burza mózgów – wypisz wszystkie możliwe sposoby rozwiązania danego problemu (8 minut);

3. Omów i wykreśl te rozwiązania, które nie są możliwe do wdrożenia lub mają małą szansę skuteczności;

4. Podkreśl kolorem te rozwiązania, które są możliwe do wdrożenia i mogą być pomocne.

Zakończenie

Na zakończenie prowadzący podsumowuje wszystkie spotkania przypomina uczniom numery telefonów zaufania oraz o możliwości skonsultowania się z psychologiem szkolnym. Zachęca uczniów do informowania wychowawców/psychologa/pedagoga szkolnego, w razie gdy niepokoją ich zachowania bądź stan psychiczny kolegi/koleżanki ze szkoły.