Polityka międzynarodowa. Znaczenie traktatów z Rapallo i Locarno
R8KBHU2VREZ1U
Zdjęcie przedstawia dużą salę, w której odbywa się posiedzenie. Po prawej stoją rzędy ław, przy których siedzą mężczyźni w garniturach. Po bokach sali są balkony, na których również siedzą ludzie. Po lewej stronie sali znajdują się wyższe ławy, są zwrócone przodem do pozostałych. Również siedzą przy nich obradujący. Pod wysoką ścianą stoją rozłożyste rośliny w doniczkach.
Zdjęcie przedstawia dużą salę, w której odbywa się posiedzenie. Po prawej stoją rzędy ław, przy których siedzą mężczyźni w garniturach. Po bokach sali są balkony, na których również siedzą ludzie. Po lewej stronie sali znajdują się wyższe ławy, są zwrócone przodem do pozostałych. Również siedzą przy nich obradujący. Pod wysoką ścianą stoją rozłożyste rośliny w doniczkach.
Po wojnie. System wersalski
Otwarcie posiedzenia Ligi Narodów 15 listopada 1920 r.
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
Na straży światowego pokoju. Liga Narodów
[…] skończyła się wojna, najokrutniejsza, najstraszniejsza z wojen, jakich doświadczyła ludzkość. Mam nadzieję, iż wolno nam powiedzieć, że tego historycznego poranka skończyła się też epoka wojen – mówił brytyjski premier David Lloyd George 11 listopada 1918 r. Nikt nie chciał, by powtórzył się koszmar I wojny światowej, i cel ten przyświecał przybyłym na konferencję wersalską przedstawicielom państw zwycięskiej ententy. Idea utworzenia organizacji mającej stać na straży pokoju na świecie pojawiała się w myśli europejskiej już od dawna, ale dopiero po zakończeniu Wielkiej Wojny nabrała realnych kształtów. Czy utworzona wówczas Liga Narodów okazała się skutecznym narzędziem chroniącym ludzkość przed kolejnymi konfliktami?
R11AS625GBOQP1
Linia chronologiczna przedstawiająca następujące wydarzenia. 28 lipca 1914 — 11 listopada 1918: pierwsza wojna światowa. 8 stycznia 1918: przedstawienie 14 punktów Wilsona. 18 stycznia 1919 — 21 stycznia 1920: konferencja pokojowa w Paryżu. 1919: powstanie Republiki Weimarskiej. 28 czerwca 1919: podpisanie traktatu wersalskiego. 1920: utworzenie Ligi Narodów z 44 państw. 1926: dołączenie Niemiec do Ligi Narodów. 1933: przejęcie władzy w Niemczech przez Hitlera.
Źródło: Contentplus.sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Twoje cele
Ustalisz, jakie narzędzia powstrzymania agresora miała do dyspozycji Liga Narodów i które z nich było najskuteczniejsze.
Przedyskutujesz, czy Liga Narodów od swojego zarania była skazana na porażkę.
Wymienisz mocne i słabe strony Ligi Narodów.
Idea zza oceanu
Postulat utworzenia Ligi Narodów został zawarty w orędziu wygłoszonym przez prezydenta Thomasa Woodrowa Wilsona do Kongresu w styczniu 1918 roku.
Punkt czternasty orędzia Woodrowa Wilsona do Kongresu – 8 stycznia 1918 r.
Winno być utworzone powszechne zrzeszenie narodów na podstawie uroczystych umów celem dania wszystkim państwom, wielkim i małym, wzajemnych gwarancji niezawisłości politycznej i całości terytorialnej.
CART5 Źródło: Punkt czternasty orędzia Woodrowa Wilsona do Kongresu – 8 stycznia 1918 r., [w:] Wiek XX w źródłach, oprac. S.B. Lenard, M. Sobańska-Bondaruk, Warszawa 2002, s. 43–45.
Polecenie 1
Napisz, co Wilson mógł mieć na myśli, mówiąc o „gwarancji niezawisłości politycznej i całości terytorialnej”?
R189MSCKPZUQ3
Uzasadnienie
(Uzupełnij).
Weź pod uwagę ówczesną sytuację geopolityczną.
Wzajemne relacje pomiędzy państwami w powojennej Europie powinny opierać się na zasadzie sprawiedliwości politycznej i całości terytorialnej.
R18LPBX7CHS5G1
Zdjęcie przedstawia duży, kilkupiętrowy budynek. Ma jasną, piaskową elewację oraz wysokie okna. Przed budynkiem jest trawnik, a po lewej stronie asfaltowy podjazd.
Pałac Narodów w Genewie, siedziba Ligi Narodów do 1938 r. Tutaj odbyła się pierwsza sesja, w grudniu 1920 r., a przewodniczył jej Eric Drummond. Liga została ostatecznie rozwiązana w 1946 r., choć faktycznie przestała istnieć podczas II wojny światowej. Zastąpiła ją powołana w 1945 r. Organizacja Narodów Zjednoczonych. Dlaczego na siedzibę Ligi Narodów wybrano Genewę?
Źródło: Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 3.0.
Pomysł utworzenia międzynarodowej organizacji zapewniającej pokojowe współżycie narodów nie był nowy. Idea zapobiegania wojnom poprzez stworzenie zasad zbiorowego bezpieczeństwa była żywa od co najmniej końca XVIII w. Na przełomie XIX i XX w. opracowano szereg norm dotyczących rozwiązywania sporów międzynarodowych i prowadzenia konfliktów zbrojnych, w tym ochrony ich ofiar i uczestników (konwencja genewska z 1906 r. i konwencje haskie z 1899 i 1907 r.). Wilson, proponując utworzenie Ligi Narodów, opierał się na wcześniejszym dorobku w tym zakresie. Szczególne zasługi w powołaniu organizacji, która później otrzymała miano Ligi Narodów, położyły Wielka Brytania i Stany Zjednoczone.
W wyniku decyzji konferencji paryskiej powstała organizacja, której celem było utrzymanie pokoju na świecie i zapobieganie konfliktom poprzez opracowanie zasad rozstrzygania sporów międzynarodowych na drodze innej niż wojna. Była to idea rewolucyjna. Wprowadzała regułę wspólnego działania kilku państw przeciw agresorowi, i to niezależnie od tego, czy leżało to w interesie tych państw, czy nie. Tekst ustanawiający zasady funkcjonowania Ligi został dołączony do traktatu wersalskiego i ratyfikowany 28 czerwca 1919 r. Kilka miesięcy później odbyło się pierwsze posiedzenie Ligi. Wierzono, że skończyła się epoka wojen, a ludzkość wkraczała w epokę pokoju. Rzeczywistość jednak szybko zweryfikowała te nadzieje.
Czy długotrwały pokój na świecie jest możliwy?
Zapoznaj się z animacją dotyczącą powstania Ligi Narodów i wykonaj polecenie.
R8SRHHC9BZG1O
Nagranie filmowe lekcji pod tytułem 1918: Czy długotrwały pokój na świecie jest możliwy?.
Nagranie filmowe lekcji pod tytułem 1918: Czy długotrwały pokój na świecie jest możliwy?.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Nagranie filmowe lekcji pod tytułem 1918: Czy długotrwały pokój na świecie jest możliwy?.
Polecenie 2
Na podstawie animacji wyjaśnij, dlaczego idea Ligi Narodów pojawiła się w ostatnich latach II wojny światowej.
RMUPE97AUUJ1T
Uzasadnienie
(Uzupełnij).
Zwróc uwagę na charakter I wojny światowej, jej skutki i ewentualne zyski ze śwaitowego długotrwałego pokoju.
I wojna światowa była pierwszym konfliktem na tak dużą skalę. Objęła pięć kontynentów i skutkowała ogromnymi zniszczeniami oraz milionami (szacuje się około 8 mln) ofiar. Była pierwszą wojną, w której użyto broni maszynowej, czołgów oraz gazów bojowych, co nadało temu konfliktowi przerażający wymiar. W rezultacie działania na rzecz pokoju zyskały wielu nowych, gorliwych zwolenników. Dostrzeżono również potrzebę zwiększenia współpracy międzynarodowej, aby ewentualne konflikty między państwami rozstrzygać na drodze dyplomatycznej.
Symbolika Ligi Narodów
RRL6MFJXA7CHC
Ilustracja przedstawia symbol Ligi Narodów. Składa się z niebieskiego pięciokąta, w którym umieszczona jest niebieska pięcioramienna gwiazda z białą obwódką. Na górze jest napis po angielsku: League of Nations. Na dole jest napis po francusku: Société des Nations.
Oficjalny symbol Ligi Narodów, od 1939 r. Ukazuje pięcioramienną gwiazdę wpisaną w niebieski pięciokąt, oznaczają one pięć ras i pięć kontynentów. Nazwę organizacji zapisano w językach angielskim i francuskim, ponieważ tymi językami posługiwano się podczas obrad Ligi.
Źródło: Martin Grandjean, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 4.0.
Polecenie 3
Wyjaśnij, czego wyrazem był symbol Ligi Narodów.
R1R3EL8JZBD12
Uzasadnienie
(Uzupełnij).
Wykorzystaj opis ilustracji.
Kolor niebieski symbolizuje spokój, lojalność i wierność. Pięcioramienna gwiazda wprowadza ład i harmonię.
Struktura i zasady działania
Pakt Ligi Narodów składał się z 26 artykułów. Podpisały go 44 państwa, zwane członkami założycielskimi, z których 32 wchodziły w skład zwycięskiej koalicji, a pozostałe były neutralne. Odmówiono przyłączenia się do tej organizacji państwom przegranym, a Stany Zjednoczone nigdy nie ratyfikowały paktu Ligi.
Mapa - państwa założycielskie Ligi Narodów
R1QF51UFXO29H
Ilustracja przedstawia mapę świata. Kolorem pomarańczowym zaznaczono członków założycieli Ligi Narodów obecnych do końca, są to następujące kraje: Australia, Belgia, Boliwia, Chiny, Grecja, Holandia, Indie Brytyjskie, Iran, Kanada, Kolumbia, Kuba, Liberia, Norwegia, Nowa Zelandia, Panama, Polska, Portugalia, Szwajcaria, Szwecja, Syjam, Urugwaj, Wielka Brytania, Związek Południowej Afryki. Kolorem ciemnopomarańczowym zaznaczono członków założycieli, którzy opuścili Ligę, a następnie ponownie do niej dołączyli, są to następujące kraje: Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców, Argentyna. Kolorem jasnopomarańczowym zaznaczono członków założycieli, którzy opuścili Ligę, są to następujące kraje: Brazylia, Chile, Czechosłowacja, Dania, Francja, Gwatemala, Haiti, Hiszpania, Honduras, Japonia, Nikaragua, Paragwaj, Peru, Rumunia, Salwador, Wenezuela, Włochy.
Państwa założycielskie wchodzące w skład Ligi Narodów.
Źródło: Contentplus.sp. z o.o. na podstawie Allard Postman, The Netherlands, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 3.0.
Polecenie 4
Na podstawie mapy przedstawiającej państwa założycielskie Ligi narodów, napisz, na którym kontynencie znajdowało się najwięcej państw należących na Ligi Narodów.
Na podstawie opisu mapy przedstawiającej państwa założycielskie Ligi Narodów,, napisz, na którym kontynencie znajdowało się najwięcej państw należących do Ligi Narodów.
R13N354M739JR
Uzasadnienie
(Uzupełnij).
Wykorzystaj legendę mapy.
Najwięcej państw przystąpiło do Ligi Narodów w Europie.
Do podstawowych zadań Ligi Narodów należało rozwijanie współpracy między narodami oraz zapewnienie im bezpieczeństwa i pokoju. Zajmowała się ona także kwestiami humanitarnymi i na tym polu odnotowała najwięcej sukcesów. Liga sprawowała pieczę nad niektórymi terenami w Europie, m.in. Zagłębiem Saary, oddanymi jej mocą decyzji konferencji wersalskiej. Pod kontrolą Ligi pozostawały również tzw. terytoria mandatowe, czyli dawne kolonie niemieckie, i tereny odebrane Turcji po I wojnie światowej. W jej imieniu władzę nad tymi terytoriami – przynajmniej do czasu odzyskania przez nich niepodległości – sprawowały Francja oraz Wielka Brytania i jej dominia. Podstawowymi ciałami Ligi Narodów były Zgromadzenie Ogólne członków, Rada i Sekretariat. Najważniejszą rolę odgrywały cztery państwa, którym w Radzie przyznano status członków stałych i prawo weta: Wielka Brytania, Francja, Włochy i Japonia. Od 1926 r. do ich grona dołączyły Niemcy. Każde z państw członkowskich – bez względu na swoją wielkość i potencjał – dysponowało jednym głosem w Zgromadzeniu Ogólnym. Inicjatorzy organizacji starali się znaleźć równowagę między zasadą równości wszystkich państw wchodzących w skład Ligi Narodów a zapewnieniem uprzywilejowanej pozycji państwom najsilniejszym.
Najważniejszym zadaniem, do którego wypełnienia została powołana Liga Narodów, było zapobieganie konfliktom między państwami. W tym celu wprowadzono zasadę nakładania sankcji ekonomicznych na państwo, które dopuszczało się agresji. W razie eskalacji konfliktu Liga mogła podjąć działania militarne przeciwko agresorowi. Problem był jednak taki, że nie wyposażono jej w armię, musiała więc polegać na siłach zbrojnych państw członkowskich. Użycie ich zatem zależało od woli i interesów głównie Wielkiej Brytanii i Francji.
Trenuj i ćwicz
11
Ćwiczenie 1
Przeanalizuj mapę i napisz, które państwo spośród zaznaczonych kolorami nie powinno się znaleźć w gronie pierwotnych członków Ligi Narodów.
R9F3LEVXLZ5KB
Ilustracja przedstawia mapę świata z zaznaczonymi na pomarańczowo członkami założycielami Ligi Narodów. Są to następujące kraje: Argentyna, Australia, Belgia, Boliwia, Brazylia, Chile, Chiny, Czechosłowacja, Dania, Francja, Grecja, Gwatemala, Haiti, Hiszpania, Holandia, Honduras, Indie Brytyjskie, Iran, Japonia, Kanada, Kolumbia, Kuba, Liberia, Nikaragua, Norwegia, Nowa Zelandia, Panama, Paragwaj, Peru, Polska, Portugalia, Rumunia, Salwador, Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców, Szwajcaria, Szwecja, Syjam, Urugwaj, Wenezuela, Węgry, Wielka Brytania, Włochy, Związek Południowej Afryki.
Źródło: Contentplus.sp. z o.o. na podstawie Allard Postman, The Netherlands, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 3.0.
RFDPDNU2D3895
Twoja odpowiedź (Uzupełnij).
Przypomnij sobie, czy państwa przegrane wchodziły w skład członków Ligi Narodów na początku działalności tej organizacji.
Węgry, gdyż były państwem przegranym, a te nie znalazły się w początkowym składzie Ligi Narodów.
Ćwiczenie 2
Zapoznaj się z opisem mapy i podaj, które państwo spośród zaznaczonych kolorami nie powinno się znaleźć w gronie pierwotnych członków Ligi Narodów.
R19RFUOO1R6AG
Spośród wymienionych państw wskaż stałych członków Rady Ligi Narodów. Możliwe odpowiedzi: 1. Wielka Brytania, 2. Hiszpania, 3. Stany Zjednoczone, 4. Japonia, 5. Polska, 6. Włochy
R1OB3GVOUFN7A
Spośród wymienionych państw zaznacz stałych członków Rady Ligi Narodów. Możliwe odpowiedzi: 1. Wielka Brytania, 2. Hiszpania, 3. Stany Zjednoczone, 4. Japonia, 5. Polska, 6. Włochy
R1PHLB11QOMTM11
Ćwiczenie 2
Ułóż fragmenty Paktu Ligi Narodów w odpowiedniej kolejności, tak by tworzyły ciąg logiczny. Elementy do uszeregowania: 1. Rada składa się z przedstawicieli Głównych Mocarstw Sprzymierzonych i Stowarzyszonych oraz z przedstawicieli czterech innych członków Ligi. Tych czterech członków Ligi wyznacza swobodnie Zgromadzenie w okresach czasu, jakie uzna za stosowne. Do chwili pierwszego wyznaczenia przez Zgromadzenie członkami Rady są przedstawiciele Belgii, Brazylii, Hiszpanii i Grecji., 2. Każde państwo, dominium lub kolonia rządzące się samodzielnie, a nie wymienione w Aneksie, może zostać członkiem Ligi, jeżeli za jego przyjęciem wypowiedzą się dwie trzecie Zgromadzenia, pod warunkiem jednak, że da ono rzeczywiste rękojmie swych szczerych zamiarów przestrzegania zobowiązań międzynarodowych oraz że przyjmie ustalone przez Ligę normy dla swych sił zbrojnych oraz swych zbrojeń lądowych, morskich i lotniczych., 3. Poprawki do niniejszego Paktu nabierają mocy obowiązującej z chwilą ich ratyfikowania przez członków Ligi, których przedstawiciele tworzą Radę, i przez większość tych, których reprezentanci tworzą Zgromadzenie., 4. Każdy członek Ligi może za dwuletnim uprzedzeniem wystąpić z Ligi pod warunkiem, że wypełni do chwili wystąpienia wszystkie swoje międzynarodowe zobowiązania wraz z zobowiązaniami wynikającymi z niniejszego Paktu., 5. Za zgodą większości Zgromadzenia Rada może wyznaczyć innych członków Ligi, którzy będą odtąd stale reprezentowani w Radzie. Również za zgodą większości może Rada powiększyć liczbę członków Ligi, których przedstawiciele zasiądą w Radzie z wyboru Zgromadzenia […]., 6. Każdemu członkowi Ligi wolno jest nie przyjąć poprawek wprowadzonych do Paktu. W takim wypadku przestaje on być jednak członkiem Ligi., 7. Pierwotnymi członkami Ligi Narodów są sygnatariusze wymienieni w Aneksie do niniejszego Paktu oraz inne państwa, również wyszczególnione w Aneksie, które bez żadnych zastrzeżeń do tego Paktu przystąpią, składając deklarację w Sekretariacie w przeciągu dwu miesięcy od chwili wejścia w życie Paktu, co zostanie notyfikowane innym członkom Ligi., 8. Każdy członek Ligi w Radzie nie reprezentowany będzie zaproszony do wysłania swego przedstawiciela, który będzie mógł zasiadać w Radzie, ilekroć rozpatrywana będzie sprawa, w której będzie zainteresowany. Każdy członek Ligi reprezentowany w Radzie rozporządza w niej tylko jednym głosem i ma jednego tylko przedstawiciela.
Ułóż fragmenty Paktu Ligi Narodów w odpowiedniej kolejności, tak by tworzyły ciąg logiczny. Elementy do uszeregowania: 1. Rada składa się z przedstawicieli Głównych Mocarstw Sprzymierzonych i Stowarzyszonych oraz z przedstawicieli czterech innych członków Ligi. Tych czterech członków Ligi wyznacza swobodnie Zgromadzenie w okresach czasu, jakie uzna za stosowne. Do chwili pierwszego wyznaczenia przez Zgromadzenie członkami Rady są przedstawiciele Belgii, Brazylii, Hiszpanii i Grecji., 2. Każde państwo, dominium lub kolonia rządzące się samodzielnie, a nie wymienione w Aneksie, może zostać członkiem Ligi, jeżeli za jego przyjęciem wypowiedzą się dwie trzecie Zgromadzenia, pod warunkiem jednak, że da ono rzeczywiste rękojmie swych szczerych zamiarów przestrzegania zobowiązań międzynarodowych oraz że przyjmie ustalone przez Ligę normy dla swych sił zbrojnych oraz swych zbrojeń lądowych, morskich i lotniczych., 3. Poprawki do niniejszego Paktu nabierają mocy obowiązującej z chwilą ich ratyfikowania przez członków Ligi, których przedstawiciele tworzą Radę, i przez większość tych, których reprezentanci tworzą Zgromadzenie., 4. Każdy członek Ligi może za dwuletnim uprzedzeniem wystąpić z Ligi pod warunkiem, że wypełni do chwili wystąpienia wszystkie swoje międzynarodowe zobowiązania wraz z zobowiązaniami wynikającymi z niniejszego Paktu., 5. Za zgodą większości Zgromadzenia Rada może wyznaczyć innych członków Ligi, którzy będą odtąd stale reprezentowani w Radzie. Również za zgodą większości może Rada powiększyć liczbę członków Ligi, których przedstawiciele zasiądą w Radzie z wyboru Zgromadzenia […]., 6. Każdemu członkowi Ligi wolno jest nie przyjąć poprawek wprowadzonych do Paktu. W takim wypadku przestaje on być jednak członkiem Ligi., 7. Pierwotnymi członkami Ligi Narodów są sygnatariusze wymienieni w Aneksie do niniejszego Paktu oraz inne państwa, również wyszczególnione w Aneksie, które bez żadnych zastrzeżeń do tego Paktu przystąpią, składając deklarację w Sekretariacie w przeciągu dwu miesięcy od chwili wejścia w życie Paktu, co zostanie notyfikowane innym członkom Ligi., 8. Każdy członek Ligi w Radzie nie reprezentowany będzie zaproszony do wysłania swego przedstawiciela, który będzie mógł zasiadać w Radzie, ilekroć rozpatrywana będzie sprawa, w której będzie zainteresowany. Każdy członek Ligi reprezentowany w Radzie rozporządza w niej tylko jednym głosem i ma jednego tylko przedstawiciela.
Źródło: Pakt Ligi Narodów, Paryż 28.06.1919 r., dostępny online [w:] grocjusz.edu.pl.
1
Ćwiczenie 3
Przeanalizuj mapę przedstawiającą podział na terytoria mandatowe, a następnie uzupełnij luki w tekście opracowania historycznego. Państwa należy podać w kolejności alfabetycznej.
Zapoznaj się z opisem mapy przedstawiającej podział na terytoria mandatowe, a następnie uzupełnij luki w tekście opracowania historycznego.
RM1FLSAVMAXN7
Ilustracja przedstawia mapę świata z podziałem na terytoria mandatowe Ligi Narodów. Terytoria mandatowe Australii to Nowa Gwinea. Terytoria mandatowe Belgii to Ruanda‑Urundi. Terytoria mandatowe Wielkiej Brytanii to: Togo Brytyjskie, Kamerun Brytyjski, Tanganika, Palestyna, Irak, Nauru. Terytoria mandatowe Francji to: Togo Francuskie, Kamerun Francuski, Syria, Liban. Terytoria mandatowe Japonii to: Mandat Południowego Pacyfiku. Terytoria mandatowe Południowej Afryki to: Afryka Południowo‑Zachodnia. Terytoria mandatowe Nowej Zelandii to: Samoa Zachodnie.
Uzupełnij zdania. Jednym z pierwszych zadań Ligi Narodów wynikających z traktatów pokojowych było stworzenie systemu opieki mandatowej nad koloniami przejętymi od Niemiec oraz krajami odłączonymi od upadającego imperium tureckiego. […] W imieniu Ligi Narodów opiekę nad tymi terenami przejęły: (tu wybierz) 1. Mezopotamię/Irak, 2. Belgia, 3. wyspy na Pacyfiku, 4. Palestynę, 5. Syrię, 6. Wielka Brytania, 7. Francja, 8. Związek Południowej Afryki, 9. Japonia, 10. typu B, (tu wybierz) 1. Mezopotamię/Irak, 2. Belgia, 3. wyspy na Pacyfiku, 4. Palestynę, 5. Syrię, 6. Wielka Brytania, 7. Francja, 8. Związek Południowej Afryki, 9. Japonia, 10. typu B, (tu wybierz) 1. Mezopotamię/Irak, 2. Belgia, 3. wyspy na Pacyfiku, 4. Palestynę, 5. Syrię, 6. Wielka Brytania, 7. Francja, 8. Związek Południowej Afryki, 9. Japonia, 10. typu B, (tu wybierz) 1. Mezopotamię/Irak, 2. Belgia, 3. wyspy na Pacyfiku, 4. Palestynę, 5. Syrię, 6. Wielka Brytania, 7. Francja, 8. Związek Południowej Afryki, 9. Japonia, 10. typu B, (tu wybierz) 1. Mezopotamię/Irak, 2. Belgia, 3. wyspy na Pacyfiku, 4. Palestynę, 5. Syrię, 6. Wielka Brytania, 7. Francja, 8. Związek Południowej Afryki, 9. Japonia, 10. typu B oraz Australia i Nowa Zelandia. Obszary należące dawniej do Turcji – (tu wybierz) 1. Mezopotamię/Irak, 2. Belgia, 3. wyspy na Pacyfiku, 4. Palestynę, 5. Syrię, 6. Wielka Brytania, 7. Francja, 8. Związek Południowej Afryki, 9. Japonia, 10. typu B, (tu wybierz) 1. Mezopotamię/Irak, 2. Belgia, 3. wyspy na Pacyfiku, 4. Palestynę, 5. Syrię, 6. Wielka Brytania, 7. Francja, 8. Związek Południowej Afryki, 9. Japonia, 10. typu B i (tu wybierz) 1. Mezopotamię/Irak, 2. Belgia, 3. wyspy na Pacyfiku, 4. Palestynę, 5. Syrię, 6. Wielka Brytania, 7. Francja, 8. Związek Południowej Afryki, 9. Japonia, 10. typu B – uznano za najbardziej przygotowane do niepodległości, tworzyły zatem mandaty typu A […].
Mandat (tu wybierz) 1. Mezopotamię/Irak, 2. Belgia, 3. wyspy na Pacyfiku, 4. Palestynę, 5. Syrię, 6. Wielka Brytania, 7. Francja, 8. Związek Południowej Afryki, 9. Japonia, 10. typu B obejmował byłe kolonie niemieckie w Afryce, które uważano za słabiej rozwinięte i nieprzygotowane do szybkiego uzyskania niepodległości. Zatem państwo sprawujące opiekę otrzymało właściwie pełnię władzy. W grupie C znalazły się kraje najsłabiej rozwinięte, Namibia i (tu wybierz) 1. Mezopotamię/Irak, 2. Belgia, 3. wyspy na Pacyfiku, 4. Palestynę, 5. Syrię, 6. Wielka Brytania, 7. Francja, 8. Związek Południowej Afryki, 9. Japonia, 10. typu B, w których obowiązywały ustawy państwa sprawującego mandat.
Uzupełnij zdania. Jednym z pierwszych zadań Ligi Narodów wynikających z traktatów pokojowych było stworzenie systemu opieki mandatowej nad koloniami przejętymi od Niemiec oraz krajami odłączonymi od upadającego imperium tureckiego. […] W imieniu Ligi Narodów opiekę nad tymi terenami przejęły: (tu wybierz) 1. Mezopotamię/Irak, 2. Belgia, 3. wyspy na Pacyfiku, 4. Palestynę, 5. Syrię, 6. Wielka Brytania, 7. Francja, 8. Związek Południowej Afryki, 9. Japonia, 10. typu B, (tu wybierz) 1. Mezopotamię/Irak, 2. Belgia, 3. wyspy na Pacyfiku, 4. Palestynę, 5. Syrię, 6. Wielka Brytania, 7. Francja, 8. Związek Południowej Afryki, 9. Japonia, 10. typu B, (tu wybierz) 1. Mezopotamię/Irak, 2. Belgia, 3. wyspy na Pacyfiku, 4. Palestynę, 5. Syrię, 6. Wielka Brytania, 7. Francja, 8. Związek Południowej Afryki, 9. Japonia, 10. typu B, (tu wybierz) 1. Mezopotamię/Irak, 2. Belgia, 3. wyspy na Pacyfiku, 4. Palestynę, 5. Syrię, 6. Wielka Brytania, 7. Francja, 8. Związek Południowej Afryki, 9. Japonia, 10. typu B, (tu wybierz) 1. Mezopotamię/Irak, 2. Belgia, 3. wyspy na Pacyfiku, 4. Palestynę, 5. Syrię, 6. Wielka Brytania, 7. Francja, 8. Związek Południowej Afryki, 9. Japonia, 10. typu B oraz Australia i Nowa Zelandia. Obszary należące dawniej do Turcji – (tu wybierz) 1. Mezopotamię/Irak, 2. Belgia, 3. wyspy na Pacyfiku, 4. Palestynę, 5. Syrię, 6. Wielka Brytania, 7. Francja, 8. Związek Południowej Afryki, 9. Japonia, 10. typu B, (tu wybierz) 1. Mezopotamię/Irak, 2. Belgia, 3. wyspy na Pacyfiku, 4. Palestynę, 5. Syrię, 6. Wielka Brytania, 7. Francja, 8. Związek Południowej Afryki, 9. Japonia, 10. typu B i (tu wybierz) 1. Mezopotamię/Irak, 2. Belgia, 3. wyspy na Pacyfiku, 4. Palestynę, 5. Syrię, 6. Wielka Brytania, 7. Francja, 8. Związek Południowej Afryki, 9. Japonia, 10. typu B – uznano za najbardziej przygotowane do niepodległości, tworzyły zatem mandaty typu A […].
Mandat (tu wybierz) 1. Mezopotamię/Irak, 2. Belgia, 3. wyspy na Pacyfiku, 4. Palestynę, 5. Syrię, 6. Wielka Brytania, 7. Francja, 8. Związek Południowej Afryki, 9. Japonia, 10. typu B obejmował byłe kolonie niemieckie w Afryce, które uważano za słabiej rozwinięte i nieprzygotowane do szybkiego uzyskania niepodległości. Zatem państwo sprawujące opiekę otrzymało właściwie pełnię władzy. W grupie C znalazły się kraje najsłabiej rozwinięte, Namibia i (tu wybierz) 1. Mezopotamię/Irak, 2. Belgia, 3. wyspy na Pacyfiku, 4. Palestynę, 5. Syrię, 6. Wielka Brytania, 7. Francja, 8. Związek Południowej Afryki, 9. Japonia, 10. typu B, w których obowiązywały ustawy państwa sprawującego mandat.
211
Ćwiczenie 4
Przeanalizuj fragment Paktu Ligi Narodów i na podstawie zawartych w nim informacji wykonaj zamieszczone niżej polecenia.
1
Artykuł 10
Członkowie Ligi zobowiązują się szanować i utrzymywać przeciwko wszelkiej napaści zewnętrznej całość terytorialną i obecną niezależność polityczną wszystkich członków Ligi. W razie napaści, jej groźby lub niebezpieczeństwa Rada wskaże środki, jak zapewnić wykonanie niniejszego zobowiązania.
Artykuł 11
Oświadcza się wyraźnie, że wszelka wojna lub groźba wojny, niezależnie od tego, czy dotyka bezpośrednio jednego z członków Ligi, czy też nie dotyka — interesuje całą Ligę i że Liga powinna przedsięwziąć wszelkie środki, mogące skutecznie zabezpieczyć pokój między narodami. […]
Artykuł 13
Członkowie Ligi zgadzają się, że w razie gdyby między nimi powstał spór […] i gdyby sporu tego nie można było załatwić zadowalająco na drodze dyplomatycznej, sprawa będzie w całej rozciągłości oddana do załatwienia arbitrażowego lub sądowego. […] Sądem, któremu taki spór zostanie poddany, będzie Stały Trybunał Sprawiedliwości Międzynarodowej, ustanowiony zgodnie z artykułem 14, lub jakikolwiek trybunał uzgodniony przez strony w sporze lub wskazany w jakiejkolwiek obowiązującej między nimi konwencji.
Artykuł 15
Jeżeli między członkami Ligi powstanie spór, który mógłby spowodować zerwanie stosunków, i jeżeli spór ten nie zostanie poddany postępowaniu arbitrażowemu lub sądowemu przewidzianemu w artykule 13, to członkowie Ligi zgadzają się przedłożyć go Radzie. W tym celu wystarczy, by jeden z nich zawiadomił o sporze Sekretarza Generalnego, który zarządzi wszelkie środki celem wszechstronnego rozpoznania i zbadania sporu. Strony powinny w możliwie najkrótszym czasie przedstawić Sekretarzowi Generalnemu swój punkt widzenia z podaniem odnośnych faktów i dokumentów dowodowych. Rada może nakazać natychmiastowe ich ogłoszenie. Rada będzie się starała zapewnić załatwienie sporu. Jeżeli się to uda, Rada w stopniu, w jakim uzna to za pożyteczne, przedstawi stan faktyczny, niezbędne jego wyjaśnienie i sposób załatwiania sporu. […]
Artykuł 16
Jeżeli jeden z członków Ligi ucieka się do wojny wbrew zobowiązaniom przyjętym w artykułach 12, 13 lub 15, uważany będzie ipso facto za dopuszczającego się aktu wojennego przeciw wszystkim członkom Ligi, Ci zobowiązują się zerwać z nim natychmiast wszystkie stosunki handlowe i finansowe, zakazać wszelkich stosunków między swymi obywatelami a obywatelami państwa, które złamało Pakt, wreszcie przerwać porozumiewanie się w sprawach finansowych, handlowych czy osobistych między obywatelami tego państwa a obywatelami innych państw, należących lub nie należących do Ligi.
W podobnym wypadku obowiązkiem Rady będzie zalecić poszczególnym zainteresowanym rządom, jakim kontyngentem sił wojskowych, morskich i lotniczych każdy z członków Ligi ma współdziałać w siłach zbrojnych przeznaczonych do tego, aby wymusić poszanowanie zobowiązań Ligi.
Członkowie Ligi zgadzają się nadto udzielać sobie wzajemnie poparcia w przeprowadzeniu zarządzeń gospodarczych i finansowych, które będą podejmowane na mocy niniejszego artykułu, aby możliwie zmniejszyć wynikające z tych zarządzeń straty i niedogodności. Również wspierać się będą wzajemnie w oporze przeciw specjalnym środkom, jakie wobec jednego z nich stosować będzie państwo, które złamało Pakt. Wreszcie wydadzą niezbędne zarządzenia, by ułatwić przejście przez swe terytoria wojskom każdego członka Ligi biorącego udział we wspólnej akcji, mającej na celu zapewnienie poszanowania zobowiązań Ligi. Każdy członek Ligi, który stał się winnym złamania jednego z zobowiązań wynikających z tego Paktu, może być wykluczony z Ligi. Wykluczenie będzie orzeczone w głosowaniu wszystkich pozostałych członków Ligi, reprezentowanych w Radzie.
R37SXHLXQ8NJF
Ułóż poniższe elementy w kolejności odtwarzającej postępowanie Ligi na wypadek wojny. Elementy do uszeregowania: 1. interwencja zbrojna, 2. droga dyplomatyczna, 3. zerwanie stosunków ekonomicznych z państwem odpowiedzialnym za dążenie do wojny, 4. przedstawienie sprawy do rozstrzygnięcia Stałemu Trybunałowi Sprawiedliwości Międzynarodowej, 5. zbadanie sprawy spornej przez członków Rady, 6. wykluczenie z Ligi Narodów
Ułóż poniższe elementy w kolejności odtwarzającej postępowanie Ligi na wypadek wojny. Elementy do uszeregowania: 1. interwencja zbrojna, 2. droga dyplomatyczna, 3. zerwanie stosunków ekonomicznych z państwem odpowiedzialnym za dążenie do wojny, 4. przedstawienie sprawy do rozstrzygnięcia Stałemu Trybunałowi Sprawiedliwości Międzynarodowej, 5. zbadanie sprawy spornej przez członków Rady, 6. wykluczenie z Ligi Narodów
Źródło: Pakt Ligi Narodów, Paryż 28.06.1919 r., dostępny online [w:] grocjusz.edu.pl.
R1613VMCM3BG3
Co uważasz za największą słabość Ligi w powstrzymywaniu konfliktów? Wyjaśnij dlaczego. (Uzupełnij).
Zastanów się, o jakim charakterze działania miałyby największą siłę w powstrzymaniu agresora. Czy Liga Narodów mogła się do nich odwołać? Jeśli nie, to dlaczego?
Największą słabością Ligi Narodów było to, że nie posiadała ona własnej armii i polegała na armii państw członkowskich, a państwa te często nie były zainteresowane podjęciem interwencji, również sam proces przygotowywań do niej bardzo się wydłużał.
1
11
Ćwiczenie 5
Przeanalizuj schemat przedstawiający strukturę Ligi Narodów i na jego podstawie wykonaj polecenia.
R3Q1J4M3ZKAUJ
Mapa myśli. Struktura Ligi Narodów. Lista elementów:
Nazwa kategorii: [bold]LIGA NARODÓW
Elementy należące do kategorii [bold]LIGA NARODÓW
Nazwa kategorii: Zgromadzenie Ogólne
Elementy należące do kategorii Zgromadzenie Ogólne
Nazwa kategorii: organ, w którym prowadzono debaty
Nazwa kategorii: rozpoznawanie spraw
Nazwa kategorii: ostatnia instancja do rozstrzygania sporów
Nazwa kategorii: wszyscy członkowie byli reprezentowani
Nazwa kategorii: w podejmowaniu decyzji obowiązywała zasada jednomyślności
Nazwa kategorii: każdy członek posiadał jeden głos
Nazwa kategorii: członkowie spotykali się raz w roku
Koniec elementów należących do kategorii Zgromadzenie Ogólne
Nazwa kategorii: Rada Najwyższa
Elementy należące do kategorii Rada Najwyższa
Nazwa kategorii: podejmowała decyzje
Nazwa kategorii: w jej skład wchodzili stali członkowie: Wielka Brytania, Francja, Włochy, Japonia, Niemcy (od 1926 r.)
Nazwa kategorii: stali członkowie posiadali prawo weta
Nazwa kategorii: w skład wchodziło czterech niestałych członków wybieranych przez Zgromadzenie
Nazwa kategorii: czterech członków wybierano na określoną kadencję (od 1926 r. dziewięciu na okres trzech lat)
Koniec elementów należących do kategorii Rada Najwyższa
Nazwa kategorii: Sekretariat
Elementy należące do kategorii Sekretariat
Nazwa kategorii: na czele stał sekretarz
Nazwa kategorii: organ administracyjny
Nazwa kategorii: przygotowywał raporty
Koniec elementów należących do kategorii Sekretariat
Nazwa kategorii: Międzynarodowa Organizacja Pracy
Elementy należące do kategorii Międzynarodowa Organizacja Pracy
Nazwa kategorii: ciało doradcze w sprawach społecznych i ekonomicznych
Nazwa kategorii: mandaty (administracja byłych kolonii)
Nazwa kategorii: zdrowie
Nazwa kategorii: handel narkotykami, alkoholem i bronią
Nazwa kategorii: niewolnictwo, uchodźstwo, mniejszości narodowe
Nazwa kategorii: handel dziećmi i kobietami
Nazwa kategorii: pomoc dla krajów nierozwiniętych
Koniec elementów należących do kategorii Międzynarodowa Organizacja Pracy
Nazwa kategorii: Stały Trybunał Sprawiedliwości Międzynarodowej
Elementy należące do kategorii Stały Trybunał Sprawiedliwości Międzynarodowej
Nazwa kategorii: rozstrzygał spory między państwami członkowskimi
Nazwa kategorii: składał się z 15 sędziów
Nazwa kategorii: siedziba znajdowała się w Hadze
Koniec elementów należących do kategorii Stały Trybunał Sprawiedliwości Międzynarodowej
Koniec elementów należących do kategorii [bold]LIGA NARODÓW
Mapa myśli. Struktura Ligi Narodów. Lista elementów:
Nazwa kategorii: [bold]LIGA NARODÓW
Elementy należące do kategorii [bold]LIGA NARODÓW
Nazwa kategorii: Zgromadzenie Ogólne
Elementy należące do kategorii Zgromadzenie Ogólne
Nazwa kategorii: organ, w którym prowadzono debaty
Nazwa kategorii: rozpoznawanie spraw
Nazwa kategorii: ostatnia instancja do rozstrzygania sporów
Nazwa kategorii: wszyscy członkowie byli reprezentowani
Nazwa kategorii: w podejmowaniu decyzji obowiązywała zasada jednomyślności
Nazwa kategorii: każdy członek posiadał jeden głos
Nazwa kategorii: członkowie spotykali się raz w roku
Koniec elementów należących do kategorii Zgromadzenie Ogólne
Nazwa kategorii: Rada Najwyższa
Elementy należące do kategorii Rada Najwyższa
Nazwa kategorii: podejmowała decyzje
Nazwa kategorii: w jej skład wchodzili stali członkowie: Wielka Brytania, Francja, Włochy, Japonia, Niemcy (od 1926 r.)
Nazwa kategorii: stali członkowie posiadali prawo weta
Nazwa kategorii: w skład wchodziło czterech niestałych członków wybieranych przez Zgromadzenie
Nazwa kategorii: czterech członków wybierano na określoną kadencję (od 1926 r. dziewięciu na okres trzech lat)
Koniec elementów należących do kategorii Rada Najwyższa
Nazwa kategorii: Sekretariat
Elementy należące do kategorii Sekretariat
Nazwa kategorii: na czele stał sekretarz
Nazwa kategorii: organ administracyjny
Nazwa kategorii: przygotowywał raporty
Koniec elementów należących do kategorii Sekretariat
Nazwa kategorii: Międzynarodowa Organizacja Pracy
Elementy należące do kategorii Międzynarodowa Organizacja Pracy
Nazwa kategorii: ciało doradcze w sprawach społecznych i ekonomicznych
Nazwa kategorii: mandaty (administracja byłych kolonii)
Nazwa kategorii: zdrowie
Nazwa kategorii: handel narkotykami, alkoholem i bronią
Nazwa kategorii: niewolnictwo, uchodźstwo, mniejszości narodowe
Nazwa kategorii: handel dziećmi i kobietami
Nazwa kategorii: pomoc dla krajów nierozwiniętych
Koniec elementów należących do kategorii Międzynarodowa Organizacja Pracy
Nazwa kategorii: Stały Trybunał Sprawiedliwości Międzynarodowej
Elementy należące do kategorii Stały Trybunał Sprawiedliwości Międzynarodowej
Nazwa kategorii: rozstrzygał spory między państwami członkowskimi
Nazwa kategorii: składał się z 15 sędziów
Nazwa kategorii: siedziba znajdowała się w Hadze
Koniec elementów należących do kategorii Stały Trybunał Sprawiedliwości Międzynarodowej
Koniec elementów należących do kategorii [bold]LIGA NARODÓW
Źródło: Contentplus.sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
R18VB34Q5M19B
Wymień aspekty, które wzmacniały zdolność Ligi do zapewnienia pokoju i bezpieczeństwa (Uzupełnij).
Wymień aspekty, które osłabiały zdolność Ligi do zagwarantowania bezpieczeństwa zbiorowego (Uzupełnij).
Przypomnij sobie, jakie państwa były reprezentowane w Lidze Narodów, ile ich było i w jaki sposób przebiegało głosowanie. Zastanów się, jakie znaczenia miało prawo weta.
Wymień aspekty, które wzmacniały zdolność Ligii do zapewnienia pokoju i bezpieczeństwa. Reprezentacja wszystkich państw, każde państwo miało jeden głos, więc wszyscy byli równi, przewaga mocarstw.
Wymień aspekty, które osłabiały zdolność Ligi do zagwarantowania zbiorowego bezpieczeństwa. Prawo weta, którego wykorzystanie mogło blokować niektóre decyzje, jednomyślność, przewaga wielkich mocarstw, które narzucały swój punkt widzenia mniejszym państwom.
1
Ćwiczenie 5
Zapoznaj się z tekstem źródłowym i wykonaj ćwiczenie.
1
Rada Bezpieczeństwa
Rada Bezpieczeństwa składa się z piętnastu członków Organizacji Narodów Zjednoczonych. Republika Chińska, Francja, Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Północnej Irlandii oraz Stany Zjednoczone Ameryki są stałymi członkami Rady Bezpieczeństwa.
CART6 Źródło: Rada Bezpieczeństwa, dostępny w internecie: libr.sejm.gov.pl [dostęp 8.04.2021].
R16KARBNZ6LCQ
Wymień państwa, które były stałymi członkami zarówno Rady Bezpieczeństwa ONZ, jak i Rady Ligi Narodów. (Uzupełnij).
Pamiętaj, że musisz wskazać wszystkich stałych członków Rady Ligi Narodów, bez względu na okres ich uczestniczenia w tym projekcie.
Francja, ZSRS [w latach 1934–1939], Wielka Brytania.
Słownik
terytoria mandatowe
terytoria mandatowe
(z łac. mandatum – zlecenie) dawne kolonie niemieckie w Afryce, na Bliskim Wschodzie i na Pacyfiku znajdujące się pod zarządem Francji oraz Wielkiej Brytanii i jej dominiów z ramienia Ligi Narodów
bezpieczeństwo zbiorowe
bezpieczeństwo zbiorowe
system współdziałania państw w celu utrwalenia pokoju międzynarodowego i odparcia zagrożenia zewnętrznego
Międzynarodowa Organizacja Pracy
Międzynarodowa Organizacja Pracy
(ang. International Labour Organization) organizacja międzynarodowa współdziałająca blisko z Organizacją Narodów Zjednoczonych, powołana w 1919 r. jako organizacja stowarzyszona z Ligą Narodów; zajmuje się sprawami pracowniczymi, np. ograniczeniem pracy dzieci
Rada Najwyższa Ligi Narodów
Rada Najwyższa Ligi Narodów
najważniejszy organ Ligi Narodów, powołany w Genewie w 1920 r.; w jej skład wchodziło czterech stałych członków (Wielka Brytania, Francja, Włochy, Japonia) oraz dwunastu niestałych, wybieranych na trzyletnią kadencję; wspólnie podejmowali większość decyzji związanych z utrzymaniem pokoju na świecie
Sekretariat Ligi Narodów
Sekretariat Ligi Narodów
organ funkcjonujący przy Lidze Narodów, zajmujący się sprawami budżetowymi i przygotowywaniem materiałów na sesje Zgromadzenia i Rady
Stały Trybunał Sprawiedliwości Międzynarodowej, STSM
Stały Trybunał Sprawiedliwości Międzynarodowej, STSM
(ang. Permanent Court of International Justice, fr. Cour permanente de Justice internationale) pierwszy sąd międzynarodowy o zasięgu powszechnym, powołany na mocy aktu założycielskiego Ligi Narodów, działał od 1922 do 1946 r.
Liga Narodów
Liga Narodów
(ang. League of Nations, fr. Société des Nations) organizacja międzynarodowa powstała z inspiracji prezydenta Stanów Zjednoczonych Thomasa Woodrowa Wilsona i ujęta w traktacie wersalskim z 1919 r., istniała formalnie do 1945 r.
Zgromadzenie Ogólne Ligi Narodów
Zgromadzenie Ogólne Ligi Narodów
organ, w którym rozpoznawano sprawy z zakresu działalności organizacji, reprezentowany w nim był każdy członek z prawem jednego głosu
