Polityka międzynarodowa Niemiec. Znaczenie traktatów z Rapallo i Locarno

Na początku października 1925 r. do szwajcarskiej miejscowości Locarno zjechały delegacje: brytyjska, francuska, włoska, belgijska i niemiecka. Obrady otworzył premier brytyjski Joseph Chamberlain, zaznaczając równouprawnienie wszystkich uczestników. Po raz pierwszy od zakończenia wojny Niemcy zostały zaproszone na międzynarodową konferencję, a podjęte na niej decyzje oznaczały oficjalny powrót tego państwa do grupy mocarstw europejskich. Locarno przez wielu współczesnych zostało również uznane za początek epoki pokoju w Europie.

Mapa Niemiec, III Rzeszy w latach 1919 - 1937

Zapoznaj się z mapą, a następnie wykonaj polecenie.

RX6SZRJR1EB8J

Mapa Europy. Przedstawia terytorium Republiki Weimarskiej i Trzeciej Rzeszy w latach 1919–1937. Zaznaczone jest terytorium, które znalazło się w granicach Polski po 1914. Jest to część Pomorza z Gdynią (ale bez Gdańska), Grudziądzem i Toruniem, część Wielkopolski z Poznaniem oraz mała część Śląska z Katowicami.

Tak o kierunkach niemieckiej polityki zagranicznej pisał Gustaw Stresemann:

Od połowy lat 20. międzynarodowa sytuacja Niemiec zaczęła się poprawiać. W 1922 r. zawarły one układ w Rapallo ze Związkiem Sowieckim. Oba państwa, znajdujące się do tej pory w stanie izolacji politycznej, nawiązały współpracę gospodarczą i militarną, wyrzekły się wzajemnych roszczeń i prawa do odszkodowań wojennych oraz przywracały stosunki dyplomatyczne. Dwaj wrogowie systemu wersalskiego i jednocześnie dwaj najwięksi przeciwnicy suwerenności Polski podali sobie ręce. Nie po raz ostatni zresztą.

R1KAZ64MROM1S

Na zdjęciu grupa rozmawiających ze sobą mężczyzn. Ubrani są w garnitury. Jeden z mężczyzn trzyma teczkę.

Zbliżenie niemiecko‑sowieckie zmusiło Zachód do zmiany stosunku do Republiki Weimarskiej. Wyrazem tego było porozumienie między dotychczasowymi nieprzejednanymi przeciwnikami: Francją i Niemcami. Podpisanie paktów reńskich w 1925 r. gwarantujących granicę zachodnią Niemiec okazały się wielką porażką polskiej dyplomacji. Układy arbitrażowe zawarte między władzami polskimi a niemieckimi nie dawały żadnych gwarancji polskiej granicy zachodniej, wprowadzały tylko procedurę rozwiązywania sporów między skonfliktowanymi państwami. W konsekwencji Niemcy mieli prawo czuć się zachęceni przez państwa zachodnie, głównie Francję i Wielką Brytanię, do szukania dróg ekspansji na wschodzie kosztem m.in. Polski. Józef Piłsudski podsumował znaczenie układów w Locarno dla sprawy polskiej, mówiąc:

R1EMROMKOZFQA

Ilustracja przedstawia psa z dwoma pyskami bez ogona. Pysk psa po lewej jest łagodny. Stoi nad nim uśmiechnięty mężczyzna w mundurze i uniesionym palcem. Pysk psa po prawej jest agresywny. Stoi nad nim przestraszony Piłsudski. Na górze ilustracji jest napis: Pies niemiecki, który ma dwie mordy, a żadnego ogona. Na dole napis: od strony Francji i od strony Polski.

Zawarcie porozumienia w Rapallo oraz pakty reńskie osłabiły pozycję międzynarodową Polski i oznaczały dla niej zwiększenie zagrożenia. Nad Polską zawisło niebezpieczeństwo znalezienia się w izolacji. Dodatkowo Republika Weimarska została rok później przyjęta do Ligi Narodów jako członek stały, zajmując pozycję, o którą od dawna bezskutecznie starała się Warszawa. Wzmocnione poparciem państw zachodnich Niemcy zaostrzyły kurs wobec Polski, prowokując szereg konfliktów (np. o znaki polskie na skrzynkach pocztowych w Gdańsku), a propaganda niemiecka nie ustawała w przedstawianiu Polaków jako tych, którzy niesłusznie weszli w posiadanie niemieckich terytoriów.

Szukanie nowych dróg

Zbliżenie Niemiec do państw zachodnich doprowadziło do pewnego ochłodzenia ich stosunków z ZSRS. Niecałe trzy tygodnie później, 24 kwietnia 1926 r. Związek Sowiecki ponownie zawarł z Niemcami układ gwarantujący neutralność na wypadek agresji ze strony trzeciego państwa. Pomimo różnic dwaj wrogowie kolejny raz wzmocnili swoje pozycje.

R1L1BQ4GO2DXO

Na zdjęciu grupa mężczyzn w garniturach, płaszczach i kapeluszach. Grupa idzie po ulicy.

Dla Polski układy niemiecko‑sowieckie oznaczały wzrost zagrożenia. Dlatego polska dyplomacja popierała działania i współuczestniczyła w różnych inicjatywach mających na celu zagwarantowanie pokoju w Europie. Polska podpisała w 1928 r. tzw. pakt Brianda–Kellogga, na mocy którego sygnatariusze (razem 62 państwa) wyrzekali się wojny jako sposobu prowadzenia polityki zagranicznej. Rok później przedstawiciele Rzeczypospolitej, Estonii, Łotwy i Rumunii zawarli analogiczny dokument zaproponowany przez stronę sowiecką, zwany protokołem Litwinowa. Jego sygnatariusze oficjalnie rezygnowali ze stosowania przemocy w dochodzeniu swoich roszczeń terytorialnych.

Podpisanie tych układów zbiegło się w czasie z ochłodzeniem w stosunkach sowiecko‑niemieckich i osłabieniem związków między obu państwami. Na początku 1930 r. wznowiono rozmowy między Moskwą a Warszawą na temat ewentualnego układu o nieagresji, podpisano też szereg umów handlowych z Niemcami, co dawało nadzieję na bardziej umiarkowany kurs Niemiec wobec Polski. Rzeczpospolita stanęła przed szansą zrównoważenia stosunków między oboma agresywnymi sąsiadami. Żadne z państw – ani Niemcy, ani Związek Sowiecki – nie było jednak zainteresowane normalizacją stosunków z Polską, a rewizjonizm terytorialny w dalszym ciągu determinował ich relacje z Warszawą.

Audiobook

Zapoznaj się z audiobookiem, a następnie wykonaj polecenia

Trenuj i ćwicz

Ćwiczenie 3

Przeanalizuj poniższą karykaturę, a następnie wskaż stwierdzenia prawdziwe i fałszywe.

Zapoznaj się z opisem poniższej karykatury, a następnie wskaż stwierdzenia prawdziwe i fałszywe.

R1E1ZGBPNSOV6

Ilustracja przedstawia ogromną postać w niemieckim mundurze, która trzyma granat i zwój papieru z napisem pakt. Postać ma kocie wąsy. Wyłania się z chmur. Znajduje się nad polem, po którym idzie mały człowiek z koniem. Mały człowiek orze pole.

R33LZT6SNRL5U

Łączenie par. . Karykatura powstała po podpisaniu traktatu wersalskiego.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Karykatura ukazuje zacofanie ekonomiczne Polski wobec zaawansowania technologicznego Niemiec.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Karykatura przedstawia dysproporcje sił i potencjałów ekonomicznych oraz militarnych między Polską a jej zachodnim sąsiadem.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Karykatura ukazuje wzrost zagrożenia dla Polski.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz

Łączenie par. . Karykatura powstała po podpisaniu traktatu wersalskiego.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Karykatura ukazuje zacofanie ekonomiczne Polski wobec zaawansowania technologicznego Niemiec.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Karykatura przedstawia dysproporcje sił i potencjałów ekonomicznych oraz militarnych między Polską a jej zachodnim sąsiadem.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Karykatura ukazuje wzrost zagrożenia dla Polski.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz

1

Ćwiczenie 6

Przeanalizuj poniższą karykaturę, a następnie wyraź jej sens, odwołując się do elementów graficznych.

Zapoznaj się z opisem poniższej karykatury, a następnie wyraź jej sens, odwołując się do elementów graficznych, które przedstawia.

RHKUDFQG6L12N

Ilustracja przedstawia mężczyznę w mundurze, który ma czapkę na głowie oraz gęste wąsy. Postać jest ściśnięta pasami od lewej i prawej strony. Na pasie po lewej stronie jest czarny krzyż. Na pasie po prawej jest pięcioramienna gwiazda.

R15QR9962F3VB

(Uzupełnij).

Wskazówki i klucze odpowiedzi

Pokaż podpowiedź

Zastanów się, kogo przedstawiono na karykaturze. Zwróć uwagę na czapkę rogatywkę oraz na symbole znajdujące się na dwóch pasach ściskających przedstawioną postać.

Pokaż odpowiedź

Karykatura przedstawia sytuację międzynarodową Polski jako żołnierza ściśniętego przez ZSRS i Niemcy, dwa państwa wrogo ustosunkowane do Rzeczypospolitej.

Słownik