Co jest potrzebne, aby wakacje były udane? Większości z nas wystarczy: piękna pogoda, ciepła woda w czystym morzu, atrakcyjne krajobrazy, efektowne zabytki oraz smaczne i zdrowe jedzenie. To wszystko znajdziesz nad Morzem Śródziemnym.
Już wiesz
jakie są cechy klimatu równikowego, zwrotnikowego i podzwrotnikowego;
jaki jest związek między klimatem a warunkami życia w danym regionie świata;
że kraje leżące nad Morzem Śródziemnym są częstym celem wycieczek.
Nauczysz się
opisywać warunki klimatyczne strefy śródziemnomorskiej;
wyjaśniać, dlaczego kraje śródziemnomorskie są uważane przez ludzi za atrakcyjne miejsce zamieszkania;
wymieniać wybrane cywilizacje, które powstały w basenie Morza Śródziemnego.
iSUZUUccrb_d5e249
1. Krajobraz śródziemnomorski
W strefie klimatu umiarkowanego, w pobliżu równoleżników 40°N i 40°S panuje specyficzny klimat nazywany śródziemnomorskim. Jego nazwa pochodzi od Morza Śródziemnego, choć podobne warunki klimatyczne panują także w innych regionach świata. Klimat śródziemnomorski występuje nad morzem lub oceanem, ale jedynie tam, gdzie powietrze nie jest zbyt wilgotne.
W klimacie śródziemnomorskim wyróżniamy dwie pory roku. Lato jest słoneczne, suche i ciepłe. Zima jest łagodna, temperatura powietrza nie spada poniżej 0°C, ale często pada deszcz. Klimat śródziemnomorski jest komfortowy w odczuciu większości ludzi oraz sprzyja rozwojowi rolnictwa. Częstym elementem krajobrazu śródziemnomorskiego są góry. Ze względu na niższą temperaturę powietrza zimowe opady w górach mogą pozostawić niewielką pokrywę śnieżną.
RBEU8Zm6JIcqs1
Ilustracja prezentuje wykres – klimatogram, klimatu śródziemnomorskiego z Tel Avivu w Azji. Na lewej osi wykresu wyskalowano średnie temperatury w OC, na prawej osi wykresu wyskalowano sumy opadów w mm. Na osi poziomej zaznaczono cyframi rzymskimi kolejne miesiące. Czerwona pozioma linia na wykresie, to średnie temperatury w poszczególnych miesiącach. Tutaj linia rozpoczyna się na wysokości 12OC w styczniu i wznosi się w poszczególnych miesiącach do około 27 OC w sierpniu, po czym opada do 12 OC w grudniu. Niebieskie słupki, to wysokości sum opadów w poszczególnych miesiącach. Najwyższe opady, powyżej 50 mm, w miesiącach listopad-marzec. Najniższe opady, poniżej 50 mm, kwiecień-październik.
Roczny przebieg temperatury powietrza i opadów w mieście Tel Aviv leżącym w Izraelu nad Morzem Śródziemnym
R10X89BmQ45HC1
Mapa świata prezentuje występowanie klimatu śródziemnomorskiego na Ziemi. Klimat śródziemnomorski oznaczono kolorem fioletowym na mapie, który występuje: na wybrzeżach i wyspach Morza śródziemnego, na południu Afryki i Australii.
Rozmieszczenie obszarów z klimatem śródziemnomorskim
R1jGhculdATCU1
Fotografia prezentuje krajobraz śródziemnomorski na Lazurowym Wybrzeżu. Widoczne skaliste wybrzeże schodzące do lazurowej wody. Na płaskim wysokim cyplu znajdują się gęsto rozmieszczone różnokolorowe budynki.
Krajobraz śródziemnomorski na Lazurowym Wybrzeżu
Polecenie 1
Porównaj przebieg pór roku w Polsce i nad Morzem Śródziemnym. Wskaż różnice i podobieństwa.
iSUZUUccrb_d5e296
2. Turystyka w basenie Morza Śródziemnego
Tereny położone w strefie klimatu śródziemnomorskiego są chętnie odwiedzane przez turystów. Turystyce na pewno sprzyjają warunki naturalne. Klimat jest łagodny i stwarza warunki do plażowania oraz kąpieli w ciepłych wodach morskich od wiosny do jesieni, a do zwiedzania przez cały rok. W okresie zimowym można dodatkowo korzystać z ośrodków narciarskich leżących w pobliskich górach. W krajobrazie śródziemnomorskim warto podziwiać zarówno obiekty pochodzenia naturalnego, jak i dzieła rąk człowieka.
Atrakcyjność turystyczna regionu wiąże się niewątpliwie z jego niezwykłą historią. Wokół Morza Śródziemnego rozwinęły się najważniejsze starożytne cywilizacje. Tu rozwijała się kultura Egiptu, starożytnej Grecji i Rzymu, tworząc podstawy nauki, kultury i sztuki współczesnej Europy. Naukę i sztukę rozwijali także Arabowie i Turcy. Wschodnie wybrzeża Morza Śródziemnego były miejscem narodzin trzech ważnych religii: judaizmu, chrześcijaństwa i islamu. Wzajemne wpływy wszystkich kultur i religii sprawiły, że rejon Morza Śródziemnego jest unikalny pod względem ilości zabytków.
RXBzlUyRW6uqz1
Galeria fotografii prezentująca ciekawe miejsca nad Morzem ŚródziemnymFotografia pierwsza prezentuje plażę przy promenadzie nad morzem. Na plaży i promenadzie widocznych wiele osób. W tle wysokie budynki.
Plaża miejska w Barcelonie (Hiszpania). W Barcelonie słońce świeci przez 2500 godzin w roku!
RkJAwb7BuKyYK1
Fotografia druga wykonana z wysokości prezentuje jeziora z turkusowymi wodami umiejscowione pomiędzy skałami.
Jeziora Plitwickie w Chorwacji. Park Narodowy i obszar Światowego Dziedzictwa UNESCO. Dostępne do zwiedzania jest 16 jezior połączonych 90 wodospadami
RneS3P4Ns5Q9m1
Fotografia trzecia prezentuje piramidy na pustyni.
Egipskie piramidy w Gizie są najsłynniejszym śladem starożytnej cywilizacji sprzed kilku tysięcy lat i jedynym z tzw. siedmiu cudów świata, który dotrwał do naszych czasów
RCGxe0NWESAPA1
Fotografia czwarta prezentuje ruiny świątyń i pozostałości innych budowli na wzgórzu Akropolu.
Ruiny świątyń i innych budowli są pozostałościami wspaniałej kultury starożytnej Grecji, chętnie zwiedzanymi przez turystów. Na zdjęciu widać Akropol w Atenach, ruiny Partenonu – świątyni bogini Ateny, V wiek p.n.e.
R10KRMubzQbR81
Fotografia piąta prezentuje owalnego kształtu budynek amfiteatru w Rzymie – Koloseum.
Koloseum w Rzymie. Rzym był stolicą najdłużej istniejącego imperium w historii. Koloseum to amfiteatr, w którym m.in. odbywały się walki gladiatorów oraz pokazy dzikich zwierząt. Po zalaniu specjalnie przygotowanej kondygnacji urządzano tu nawet przedstawienia ukazujące bitwy okrętów
RO4kvEmsOhBSz1
Fotografia szósta prezentuje wybrzeże z przystanią przy której stoją przycumowane jachty i łodzie.
Intensywna zabudowa wybrzeży Morza Śródziemnego zapewnia noclegi dla licznych turystów, ale niekorzystnie zmienia krajobraz
R1Pk5luR5gJt31
Ilustracja przedstawia portret starego Samarytanina. Mężczyzna o twarzy szczupłej, pociągłej z wysokim czołem . Posiada długa brodę i wąsy. Na głowie ma turban.
Portret przedstawiciela ludu Samarytan. Obecnie w Izraelu i Autonomii Palestyńskiej żyje tylko ok. 700 przedstawicieli tego ludu
Polecenie 2
Korzystając z Internetu i książek, dowiedz się, jakie wynalazki i urządzenia mają swój początek w starożytności.
Ciekawostka
Zarówno stosowany przez nas oraz większość innych krajów świata alfabet łaciński, jak i zestaw cyfr arabskich oraz cyfr rzymskich powstały w kulturach basenu Morza Śródziemnego.
Ciekawostka
Istotnym walorem turystycznym regionu śródziemnomorskiego jest specyficzna kuchnia – smaczna i zdrowa. Wykorzystuje się w niej warzywa, owoce cytrusowe i winogrona. Wytwarza się tam największą różnorodność serów i win. Na stołach goszczą ryby i wszelkie owoce morza. Potrawy uzupełniają aromatyczne przyprawy i oliwa z oliwek. Znane w Polsce takie potrawy, jak pizza i kebab, powstały również nad Morzem Śródziemnym.
Ważne!
Cały region Morza Śródziemnego jest aktywny sejsmicznie, co znaczy, że częste są tu trzęsienia ziemi. Istnieją tu także czynne wulkany, np. Etna, Wezuwiusz, Stromboli we Włoszech czy Santoryn w Grecji. Obecność wulkanów jest zagrożeniem dla pobliskich miejscowości, jednak to właśnie one odpowiadają za żyzność gleby. Popiół wulkaniczny jest bowiem doskonałym naturalnym nawozem.
R1LFroYhXf4dT1
Fotografia wykonana z góry przedstawia wulkan podczas erupcji. Ze szczytu wulkanu wydobywa się chmura biało-brazowych gazów i pyłów.
Czynny wulkan jest atrakcją turystyczną, ale jednocześnie stwarza zagrożenie zarówno dla mieszkańców, jak i turystów. Erupcja wulkanu Etna (3323 m n.p.m.) na Sycylii
iSUZUUccrb_d5e363
Podsumowanie
Klimat śródziemnomorski występuje na różnych kontynentach, w Europie w basenie Morza Śródziemnego.
Lato w klimacie śródziemnomorskim jest gorące i suche.
Zima w klimacie śródziemnomorskim jest ciepła i deszczowa.
Obszary z klimatem śródziemnomorskim są szczególnie atrakcyjne dla turystów.
Praca domowa
Polecenie 3.1
Przygotuj plakat informujący o walorach śródziemnomorskiego wybrzeża wybranego przez siebie kraju lub wyspy. Wyszukaj interesujące miejsca poza głównymi ośrodkami turystycznymi. Zastanów się, jak turystyka może wpłynąć na ten obszar.