Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Zaloguj się aby dodać do ulubionych Zaloguj się, aby udostępnić materiał Dodaj całą stronę do teczki
Polecenie 1

Prześledź rozwój prawodawstwa dotyczącego organizacji pozarządowych w Polsce. Zastanów się, w jakim okresie władze państwowe były najbardziej przychylne ich działalności.

Organizacje pozarządowe w czasie rozwoju prawodawstwa w Polsce

RoY32ULVwZf2V1
Oś czasu 11.11.1918 Ilustracja przedstawiająca mapę Polski. Zaznaczono na niej granice państw z 1922 roku, granice państw zaborczych w 1795 roku: Austrii, Prus i Rosji. Pokolorowano teren Księstwa Warszawskiego w przedziale czasowym od 1807 do 1815 roku. Odrodzenie państwa polskiego Po powstaniu II Rzeczypospolitej dotychczasowa opozycja organizacji społecznych wobec zaborców zamieniła się we współpracę. Organizacje społeczne otwarcie mogły nie tylko zajmować się promocją zdrowia, sportu, higieny czy wspieraniem potrzebujących, ale także kultywować polską kulturę., 7.2.1919 Ilustracja przedstawiająca stronę dokumentu. Jest to 215 punkt Dekretu o fundacjach i o zatwierdzaniu darowizn i zapisów. Zawiera siedem artykułów. Uchwalenie Dekretu o fundacjach i o zatwierdzaniu darowizn i zapisów Dekret obowiązywał wyłącznie na terenie dawnego Królestwa Polskiego, w pozostałych częściach kraju obowiązywały wciąż przepisy odrębne dla terenów byłych zaborów. Rozporządzenie nie określało minimalnej wartości majątku fundacyjnego, więc niektóre fundacje nie miały środków do realizacji swoich celów, np. w 1937 r. dochód roczny niektórych żydowskich fundacji dobroczynnych nie przekraczał 10 zł., 17.3.1931 Ilustracja przedstawia stronę dokumentu. Jest to 267 punkt Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 marca 1921 roku. Zawiera preambułę ustawy zasadniczej. Uchwalenie Konstytucji marcowej Art. 108 określał, że: Obywatele mają prawo koalicji, zgromadzania się i zawiązywania stowarzyszeń i związków., 27.10.1932 Ilustracja przedstawiająca fragment strony Dziennika Ustaw, pozycję 808. Zawiera dwie kolumny tekstu, cztery artykuły. Ogłoszenie przez Prezydenta RP Prawa o stowarzyszeniach Stowarzyszenie określono, podobnie jak dziś, jako trwałe dobrowolne zrzeszenie o celach niezarobkowych. Stowarzyszenia, podobnie jak obecnie, dzieliły się na zwykłe, które mogły być założone przez co najmniej trzy osoby, oraz rejestrowe, składające się z min. 15 członków, mające osobowość prawną. Stowarzyszenia, których działalność była szczególnie ważna dla interesu państwa lub społeczeństwa, mogły być uznane za stowarzyszenia wyższej użyteczności oraz korzystać ze szczególnych ulg i zwolnień w podatkach i opłatach, choć poddane były ścisłemu nadzorowi ze strony administracji rządowej. Ustawa ta podlegała w okresie PRL wielokrotnym nowelizacjom, a zniesiono ją dopiero w latach 80. XX w., 1940 Ilustracja przedstawia dwie kobiety ustawiające drewniane zabawki na półkach. Ubrane są w sukienki. Powstanie Rady Głównej Opiekuńczej z siedzibą w Krakowie W Generalnym Gubernatorstwie powołana została Rada Główna Opiekuńcza, zrzeszająca te organizacje, którym pozwolono na funkcjonowanie mimo ograniczonej autonomii. Przejęte przez RGO stowarzyszenia charytatywne lub ich placówki opiekuńcze stawały się jej typowymi agendami albo też bardzo często działały nadal autonomicznie pod szyldem RGO, dzięki czemu zachowały swoje kadry, lokale, metody pracy i tych samych podopiecznych., 5.8.1949 Ilustracja przedstawiająca fragment strony Dziennika Ustaw numer 45, pozycję 335. Zawiera dwie kolumny tekstu, cztery artykuły. Dekret o zmianie niektórych przepisów prawa o stowarzyszeniach Władze rejestracyjne (organy administracji państwowej) mogły odmówić zarejestrowania stowarzyszenia, jeżeli uznały, że jego cele nie odpowiadają dominującej doktrynie politycznej. Decyzje administracji rządowej nie podlegały odtąd kontroli sądowej, odmiennie niż w przypadku Prawa o stowarzyszeniach, obowiązującego w okresie II Rzeczypospolitej., 22.7.1952 Ilustracja przedstawia pożółkły dokument napisany w języku rosyjskim z odręcznymi notatkami. Uchwalenie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej W art. 72 ust. 1 stanowiła ona: „1. W celu rozwoju aktywności politycznej, społecznej, gospodarczej i kulturalnej ludu pracującego miast i wsi Polska Rzeczpospolita Ludowa zapewnia obywatelom prawo zrzeszania się. 2. Organizacje polityczne, związki zawodowe, zrzeszenia pracujących chłopów, zrzeszenia spółdzielcze, organizacje młodzieżowe, kobiece, sportowe i obronne, stowarzyszenia kulturalne, techniczne i naukowe, jak również inne organizacje społeczne ludu pracującego – skupiają obywateli dla czynnego udziału w życiu politycznym, społecznym, gospodarczym i kulturalnym. 3. Tworzenie zrzeszeń i udział w zrzeszeniach, których cel lub działalność godzą w ustrój polityczny i społeczny albo w porządek prawny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, jest zakazane”., 1956 Fotografia przedstawia kilku dojrzałych mężczyzn stojących na trybunie. Ubrani są w płaszcze. Machają prawymi rękami. Pośrodku trybuny zawieszono godło przedstawiające orła z rozpostartymi skrzydłami. Głowę ma odwróconą w prawą stronę, nie ma na niej korony. Odwilż Władze terenowe stowarzyszeń odzyskały ograniczoną autonomię. Nastąpił rozkwit samorządnych organizacji społecznych, takich jak Towarzystwo Pomocy im. św. Brata Alberta oraz Komitet Ochrony Praw Dziecka. Różnego rodzaju inicjatywy obywatelskie podejmowane były poza aparatem państwowym i organizowano je najpierw w środowiskach związanych z Kościołem katolickim, a później także wokół rodzącego się ruchu związkowego, który prowadził m.in. działalność pomocową, edukacyjną, wydawniczą., 6.4.1984 Ilustracja przedstawia fragment strony dokumentu. Jest to 97 pozycja Dziennika Ustaw z 1984 roku. Zawiera 1 artykuł ustawy o fundacjach. Ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach Po 32 latach przerwy reaktywowana została instytucja fundacji. Jednak w latach 1984–1989 powstało zaledwie 300 podmiotów tego typu., 7.4.1989 Ilustracja przedstawia fragment strony dokumentu. Jest to 104 pozycja Dziennika Ustaw z 1989 roku. Zawiera preambułę ustawy o stowarzyszeniach. Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach Nastąpił prawdziwy boom organizacji pozarządowych - w ciągu trzech lat, między 1989 a 1992 r., zarejestrowano 23 138 stowarzyszeń i 2901 fundacji., 23.4.2004 Ilustracja przedstawia fragment strony dokumentu. Jest to 873 pozycja Dziennika Ustaw z 2003 roku. Zawiera artykuł ustawy o organizacjach pożytku publicznego i o wolontariacie. Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie Określa ona tryb realizacji zadań zleconych organizacjom pozarządowym przez państwo oraz m.in. obowiązki organizacji wobec wolontariuszy.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Ćwiczenie 1
RLPlzMUlo5To1
Wyjaśnij, dlaczego – mimo obowiązywania ustaw o fundacjach i stowarzyszeniach w okresie PRL – dopiero po 1989 r. nastąpiło odrodzenie organizacji pozarządowych. (Uzupełnij).
Aplikacje dostępne w
Pobierz aplikację ZPE - Zintegrowana Platforma Edukacyjna na androida