Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Zaloguj się aby dodać do ulubionych Zaloguj się, aby udostępnić materiał Dodaj całą stronę do teczki
1
Pokaż ćwiczenia:
1
Ćwiczenie 1

Przeanalizuj dane w tabeli i wykonaj polecenia.

Rok

Liczba fundacji

 1984

 0

 1989

300

 1992

2282

 1995

3817 

 1998

4677

 2002

6169

 2006

9119

 2010

12444

 2014

19304

 2018

26000

Indeks górny Oprac. na podst.: Bank Danych Lokalnych, dostęp: 15.09.2021 r. Indeks górny koniec

R1beFZ7CZDfou
Zaznacz, w którym okresie powstało najwięcej fundacji. Możliwe odpowiedzi: 1. w latach 1984–1989, 2. w latach 1989–1992, 3. w latach 1992–1995, 4. w latach 1995–1998
RvjLa2lTEDpCL
Zaznacz, co przyczyniło się do tego, że we wspomnianym okresie powstało najwięcej fundacji. Możliwe odpowiedzi: 1. chęć samoorganizacji i odrodzenie społeczeństwa obywatelskiego dzięki zmianie systemu politycznego, 2. umożliwienie powstania fundacji dzięki odrodzeniu instytucji fundacji w ustawie z 1984 r., 3. wejście Polski do Unii Europejskiej i napływ funduszy dla organizacji pozarządowych, 4. zmiana postaw liderów organizacji i większa profesjonalizacja organizacji
21
Ćwiczenie 2

Zapoznaj się z tekstami, a następnie wykonaj ćwiczenie.

Źródło I

1
Janusz Szpotański Towarzysz Szmaciak, czyli wszystko dobre, co się dobrze kończy (1977 r.)

Straszny miał dzień towarzysz Szmaciak.
Ach, wprost odchodził od rozumu,
kiedy uciekać musiał w gaciach
ścigany wyzwiskami tłumu.
Zewsząd sypały się kamienie,
boleśnie bijąc go w siedzenie.

li Źródło: Janusz Szpotański, Towarzysz Szmaciak, czyli wszystko dobre, co się dobrze kończy (1977 r.), dostępny w internecie: literat.ug.edu.pl [dostęp 14.12.2021 r.].

Źródło II

1
Tow. Szmaciak zadebiutuje w PR 1

Za swego głównego bohatera Szpotański wybrał towarzysza Szmaciaka (…), typowego półinteligenta z PZPR. W pierwszym odcinku poznajemy, jak dzięki intrygom i służalczości wobec przełożonych Szmaciak robi karierę za Bieruta i za Gomułki

pr Źródło: Tow. Szmaciak zadebiutuje w PR 1, 11.01.2007 r., dostępny w internecie: press.pl [dostęp 14.12.2021 r.].
RwZsZrZcpnGXI
Wyjaśnij, dlaczego autorytarne władze niechętnie są nastawione do społeczeństwa obywatelskiego. (Uzupełnij).
3
Ćwiczenie 3

Zapoznaj się z tekstem źródłowym i wykonaj polecenie.

1
Dekret z dnia 7 lutego 1919 r. o fundacjach i o zatwierdzaniu darowizn i zapisów

Art. 1. Fundację można powołać do życia przez rozporządzenie między żyjącymi lub przez testament.

Art. 2. Akty, o których mowa w art. 1, o tyle tylko skutek prawny mieć będą, o ile zostaną przez właściwą władzę zatwierdzone. Z chwilą zatwierdzenia fundacja uzyskuje charakter osoby prawnej.

Art. 3. Z chwilą zatwierdzenia fundator lub jego następcy obowiązani są przekazać fundacji przeznaczony dla niej majątek.

Art. 4. Zatwierdzenie fundacji nie tamuje osobom trzecim możności dochodzenia praw swoich do majątku fundacyjnego na drodze sądowej.

Art. 5. Powołanie do życia fundacji przez rozporządzenie między żyjącymi może nastąpić jedynie w akcie notarialnym. W razie utworzenia majątku fundacyjnego drogą składek publicznych, przewidzianych w art. niniejszym akt przez organizatora składki zeznanym zostaje.

Art. 6. Notarjusze winni składać władzy właściwej odpisy zeznanych u nich lub złożonych do nich na przechowanie aktów fundacyjnych i testamentów. Spadkobiercy fundatora i wszyscy interesowani mogą również właściwej władzy akt fundacyjny do zatwierdzenia przedstawić. (…)

Art. 9. Każda fundacja mieć będzie statut, określający: cel fundacji, czynności, do których podejmowania fundacja, jako osoba prawna, jest uzdolniona i organizację zarządu.

Art. 10. Jeżeli akt fundacyjny nie zawiera statutu fundacji lub też zawiera statut wadliwy albo niedostateczny, a fundator żyje, w takim razie władza zatwierdzająca uczyni zatwierdzenie zależnem od przedstawienia statutu lub poczynienia w przedstawionym statucie zmian, stosownie do postawionych wymagań.

Art. 11. Jeżeli akt fundacyjny nie zawiera statutu fundacji lub też zawiera statut wadliwy albo niedostateczny, a fundator nie żyje, jako też gdy fundacja powstała drogą składek publicznych, władza, zatwierdzając fundację, sama statut nada, zmieni lub uzupełni.

Art. 12. Gdy inna organizacja okaże się niemożebną lub niecelową, władza, zatwierdzając fundację, może postanowić w statucie objęcie fundacji we własny zarząd. Jeżeli fundator żyje, nastąpić to może tylko za jego zgodą.

2 Źródło: Dekret z dnia 7 lutego 1919 r. o fundacjach i o zatwierdzaniu darowizn i zapisów, dostępny w internecie: prawo.sejm.gov.pl [dostęp 2.04.2020 r.].
RXjgJq92cgEdv
Zaznacz, co było potrzebne do założenia fundacji. Możliwe odpowiedzi: 1. testament w formie aktu notarialnego, 2. rozporządzenie między żyjącymi w formie aktu notarialnego, 3. wola o ustanowieniu fundacji przez fundatora w formie pisemnej, bez podpisu notariusza, 4. majątek przekazany przez fundatora w wysokości min. 1000 zł, 5. statut, który określa cel i sposób działania fundacji oraz organizację zarządu fundacji, w formie aktu notarialnego, 6. statut, który określa wyłącznie cel ustanowienia fundacji, w dowolnej formie pisemnej
3
Ćwiczenie 4

Zapoznaj się z tekstem źródłowym i wykonaj polecenie.

1
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1932 r. – Prawo o stowarzyszeniach

Art. 2
Obywatele polscy mają prawo łączyć się w stowarzyszeniach, których cele, ustrój i działalność nie sprzeciwiają się prawu i nie zagrażają bezpieczeństwu, spokojowi lub porządkowi publicznemu.
Uprawnienie to służy osobom w wieku od lat 18, o ile przepisy poniższe nie przewidują wyjątków.
Występować w charakterze założycieli, jak również wchodzić w skład zarządu stowarzyszenia, mogą tylko osoby zdolne do działań prawnych.
Młodzież szkolna, z wyjątkiem młodzieży szkół wyższych, nie może należeć do stowarzyszeń.
Młodzież nieszkolna w wieku od lat 14 do 18 może, za zgodą swych pewnych opiekunów, należeć do stowarzyszeń, nie biorąc jednak udziału w głosowaniu uchwał i nie korzystając z uprawnień wyborczych. (…)

Art. 12
Osoby w liczbie co najmniej 3, pragnące założyć stowarzyszenie zwykłe, zgłaszają o tem na piśmie powiatowej władzy administracji ogólnej miejsce przyszłej siedziby stowarzyszenia, jako bezpośredniej władzy nadzorczej, podając:
1) nazwę stowarzyszenia, jego cel i środki działania,
2) teren działalności oraz siedzibę stowarzyszenia,
3) swoje imiona i nazwiska oraz miejsce zamieszkania,
4) sposób powoływania zarządu,
5) sposób wstępowania i ustępowania członków,
6) sposób rozwiązania się stowarzyszenia. (…)

Art. 19
Osoby w liczbie co najmniej 15, względnie stowarzyszenie zwykłe liczące co najmniej 15 członków, pragnące założyć stowarzyszenie, posiadające osobowość prawną względnie uzyskać prawa takiego stowarzyszenia, wnoszą za pośrednictwem powiatowej władzy administracji ogólnej (władza rejestracyjna) o zarejestrowanie stowarzyszenia, dołączając 4 egzemplarze statutu.

3 Źródło: Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1932 r. – Prawo o stowarzyszeniach, dostępny w internecie: prawo.sejm.gov.pl [dostęp 2.04.2020 r.].
Rs0AEJgVDFzTp
Oceń, czy wskazane osoby lub grupy mogą założyć dany podmiot. Trzech mieszkańców wsi pod Sanokiem chce założyć stowarzyszenie zwykłe, które będzie zajmowało się opieką nad sierotami.
taknie

efabetzzku.
taknie
RgtzxnVrq6JJR31
Ćwiczenie 5
Zaznacz, w którym okresie powstały wymienione organizacje pozarządowe. Polski Czerwony Krzyż. Możliwe odpowiedzi: II RP, PRL, III RP. Towarzystwo Pomocy im. św. Brata Alberta. Możliwe odpowiedzi: II RP, PRL, III RP. Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze. Możliwe odpowiedzi: II RP, PRL, III RP. Caritas. Możliwe odpowiedzi: II RP, PRL, III RP. Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy. Możliwe odpowiedzi: II RP, PRL, III RP. Związek Bojowników o Wolność i Demokrację (ZBoWiD). Możliwe odpowiedzi: II RP, PRL, III RP. Komitet Obrony Robotników (KOR). Możliwe odpowiedzi: II RP, PRL, III RP. Fundacja im. Jakuba hr. Potockiego. Możliwe odpowiedzi: II RP, PRL, III RP. Stowarzyszenie Wiosna. Możliwe odpowiedzi: II RP, PRL, III RP
3
Ćwiczenie 6

Zapoznaj się z tekstami źródłowymi, a następnie wykonaj polecenie.

Tekst źródłowy I

1
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1932 r. – Prawo o stowarzyszeniach

Art. 2
Obywatele polscy mają prawo łączyć się w stowarzyszeniach, których cele, ustrój i działalność nie sprzeciwiają się prawu i nie zagrażają bezpieczeństwu, spokojowi lub porządkowi publicznemu.

Uprawnienie to służy osobom wieku od lat 18, o ile przepisy poniższe nie przewidują wyjątków.

Występować w charakterze założycieli, jak również wchodzić w skład zarządu stowarzyszenia, mogą tylko osoby zdolne do działań prawnych.

Młodzież szkolna, z wyjątkiem młodzieży szkół wyższych, nie może należeć do stowarzyszeń.

Młodzież nieszkolna w wieku od lat 14 do 18 może, za zgodą swych pewnych opiekunów, należeć do stowarzyszeń, nie biorąc jednak udziału w głosowaniu uchwał i nie korzystając z uprawnień wyborczych. (…)

Art. 12
Osoby w liczbie co najmniej 3, pragnące założyć stowarzyszenie zwykłe, zgłaszają o tem na piśmie powiatowej władzy administracji ogólnej miejsce przyszłej siedziby stowarzyszenia, jako bezpośredniej władzy nadzorczej, podając:
1) nazwę stowarzyszenia, jego cel i środki działania,
2) teren działalności oraz siedzibę stowarzyszenia,
3) swoje imiona i nazwiska oraz miejsce zamieszkania,
4) sposób powoływania zarządu,
5) sposób wstępowania i ustępowania członków,
6) sposób rozwiązania się stowarzyszenia. (…)

Art. 19
Osoby w liczbie co najmniej 15, względnie stowarzyszenie zwykłe liczące co najmniej 15 członków, pragnące założyć stowarzyszenie, posiadające osobowość prawną względnie uzyskać prawa takiego stowarzyszenia, wnoszą za pośrednictwem powiatowej władzy administracji ogólnej (władza rejestracyjna) o zarejestrowanie stowarzyszenia, dołączając 4 egzemplarze statutu.

3 Źródło: Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1932 r. – Prawo o stowarzyszeniach, dostępny w internecie: prawo.sejm.gov.pl [dostęp 2.04.2020 r.].

Tekst źródłowy II

1
Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach

Art. 2
(…)
3. Stowarzyszenie opiera działalność na pracy społecznej swoich członków. Do prowadzenia swych spraw stowarzyszenie może zatrudniać pracowników, w tym swoich członków.

Art. 3
1. Prawo tworzenia stowarzyszeń przysługuje obywatelom polskim mającym pełną zdolność do czynności prawnych i niepozbawionym praw publicznych.

2. Małoletni w wieku od 16 do 18 lat, którzy mają ograniczoną zdolność do czynności prawnych, mogą należeć do stowarzyszeń i korzystać z czynnego i biernego prawa wyborczego, z tym że w składzie zarządu stowarzyszenia większość muszą stanowić osoby o pełnej zdolności do czynności prawnych.

3. Małoletni poniżej 16 lat mogą, za zgodą przedstawicieli ustawowych, należeć do stowarzyszeń według zasad określonych w ich statutach, bez prawa udziału w głosowaniu na walnych zebraniach członków oraz bez korzystania z czynnego i biernego prawa wyborczego do władz stowarzyszenia. Jeżeli jednak jednostka organizacyjna stowarzyszenia zrzesza wyłącznie małoletnich, mogą oni wybierać i być wybierani do władz tej jednostki.

Art. 4
1. Cudzoziemcy mający miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mogą zrzeszać się w stowarzyszeniach, zgodnie z przepisami obowiązującymi obywateli polskich.

2. Cudzoziemcy niemający miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mogą wstępować do stowarzyszeń, których statuty przewidują taką możliwość. (…)

Art. 9
Osoby w liczbie co najmniej siedmiu, zamierzające założyć stowarzyszenie, uchwalają statut stowarzyszenia oraz wybierają komitet założycielski albo władze stowarzyszenia.

4 Źródło: Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach, dostępny w internecie: prawo.sejm.gov.pl [dostęp 2.04.2020 r.].
RJWzRls54YwRV
Porównaj informacje zawarte w artykułach 2 oraz 12 i 19 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 27 października 1932 r. z artykułami 3, 4 i 9 obecnie obowiązującej Ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach. Zaznacz w tabeli pola, dla których podane stwierdzenia są prawdziwe. Cudzoziemcy mogą zakładać stowarzyszenia. Możliwe odpowiedzi: II Rzeczpospolita, III Rzeczpospolita. Osoby w wieku 14 lat za zgodą opiekunów mogą wstępować do stowarzyszeń. Możliwe odpowiedzi: II Rzeczpospolita, III Rzeczpospolita. Siedem osób wystarczy, żeby powołać stowarzyszenie rejestrowe. Możliwe odpowiedzi: II Rzeczpospolita, III Rzeczpospolita. Stowarzyszenie zwykłe musi posiadać statut. Możliwe odpowiedzi: II Rzeczpospolita, III Rzeczpospolita. Stowarzyszenie rejestrowe musi posiadać statut. Możliwe odpowiedzi: II Rzeczpospolita, III Rzeczpospolita
1
Ćwiczenie 7

Zapoznaj się z tekstem, a następnie wykonaj ćwiczenie.

1
Quo vadis trzeci sektorze? – wywiad z dr Agnieszką Rymszą

W Polsce nie ma kultury wspierania organizacji. Wciąż pokutuje przeświadczenie, że skoro płacimy podatki wysokie, to państwo powinno zajmować się pomocą osobom poszkodowanym przez los i rozwiązywaniem problemów społecznych. W Stanach podatki nie są tak wysokie jak u nas. Bogaci ludzie zdają sobie sprawę, że bardziej opłaca im się wspierać organizacje, ponieważ państwo podwyższy podatki, jeśli zorientuje się, że osoby potrzebujące pomocy nie otrzymują żadnego wsparcia od organizacji i będzie musiało przejąć ich rolę.

Kolejną różnicą jest to, że tamtejsze społeczeństwo ma więcej czasu wolnego na to, by udzielać się w organizacjach. W Polsce ludzie zarabiają mniej, więc często biorą dodatkowe zlecenia czy mają dwie prace. Większość osób nie stać by zatrudniać osoby do sprzątania czy opieki nad małymi dziećmi. Nie mają więc już czasu na wolontariat.

Amerykańskie społeczeństwo jest ponadto bardziej indywidualistyczne. W Polsce często rodzice, dzieci i wnukowie mieszkają w jednym mieście i sobie pomagają. Dziadkowie opiekują się wnukami. W Stanach Zjednoczonych, gdzie społeczeństwo jest bardzo mobilne, bardzo często dzieci mieszkają w innym stanie niż rodzice. Wynajmują więc opiekunki dla swoich dzieci, a dziadkowie, którzy mniej pracują bądź są już na emeryturze, mają dużo wolnego czasu. Chętnie angażują się wówczas w działalność w organizacjach.

wd Źródło: Quo vadis trzeci sektorze? – wywiad z dr Agnieszką Rymszą, 6.06.2016 r., dostępny w internecie: watchdogpfron.pl [dostęp 6.12.2021 r.].
R4w8Yho5ydkCz
Wyjaśnij, w jaki sposób indywidualizm i mobilność amerykańskiego społeczeństwa sprzyja powstawaniu organizacji pozarządowych. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 8

Zapoznaj się z tekstem, a następnie wykonaj ćwiczenie.

1
Krystyna Rogaczewska Organizacje pozarządowe w polityce międzynarodowej

Społeczeństwo obywatelskie – typ społeczeństwa, w którym obywatele zrzeszają się, powołują stowarzyszenia i innego rodzaju dobrowolne organizacje oraz podejmują różnego rodzaju działania w sferze publicznej, bez ingerencji ze strony władz państwowych, w celu osiągnięcia wspólnych celów. (…)

Dla funkcjonowania społeczeństwa obywatelskiego oraz organizacji pozarządowych, konieczne jest istnienie demokratycznego systemu, który musi mieć przede wszystkim instytucjonalne prawne gwarancje. Po wtóre, konieczne jest prawne zagwarantowanie podstawowych wolności człowieka, takich jak wolność zrzeszania, słowa, publikacji, sumienia, ochrona własności. Po trzecie, ochrona pluralistycznego modelu społeczeństwa, opierającego się na domniemaniu, iż konflikty rozstrzygane są poprzez kompromis.

re Źródło: Krystyna Rogaczewska, Organizacje pozarządowe w polityce międzynarodowej, Wrocław 2015, s. 10–11.
R1c4Jz5jc9D0h
Na podstawie tekstu wyjaśnij, dlaczego organizacje pozarządowe potrzebują instytucji demokratycznego państwa prawa. (Uzupełnij).
Aplikacje dostępne w
Pobierz aplikację ZPE - Zintegrowana Platforma Edukacyjna na androida