1. Kontynenty na Ziemi

Kontynent to duży obszar lądowy otoczony morzami i oceanami. Do kontynentu należą także przybrzeżne wyspy. Wyspa to mniejszy od kontynentu obszar oblany ze wszystkich stron wodami. Archipelag to grupa wysp leżących blisko siebie. Kontynenty na Ziemi to Azja, Afryka, Ameryka Północna, Ameryka Południowa, Antarktyda, Europa, Australia. Europa i Azja tworzą jeden zwarty obszar – Eurazję.

R1A7pTzRna7dX1

Ilustracja prezentuje kolorową mapę świata z opisanymi kontynentami i oceanami kuli ziemskiej. Kolor żółty – Ameryka Północna, kolor jasnobrązowy – Ameryka Południowa, kolor brązowy - Afryka, kolor czerwony – Europa, kolor zielony – Azja, kolor ciemnozielony – Australia. Kolor jasnoniebieski – Ocean Atlantycki, kolor ciemnoniebieski – Ocean Indyjski, kolor niebieski – Ocean Spokojny. Na biegunie północnym – Ocean Arktyczny.

2. Lasy równikowe

Lasy równikowe są najbogatsze w gatunki roślin i zwierząt ze względu na dużą ilość opadów oraz wysoką temperaturę powietrza przez cały rok. Las jest wiecznie zielony, a rośliny mogą kwitnąć i owocować bez przerwy. Nie występują pory roku. Wahania temperatury są niewielkie – zarówno w ciągu doby, jak i w roku. Z roślin występują tu m.in. figowce, palmy, paprocie drzewiaste, liany, bananowce, kakaowce, storczyki. Zwierzęta to m.in. liczne owady, płazy, gady i ptaki o kolorowym upierzeniu.

R2wld54CCOH5H1

Mapa świata prezentuje występowanie lasów równikowych na Ziemi. Lasy równikowe oznaczono kolorem zielonym. Lasy równikowe występują na wysokości równika: Ameryka Południowa, środkowa Afryka, wyspy Archipelagu Malajskiego. Ponadto w Ameryce Środkowej, Azji południowo wschodniej oraz we wschodniej Australii.

3. Sawanny

Sawanna to obszar trawiasty z pojedynczymi drzewami i krzewami, na którym panują dwie pory roku: sucha i deszczowa. Rośliny rosnące na sawannie są odporne na brak wody podczas pory suchej. Rośliny sawanny porastają rozległe trawiaste równiny, na których występują pojedyncze drzewa: baobaby i akacje. Wśród zwierząt spotyka się duże stada dużych roślinożerców, jak antylopy, zebry, żyrafy, słonie. Z drapieżników występują na przykład lew, lampart, gepard, likaon; w Ameryce Południowej – jaguar.

R13s45p5iFRHC1

Mapa świata prezentuje występowanie sawanny na Ziemi. Sawannę oznaczono kolorem zielonym na mapie. Sawanna występują w: Afryce na północ i na południe od lasów równikowych. Ameryce Południowej na północ i południe od Amazonii, Ameryce północnej na pograniczu Meksyku i południowych krańcach USA, środkowych Indiach i północno-wschodniej Australii.

4. Pustynie

Pustynia gorąca to obszar ubogi w roślinność lub jej pozbawiony ze względu na bardzo małą ilość opadów. Żyjące tu organizmy są przystosowane do oszczędnego gospodarowania wodą. Na pustyni występują oazy – obszary, w których gromadzi się woda, co umożliwia rozwój roślin. Roślinność tworzą gatunki odporne na suszę. Mogą wykorzystać wodę z rosy lub mgły, która powstaje nocą. Po opadach rośliny szybko wytwarzają kwiaty, a potem owoce i nasiona. Ze zwierząt spotykane są owady, pająki, skorpiony, gady oraz nieliczne ptaki (np. sępy) i ssaki (szczuroskoczek, fenek).

R1ctwZo7PLH0j1

Mapa świata prezentuje występowanie pustyń i półpustyń na Ziemi, które oznaczono kolorem brązowym. Pustynnie i półpustynie występują w całej północnej Afryce oraz jej południowo-zachodniej części. Na Bliskim Wschodzie, Ameryce Południowej, centralnej Australii oraz środkowej Azji.

5. Stepy

Step to obszar porośnięty głównie trawami i innymi roślinami zielnymi. Spośród zwierząt spotykane są głównie takie o niewielkich rozmiarach (owady, gryzonie, jaszczurki, węże, susły, pieski preriowe). Duże ssaki roślinożerne są nieliczne, są to na przykład suhak, bizon. Spotykane są też ptaki – gniazdowniki zdolne szybko opuścić gniazdo.

Step jest położony w strefie umiarkowanej, gdzie niska ilość opadów uniemożliwia rozwój drzew i krzewów. Lata są gorące, a zimy chłodne. Obecnie większość stepów została przekształcona w pastwiska i pola uprawne.

R1XrqO4vdhAY91

Mapa świata prezentuje występowanie stepu i lasostepu na Ziemi. Step i lasostep oznaczono kolorem brązowym na mapie. Step występują w: Środkowej Europie, Europie Południowo-Wschodniej, Azji Środkowej, Środkowej Ameryce Północnej, Ameryce Południowej.

6. Nad Morzem Śródziemnym

Klimat śródziemnomorski powstaje w klimacie ciepłym w miejscach położonych nad morzami. Występują tu dwie pory roku: ciepła i wilgotna oraz chłodna i sucha. Roślinność w basenie Morza Śródziemnego jest przystosowana do gorącego, suchego lata. Liście roślin są twarde, skórzaste i pokryte grubą skórką, co ogranicza parowanie. Rosną tu mirty, wrzosy, cedr, dąb korkowy i eukaliptusy. Charakterystyczne są też brzoskwinie, pomarańcze, mandarynki, cytryny, oliwki oraz figi. Ze zwierząt występują liczne owady i pająki, z kręgowców lądowych często spotykane są gady.

R10X89BmQ45HC1

Mapa świata prezentuje występowanie klimatu śródziemnomorskiego na Ziemi. Klimat śródziemnomorski oznaczono kolorem fioletowym na mapie, który występuje: na wybrzeżach i wyspach Morza śródziemnego, na południu Afryki i Australii.

7. Lasy liściaste

Przykładem pierwotnego lasu liściastego w Polsce jest Puszcza Białowieska. Występują tu cztery pory roku.

W lesie liściastym strefy umiarkowanej jesienią liście drzew zmieniają kolory i przed nadejściem zimy opadają. Większość dawnych lasów liściastych została przez człowieka przeznaczona pod pola uprawne, miasta i wsie. Pierwotną roślinność tworzą lasy, w których rosną drzewa liściaste zrzucające liście na zimę. Są to m.in. dęby, buki, graby, brzozy, jesiony i olchy. Ze zwierząt zaznacza się niewielka liczba gatunków płazów i gadów. Liczne są ptaki, z których część to gatunki odlatujące na zimę. Spotyka się tu m.in. dzięcioły, sikory, płochacze. Typowymi ssakami są sarny, dziki, jelenie, wilki, lisy, borsuki.

R195DrgHiPaul1

Mapa świata prezentuje występowanie lasów liściastych na Ziemi. Lasy liściaste oznaczone kolorem zielonym na mapie występują w: Północnej i Środkowej Europie, Środkowo - Wschodniej Ameryce Północnej.

8. Tajga

Tajga to lasy iglaste zimnego klimatu umiarkowanego. Lato jest tu ciepłe i suche, a zima mroźna. W wielu miejscach wiosną, gdy odmarznie wierzchnia warstwa ziemi, tworzą się bagna i rozlewiska. Na roślinność składają się głównie lasy złożone z drzew iglastych, jak sosna, świerk, modrzew. Występują tu również nieliczne gatunki drzew liściastych. Latem pojawia się wiele owadów. Rzadko spotykane są gady i płazy. Występują tu liczne ptaki przybywające tu na okres lęgowy. Przez cały rok żyją tu ssaki roślinożerne (np. łoś, jeleń, zając) i drapieżne (np. lis, niedźwiedź, soból, tygrys, gronostaj, kuna).

RetWSOgAML1Tg

Mapa świata prezentuje występowanie tajgi na Ziemi. Obszary tajgi oznaczone kolorem turkusowym na mapie występują w: Północnej części Rosji, północnej części Półwyspu Skandynawskiego oraz północna część Alaski i Kandy.

9. Tundra

Tundra to bezleśny obszar na północnych krańcach Ameryki Północnej, Europy i Azji za kołem podbiegunowym północnym. Występuje tu zjawisko dni i nocy polarnych, trwa tu wieczna zmarzlina. Podczas kalendarzowego lata, gdy roztopi się śnieg, tworzą się liczne rozlewiska. Lato jest krótkie i chłodne, a zima długa i mroźna. Roślinność tworzą głównie mchy, prosty, trawy i inne rośliny zielne, krzewinki, brzozy i wierzby karłowate, większość to rośliny wieloletnie. Rośliny mają niewielkie rozmiary, co zapobiega uszkodzeniu przez wiatr. Ze zwierząt spotyka się głównie ptaki (pardwa, sowa śnieżna) i ssaki (renifer w Eurazji, karibu, wół piżmowy w Ameryce Północnej, piesiec, zając bielak, leming).

R6USMXHTQMzVs

Mapa świata prezentuje występowanie tundry na Ziemi. Tundra oznaczona kolorem jasnoniebieskim występują w okolicach koła podbiegunowego i obejmuje północną cześć Alaski, Kanady, Skandynawii, Rosji, Islandii oraz na południu Ameryki Południowej

10. Pustynia lodowa

Pustynia lodowa to obszar w na Arktyce i Antarktydzie, z wyjątkiem fragmentów wybrzeży i wysp całkowicie pozbawiony roślinności. Arktyka to obszar okołobiegunowy na półkuli północnej. Obejmuje pokryte lodem wody oceanu oraz nieliczne wyspy. Antarktyda to kontynent leżący wokół bieguna południowego. Przez cały rok panuje ujemna temperatura, z wyjątkiem obszarów przybrzeżnych, gdzie zdarza się podczas dnia polarnego temperatura dodatnia. Przez cały czas wieją tu silne wiatry. Opady są małe, występują głównie w postaci śniegu. Z roślinności spotyka się głównie mchy i porosty. Największym lądowym drapieżnikiem Arktyki jest niedźwiedź polarny, a w wodach żyją ryby, ssaki wodne (morsy, foki, wieloryby). Charakterystycznymi ptakami Antarktydy są pingwiny.

RVHNGzyYY11ae1

Fotografia prezentuje białą, płaską pokrywę lodowca na Oceanie Lodowatym.

REQqJsIuAUSH41

Fotografia prezentuje górzysty krajobraz lodowy na Antarktydzie.

Test

Zadania