Jeśli chcesz powtórzyć wiadomości o tym czym zajmuje się fizyka, co to są oddziaływania i jakie rodzaje oddziaływań wyróżniamy, a także czym różni się masa od ciężaru, czytaj dalej.

Przed przystąpieniem do rozwiązywania zadań w tym materiale, powinieneś znać zagadnienia dotyczące:
Przed przystąpieniem do rozwiązywania zadań w tym materiale, powinieneś znać zagadnienia dotyczące:
  • pojęć takich jak ciało fizyczneciało fizyczneciało fizyczne, substancja, wielkość fizycznawielkość fizycznawielkość fizyczna, zjawisko fizycznezjawisko fizycznezjawisko fizyczne;

  • roli pomiaru w naukowym poznawaniu świata i zasad prawidłowego pomiaru podstawowych wielkości fizycznych;

  • typów i rodzajów oddziaływań występujących w przyrodzie oraz jak dostrzegać i klasyfikować ich skutki;

  • pojęcia siły, która jest miarą oddziaływań i wielkością wektorową;

  • rozróżniania takich pojęć, jak ciężar, masamasamasa oraz siła grawitacjiciężar ciała (siła ciężkości)siła grawitacji, które w języku potocznym są często utożsamiane.

Możesz je znaleźć w poniższych materiałach

RudT5VXwOazCC
Fizyka zajmuje się badaniem właściwości i przemian materii oraz energii, a także zachodzących między nimi oddziaływań – jej poznanie to sposób na zrozumienie świata oraz sił natury
Źródło: Rodney Campbell, dostępny w internecie: https://www.flickr.com/ [dostęp 7.03.2022], licencja: CC BY-NC-ND 2.0.

Czym zajmuje się fizyka

RWgL4LRJLhR4c
Krople rosy na trawie
Źródło: Dylan Parker, licencja: CC BY-SA 2.0.

Przedmiotem badań fizyki są ciała fizyczne. Terminem tym określamy wszystkie obiekty materialne należące zarówno do świata przyrody nieożywionej, jak i ożywionej, których właściwości oraz zachowania są analizowane. Ciałami fizycznymi są m.in. samochód, mucha, sztangista, piłka tenisowa, Słońce, jabłko i ziarnko piasku. Ciała fizyczne zawsze są z czegoś zbudowane, a ten budulec nazywamy substancją. Przykładami substancji są: woda, papier, stal, drewno, złoto. Podstawową czynnością w naukowym badaniu świata jest pomiar. Polega on na porównaniu mierzonej wielkości z wzorcem, zwanym jednostką tej wielkości. 

Zarówno ciała fizyczne, jak i  substancje podlegają określonym procesom – coś się z nimi dzieje, zachodzi jakaś zmiana. Procesy te nazywamy zjawiskami fizycznymi. Są nimi m.in. wrzenie wody, ruch, przepływ prądu elektrycznego, powstawanie tęczy, osiadanie rosy, zachód słońca, pływanie, emisja fal. Cechy ciał fizycznych, substancji i zjawisk fizycznych, które możemy zmierzyć, nazywamy wielkościami fizycznymi. Należą do nich: masa, ciężar, prędkość, siła, natężenie prądu elektrycznego.

Podsumujmy: fizyka zajmuje się badaniem ciał i zjawisk fizycznych, które opisuje się za pomocą wielkości fizycznych.

Podstawowe wielkości fizyczne

R1GHgOdpLXNYu
Termometr cieczowy z trzema skalami temperatur: Celsjusza, Fahrenheita i Kelvina
Źródło: Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, licencja: CC BY 3.0.
Wybrane podstawowe wielkości fizyczne, ich jednostki podstawowe w układzie SI oraz przyrządy do mierzenia ich wartości

Wielkość fizyczna

Jednostka

Przyrząd pomiarowy

czas

sekunda

zegar lub stoper

długość

metr

linijka, suwmiarka, dalmierz

masa

kilogram

waga

temperatura

kelwin lub stopień Celsjusza (w niektórych krajach stopień Fahrenheita)

termometr

Niepewność pomiaru

RFkmgzp97HPbk
Suwmiarka z noniuszem
Źródło: ArtMechanic, dostępny w internecie: http://commons.wikimedia.org, licencja: CC BY-SA 3.0.
Ciekawostka

Noniusz jest pomocniczą podziałką, zwiększająca dokładność odczytywanego wyniku pomiaru.

Rtb7XFUIX05LI
Animacja pokazująca sposób wykonania pomiaru za pomocą suwmiarki.

Każdy pomiar jest obarczony niepewnością pomiarową. Wartością najbardziej zbliżoną do rzeczywistej wartości mierzonej wielkości jest średnia arytmetyczna wyników pomiarów. Niepewność pomiaru może wynikać z:

  • właściwości badanego ciała fizycznego,

  • dokładności użytych przyrządów pomiarowych,

  • cech eksperymentatora.

Niepewność pomiarowa nie świadczy źle o eksperymentatorze, sprzęcie pomiarowym czy metodzie pomiaru. Osoba przeprowadzająca doświadczenie powinna jednak uwzględniać niepewność pomiaru i umieć ją oszacować.

Oddziaływania na odległość

R1XQkTEyc7npX
Satelita na orbicie okołoziemskiej
Źródło: Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, licencja: CC BY 3.0.

Oddziaływania na odległość zachodzą wtedy, gdy ciała się nie stykają, są od siebie oddalone, a jednak wzajemnie oddziałują na siebie. Należą do nich oddziaływania: grawitacyjne, elektryczne, magnetyczne i jądrowe.

Oddziaływania grawitacyjne, elektryczne i magnetyczne mają daleki zasięg, ponieważ ich skutki są odczuwalne nawet przy znacznych odległościach. Natomiast oddziaływania jądrowe (które w fizyce dzieli się dodatkowo na silne i słabe) cechuje krótki zasięg. A nawet bardzo krótki, ponieważ – jak sama nazwa wskazuje – dotyczą cząstek elementarnych we wnętrzach pojedynczych atomów.

Oddziaływania elektryczne

RrTfwJHfSZnrG
Błyskawica jako wizualny efekt wyładowania atmosferycznego
Źródło: Jp Marquis, dostępny w internecie: http://commons.wikimedia.org [dostęp 3.03.2022], licencja: CC BY-SA 3.0.

Oddziaływania elektryczne są skutkiem wzajemnych oddziaływań ciał posiadających ładunki elektryczne. Istnieją dwa rodzaje ładunków: dodatnie i ujemne.

Ładunki tego samego znaku nazywamy ładunkami jednoimiennymi, natomiast ładunki różnych znaków – różnoimiennymi.

Ładunki jednoimienne (np. dwa dodatnie lub dwa ujemne) się odpychają, a ładunki różnoimienne (np. jeden dodatni, a drugi ujemny) się przyciągają.

Oddziaływania grawitacyjne

R1Viv8detuDbM
Jabłko Newtona
Źródło: Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, licencja: CC BY 3.0.

Oddziaływania grawitacyjne polegają na tym, że każde ciało posiadające masę oddziałuje na inne – im większa jest ich masa, tym oddziaływanie jest silniejsze. Ciała oddziałujące grawitacyjnie zawsze się przyciągają. Ziemia, podobnie jak inne ciała niebieskie, przyciąga wszystkie ciała znajdujące się w jej otoczeniu.

Oddziaływania magnetyczne

Ry7VbImeHTKcX
Magnesy
Źródło: Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, licencja: CC BY 3.0.

Oddziaływania magnetyczne to przyciąganie lub odpychanie się ciał mających właściwości magnetyczne.

Każdy magnes ma dwa bieguny: północny – oznaczany literą N (od ang. north – północ) i południowy – oznaczany literą S (od ang. south – południe). Magnetyczny biegun północny jest zbieżny z geograficznym kierunkiem północnym na Ziemi, wskazywanym przez igłę kompasu.
Bieguny jednoimienne (dwa północne lub dwa południowe) się odpychają, a różnoimienne (północny i południowy) – przyciągają.

Magnesy przyciągają przedmioty, w skład których wchodzi żelazo Fe. Właściwości magnetyczne oprócz żelaza mają również pierwiastki takie jak kobalt Co i nikiel
Ni, a także niektóre stopy.

Oddziaływania bezpośrednie

RFsiz885PL6oz
Oddziaływanie sprężyste
Źródło: Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, licencja: CC BY 3.0.

Oddziaływania bezpośrednie wymagają bezpośredniego kontaktu ciał oddziałujących ze sobą. Do takich oddziaływań należą: pchanie, ciągnięcie, podnoszenie, zginanie, skręcanie, rozrywanie, rozciąganie, ściskanie i zgniatanie.

Jeżeli ciało wykazuje właściwość zwaną sprężystością, to po ustąpieniu działania siły zewnętrznej, która spowodowała odkształcenie tego ciała, może ono powrócić do swojego pierwotnego kształtu lub pierwotnej objętości. Siły, które są za to odpowiedzialne, nazywamy siłami sprężystości, a oddziaływania – sprężystymi. Każde ciało sprężyste ma cechę nazywaną granicą sprężystości. Po przekroczeniu tej granicy deformacje dokonywane przyłożoną siłą stają się nieodwracalne (np. szkło pęka, gałąź łamie się, drut wygina się na stałe). Granica sprężystości jest zależna od wielu czynników, m.in. rodzaju materiału, z którego wykonane jest ciało, jego kształtu i czynników zewnętrznych.

Wzajemność oddziaływań

R1cDnpmiSSSK6
Wzajemne odpychanie baloników
Źródło: Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, licencja: CC BY 3.0.

Wszystkie oddziaływania występujące w przyrodzie są zawsze wzajemne, tzn. gdy jedno ciało oddziałuje na drugie, to drugie oddziałuje na pierwsze. Różne mogą być natomiast efekty takiego oddziaływania. Na zdjęciu powyżej każdy balonik odpycha pozostałe i jest przez nie odpychany.

Skutki oddziaływań

R183cZjNN0rvK
Zderzenie czołowe samochodów
Źródło: K. Chan, edycja: Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, licencja: CC BY 2.0.

Skutki oddziaływań dzielimy na dwie grupy:

  • skutki statyczne – np. zgniecenie, złamanie, rozciągnięcie, rozkruszenie, zgięcie,

  • skutki dynamiczne – np. zwiększanie prędkości, hamowanie, skręcanie (zmiana kierunku ruchu).

Siła – wektorowa wielkość fizyczna

R1jwsSxvwh9UM
Siła jako wielkość wektorowa
Źródło: Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, licencja: CC BY 3.0.

Siła to wielkość fizyczna, która jest miarą wzajemnego oddziaływania ciał. Oznaczamy ją symbolem , a jej jednostką jest niuton (symbol ). Siła jest wielkością wektorową, czyli ma wartość, kierunek, zwrot i punkt przyłożenia. Przyrządem służącym do pomiaru siły jest siłomierz.

Siła wypadkowa i siła równoważąca

Siłę, która powoduje ten sam skutek co działanie kilku innych sił, nazywamy siłą wypadkową, a poszczególne siły – siłami składowymi.

Siła wypadkowa jest wektorową sumą sił składowych.

Gdy wszystkie siły składowe mają takie same kierunki i zwroty, dodawanie sił w celu obliczenia wypadkowej sprowadza się do prostego działania arytmetycznego, czyli dodania poszczególnych wartości. Kierunek i zwrot siły wypadkowej pozostają takie same.

R1OEns4mW6dps
Wypadkowa sił o tym samym zwrocie
Źródło: Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, licencja: CC BY 3.0.

Dodawanie do siebie wektorów sił o takich samych kierunkach, lecz przeciwnych zwrotach jest tak naprawdę odejmowaniem wartości siły mniejszej od wartości siły większej. Siła wypadkowa zachowuje kierunek i zwrot siły większej.

RXbiLoWWnTSmJ
Wypadkowa sił o przeciwnym zwrocie
Źródło: Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, licencja: CC BY 3.0.

Jeśli siły działające na ciało się równoważą, to siła wypadkowa równa jest .

Aby dwie siły mogły się równoważyć, muszą działać wzdłuż tego samego kierunku, mieć wspólny punkt przyłożenia (działać na to samo ciało), taką samą wartość (długość wektora), ale przeciwne zwroty.

R1Aai14dIRlxX
Wypadkowa sił o przeciwnym zwrocie
Źródło: Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, licencja: CC BY 3.0.

Jak już wiesz, istnieją różne metody dodawania wektorów, przydatne podczas wykonywania zadań z zakresu fizyki sił. Metoda równoległoboku jest przydatna zwłaszcza w wyznaczaniu siły wypadkowej działającej na dane ciało. Jeśli wektory są do siebie prostopadłe to:

RJQSjBYNWX06S
Dodawanie sił metodą równoległoboku
Źródło: Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, licencja: CC BY 3.0.
Dla zainteresowanych

Jeśli chcesz uzupełnid materiał bieżącej lekcji, rozwiń poniższą zakładkę.

Uzupełnienie: Metoda rónoległoboku dla wektorów nieprostopadłych
R1UZ7vt4Wk7rg
Dodawanie dwóch nieprostopadłych wektorów.
Źródło: GroMar Sp. z o. o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Masa a siła ciężkości

R1PWm9HXSzoxx
Siłomierz
Źródło: Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, licencja: CC BY 3.0.

Aby wyznaczyć ciężar lub siłę ciężkości ciała, musimy określić wartość nacisku ciała na podłoże lub np. zmierzyć siłę rozciągającą sprężynę w siłomierzu. Istnienie ciężaru wynika głównie z obecności siły grawitacji. W języku potocznym pojęcia „ciężar” i „masa” często stosuje się wymiennie, jednak nie są one tożsame.

siła ciężkości=masa·przyspieszenie ziemskie
Q=m·g

Przyspieszenie ziemskie ma wartość około .

Warunki prawidłowego ważenia

RIY8RePiCsM9O
Waga
Źródło: Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, licencja: CC BY 3.0.

Prawidłowe ważenie wymaga spełnienia następujących warunków:

  • szalka wagi powinna być wypoziomowana (a nacisk na szalkę – pionowy);

  • ważone ciało i waga muszą być nieruchome względem Ziemi (tzn. mogą poruszać się tylko tak, aby nie uległ zmianie nacisk na szalkę).

Te warunki sprawiają, że dokonywanie pomiarów wagi np. w jadącej windzie może dać nam błędne wyniki.

Wielokrotności i podwielokrotności

R5AC1fA9nLHTq
Wybrane wielokrotności i podwielokrotności jednostek podstawowych
Źródło: Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, licencja: CC BY 3.0.

Przedrostki jednostek miar pozwalają uprościć zapis. Często bezwiednie stosujemy je w codziennym życiu. Przykładowo: słowo „kilogram” składa się z przedrostka „kilo-”, oznaczającego wielokrotność – tysiąc, i słowa „gram”, a zatem oznacza tysiąc gramów. „Milimetr” składa się z przedrostka „mili-”, oznaczającego podwielokrotność – jedną tysięczną, i słowa „metr”, a zatem oznacza metra. W dziesiętnym systemie liczbowym wszystkie wielokrotności i podwielokrotności mają za podstawę liczbę .

Wybrane wielokrotności i podwielokrotności jednostek podstawowych

nazwa

symbol

wartość

wartość w notacji wyładniczej

kilo

Indeks górny Indeks górny koniec

hekto

Indeks górny Indeks górny koniec

deka

Indeks górny Indeks górny koniec

decy

Indeks górny Indeks górny koniec

centy

Indeks górny Indeks górny koniec

mili

Indeks górny Indeks górny koniec

Ćwiczenie 1

Oblicz największą i najmniejszą wartość wypadkowej dwóch sił o wartościach .

R5S4GYc4hmlmv
(Uzupełnij).
Zapamiętaj!

Długość wektora nie może być ujemna.

Polecenie 1

Podaj trzy przykłady ciał fizycznych. Przy każdym z nich podaj nazwę substancji, z jakiej ciało te jest zbudowane, oraz wymień wielkość fizyczną, cechującą to ciało.

RRbqxsGOsK3WG
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 2

W gnieździe stoi bocian o masie . Oblicz jego ciężar.

RdRajshxK9qYr
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 3

Ślusarz mierzył średnicę kulki potrzebnej do łożyska. Pomiar wykonał za pomocą śruby mikrometrycznej (mikromierza), której najmniejsza działka wynosiła . Powtórzył go pięć razy i otrzymał następujące wyniki: , , , , . Oblicz wartość najbardziej zbliżoną do rzeczywistej średnicy kulki. Odpowiedź podaj z taką samą liczbą cyfr znaczących, co w otrzymanych przez ślusarza wynikach.

R1KwaiZUcLNQv
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 4

W instrukcji obsługi podestu używanego na rusztowaniach budowlanych napisano: „udźwig: ”. Oblicz maksymalną masę cegieł, narzędzi i innych materiałów, jaką murarz może zabrać na ten podest, aby bezpiecznie wykonać swoją pracę. Murarz ma masę .

RncpqBBDJOr1s
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 5

Na pewnej planecie wykonano doświadczenie z materiału Masa i ciężar ciałaDhKfPT32tMasa i ciężar ciała.

Pomiar siły ciężkości
Doświadczenie 1

Ustalenie związku między siłą ciężkości a masą ciała.

Co będzie potrzebne
  • osiem odważników o masie  każdy (można je zastąpić innym kompletem jednakowych odważników o znanej masie, np. ) mających haczyki do podwieszania;

  • siłomierz o zakresie  (zakres siłomierza należy dobrać do liczby i masy odważników, np. do stugramowych potrzebny będzie zakres );

  • statyw.

Instrukcja
  1. Zamocuj siłomierz na statywie.

  2. Zawieś jeden odważnik na siłomierzu, odczytaj wskazanie tego przyrządu i zanotuj wynik w tabeli pomiarów (siłę zapisz w czwartej kolumnie, a masę – w drugiej).

  3. Dołóż kolejny odważnik, odczytaj wskazanie siłomierza i zanotuj wynik.

  4. Czynność z pkt. 3. powtarzaj do momentu, aż wszystkie odważniki zawisną na siłomierzu.

  5. Oblicz masę odważników w kilogramach, a wyniki zapisz w trzeciej kolumnie.

Wyniki tego doświadczenia zapisano w tabeli:

Wyniki pomiarów

Wyznacz wartość przyspieszenia grawitacyjnego na tej planecie. Zapisz wzór opisujący związek między masą ciała a siłą ciężkości. Wynik obliczeń zaokrąglij do trzech cyfr znaczących.

RDOJYw0G1FC8k
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 6

Masę kamieni szlachetnych i pereł podaje się w karatach metrycznych (). Największy z dotychczas znalezionych diamentów (noszący nazwę Cullinan [czyt.: kalynen]) miał masę . Wykonano z niego brylantów, ale przy obróbce stracono aż pierwotnej masy kamienia.
Ile gramów i ile karatów mają łącznie brylanty wykonane z Cullinana? Zapisz obliczenia.

RpUbA2bANaRGC
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 7

Na unoszący się magnes (patrz rysunek) działają trzy siły:

  • siła ciężkości o wartości ,

  • siła magnetycznego odpychania przez drugi magnes (też o wartości ) leżący na stole,

  • skierowana poziomo siła o wartości – jest to siła przyciągania ze strony kawałka żelaza.

Aby magnes pozostał w równowadze, trzeba przyłożyć do niego pewną siłę. Zapisz cechy tej siły – podaj jej wartość, kierunek i zwrot. Uzasadnij swoją odpowiedź.

R1dMWOsfSXCFu
Siła równoważąca
Źródło: Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, licencja: CC BY 3.0.
Rr82EnAEN8AUR
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 8
R1SwCViyorRq8
Na cienkiej tafli lodu stoi człowiek o masie 50 kg. Wiadomo, że tafla pęknie, jeśli będzie działała na nią siła o wartości 501 N. Wybierz z listy te gesty człowieka, które mogą zwiększyć niebezpieczeństwo pęknięcia lodu. Zastanów się nad uzasadnieniem każdej z odpowiedzi. Możliwe odpowiedzi: 1. gwałtowne podnoszenie rąk do góry, 2. kucnięcie, 3. gwałtowne wyciąganie rąk do przodu, 4. podskoki
Źródło: ZPE, licencja: CC BY 3.0.

Test

1
Ćwiczenie 9
RoKmTMZJiyAOC
Sześć lekcji po 45 minut każda – ile to godzin, a ile sekund? Zaznacz obie poprawne odpowiedzi. Możliwe odpowiedzi: 1. 4,5 h, 2. 16200 s, 3. 270 s, 4. 6 h, 5. 1620 s
Źródło: ZPE, licencja: CC BY 3.0.
1
Ćwiczenie 10
RULA54A2A31YV
8251 m – ile to kilometrów, a ile centymetrów? Zaznacz poprawną odpowiedź Możliwe odpowiedzi: 1. 8,251 km czyli 825100 cm., 2. 82,51 km czyli 82510 cm., 3. 0,8251 km czyli 82,51 cm., 4. 8,251 km czyli 8251000 cm., 5. 82,51 km czyli 825100 cm.
Źródło: ZPE, licencja: CC BY 3.0.
1
Ćwiczenie 11
R5dI1OFJrdnyu
836 μg – ile to gramów, a ile dekagramów? Zaznacz obie poprawne odpowiedzi. Możliwe odpowiedzi: 1. 0,000836 g, 2. 0,0000836 dag, 3. 0,836 g, 4. 8,36 dag, 5. 0,836 dag, 6. 0,00836 g, 7. 0,0836 dag, 8. 0,000836 dag
Źródło: ZPE, licencja: CC BY 3.0.
2
Ćwiczenie 12
RjrIFLHWvtj1i
Przelicz stopnie Celsjusza na kelwiny dla następujących trzech wartości temperatury: -173°C, 0°C, 30°C. Zaznacz odpowiedź zawierającą poprawne rozwiązanie. Możliwe odpowiedzi: 1. 100 K, 273 K, 303 K, 2. 373 K, 273 K, 303 K, 3. 100 K, 273 K, 233 K, 4. -100 K, -273 K, -303 K, 5. 200 K, 373 K, 403 K
Źródło: ZPE, licencja: CC BY 3.0.
2
Ćwiczenie 13
RNlmvOCfu5naX
Dokończ zdanie, wybierając poprawną odpowiedź. Ciałem fizycznym nie jest 1. gwiazda, 2. dźwięk, 3. muzyk, 4. głośnik, 5. bakteria, 6. rower.
Źródło: ZPE, licencja: CC BY 3.0.
2
Ćwiczenie 14
R1JMSkariATMa
Które z wymienionych oddziaływań wymaga bezpośredniego kontaktu? Zaznacz poprawną odpowiedź. Możliwe odpowiedzi: 1. Oddziaływanie sprężyste., 2. Oddziaływanie grawitacyjne., 3. Oddziaływanie magnetyczne., 4. Oddziaływanie elektryczne., 5. Oddziaływanie jądrowe.
Źródło: ZPE, licencja: CC BY 3.0.
2
Ćwiczenie 15
R1bC59nTmrm7l
Które z opisanych tu zdarzeń nie jest statycznym skutkiem oddziaływań? Zaznacz poprawną odpowiedź. Możliwe odpowiedzi: 1. Skręcanie podczas jazdy rowerem, 2. Stłuczenie szyby., 3. Ukształtowanie figurki z plasteliny., 4. Rozszerzenie balonika po jego nadmuchaniu., 5. Podarcie kartki papieru.
Źródło: ZPE, licencja: CC BY 3.0.
2
Ćwiczenie 16
RJSWBZLeLpdyy
Dokończ zdanie, wybierając poprawną odpowiedź. Orzech, który oderwał się od gałęzi drzewa, spada na Ziemię, ponieważ 1. powietrze spycha orzech do dołu., 2. orzech i Ziemia przyciągają się wzajemnie, 3. powietrze jest lżejsze od orzecha., 4. orzech jest cięższy od powietrza., 5. orzech odbija się od powietrza..
Źródło: ZPE, licencja: CC BY 3.0.
2
Ćwiczenie 17
RlFzyu4TFXmki
Dokończ zdanie, wybierając poprawną odpowiedź. Jeżeli będziemy czesać świeżo umyte, suche włosy, to objętość fryzury wzrośnie. Dzieje się tak, ponieważ 1. skóra głowy odpycha suche włosy, 2. powietrze łatwiej wciska się między suche włosy, 3. są naelektryzowane różnoimiennie i się odpychają, 4. suche włosy są lekkie i same się unoszą, 5. są naelektryzowane jednoimiennie i odpychają się.
Źródło: ZPE, licencja: CC BY 3.0.
3
Ćwiczenie 18
Rb9PherhYFNLb
Para koni ciągnie wóz, działając na niego zgodnie zwróconymi siłami o wartościach 460 N520 N. Gdyby konie zastąpić traktorem, to w celu osiągnięcia tego samego efektu musiałby on ciągnąć wóz siłą o jakiej wartości? Zaznacz poprawną odpowiedź. Możliwe odpowiedzi: 1. 980 N, 2. 580 N, 3. 60 N, 4. 960 N, 5. 890 N
Źródło: ZPE, licencja: CC BY 3.0.
3
Ćwiczenie 19
R1PpMxzqnBe8H
Na barkach stojącego ucznia spoczywa plecak o masie równej 23 kg, masa samego ucznia wynosi 55 kg. Jaką siłą uczeń naciska na podłogę? Przyjmij wartość przyspieszenia ziemskiego g=10 ms2. Zaznacz poprawną odpowiedź. Możliwe odpowiedzi: 1. 780 N, 2. 550 N, 3. 55 N, 4. 78 N, 5. 230 N
Źródło: ZPE, licencja: CC BY 3.0.
3
Ćwiczenie 20
RVuK3NcSfc46k
Dokończ zdanie, wybierając poprawną odpowiedź. Troje dzieci mocuje się z ciężką skrzynią skarbów; każde z nich pcha skrzynię siłą 10 N z tym, że dwoje pcha w prawo, a jedno w lewo. Siła wypadkowa działająca na skrzynię 1. jest zwrócona w lewo i ma wartość 10 N, 2. jest zwrócona w prawo i ma wartość 30 N, 3. jest zwrócona w prawo i ma wartość 10 N, 4. jest równa zero, 5. jest zwrócona w prawo i ma wartość 20 N.
Źródło: ZPE, licencja: CC BY 3.0.

Słownik

ciało fizyczne
ciało fizyczne

– każdy obiekt, którego właściwości można obserwować i mierzyć. Ciałem fizycznym mogą być organizmy żywe (np. ptak w czasie lotu, biegnący kot) lub dowolny przedmiot (np. kula bilardowa, sanki, Księżyc).

wielkość fizyczna
wielkość fizyczna

– cecha ciała fizycznego, substancji lub zjawiska fizycznego dająca się zmierzyć.

zjawisko fizyczne
zjawisko fizyczne

– proces, w którym zmieniają się wielkości fizyczne opisujące ciało fizyczne lub substancję, z której jest ono zbudowane (np. podczas biegu zmienia się odległość biegacza od mety, a topniejąca kostka lodu zmienia kształt i objętość).

masa
masa

– miara ilości substancji; zależy zarówno od materiału, z jakiego zostało wykonane, jak i od wymiarów danego ciała.

ciężar ciała (siła ciężkości)
ciężar ciała (siła ciężkości)

– ciężar wynikający z obecności siły grawitacji. Mierzymy go przez pomiar siły nacisku na wagę lub pomiar wartości siły, z jaką dane ciało rozciąga sprężynę w siłomierzu.