Wprowadzenie do zajęć

Nauczyciel informuje, że zajęcia będą początkiem cyklu i mają na celu:

• poznać się bliżej,

• zbliżyć do siebie uczniów,

• ukazać ważną rolę każdego ucznia w klasie.

Należy podkreślić, że:

• uczniowie powinni się wzajemnie szanować, bez względu na takie cechy jak wygląd, płeć, religia, pochodzenie, odmienna kultura;

• uczniowie powinni dbać o siebie;

• nauczyciel/wychowawca jest zawsze gotowy i otwarty na uczniów oraz sytuacje, które są niepokojące lub problematyczne.

Nauczyciel informuje, że lekcja będzie miała następujący przebieg:

• Krótkie wprowadzenie na temat roli relacji między uczniami i integracji między uczniami.

• Dyskusja w oparciu o analizę SWOT, której dokonają uczniowie. Nauczyciel może tu odgrywać rolę moderatora rozmowy lub być jej aktywnym uczestnikiem, choć należy pamiętać, że to uczniowie mają przede wszystkim rozmawiać.

• W trzeciej części zajęć (ostatnie 10 minut) nauczyciel rozdaje uczniom ankietę, którą następnie zbierze.

Zajęcia właściwe

Relacje między uczniami są ważne z punku widzenia każdego ucznia oraz całości, jaką jest klasa. Dzięki pozytywnym relacjom wszyscy uczniowie rozwijają się i ubogacają, doświadczają też, że każdy jest inny. Klasa będzie zintegrowana, gdy problemy, jakie się pojawiają, będą wyjaśniane na forum lub bez udziału reszty klasy (w zależności od potrzeb ucznia). Klasa będzie zintegrowana, gdy uczniowie będą podejmować razem różne aktywności, niekoniecznie z ulubionymi kolegami czy koleżankami z klasy, ale też z innymi dziećmi (np. akcje charytatywne, klasowe urodziny). Należy podkreślić, że choć są różne sympatie i antypatie w klasie, różne mniejsze grupki, to uczniowie powinni wychodzić poza nie i starać się nawiązywać relacje z innymi, „dopuszczać” do swoich grup osoby nowe albo takie, które postrzegane są w klasie jako odmienne ze względu na swoje zainteresowania, pochodzenie. Uczniowie, którzy obserwują sytuację innych dzieci, które nie są lubiane lub są wykluczane z zabaw, powinni być uczulani na trudne położenie, w jakim takie dziecko się znajduje. Wspomniane powyżej przykładowe problemy rówieśnicze w klasie mogą być rozwiązywane poprzez odgrywanie przez dzieci scenek klasowych, nagrywanie filmików przez dzieci, które będą później wyświetlane i omawiane w klasie. Pozytywne relacje między uczniami oraz zaufanie do nauczyciela będą przyczyniały się do integracji klasy jako całości i budowania pozytywnej atmosfery.

Nauczyciel/wychowawca może zaproponować klasie takie propozycje aktywności, które będą sprzyjały bliższemu poznawaniu się i integrowaniu dzieci, jak np.:

• rotację dzieci w ławkach co tydzień;

• rozmowy na godzinach wychowawczych na temat zainteresowań uczniów (np. organizowanie Dnia Zainteresowań, w ramach klasy lub szkoły, Dnia Piłkarza, w którym uczniowie przychodzą ubrani w elementy strojów ulubionych drużyn piłkarskich);

• wymiana informacji i doświadczeń związanych z kulturą, zwyczajami, praktykami religijnymi, np. w formie wywiadów, jakie dzieci będą same przeprowadzać (w przypadku klas, w których są uczniowie z innych krajów);

• zachęta do spędzania czasu razem poza szkołą, np. wspólne wyjścia do kina większą grupą, a nie tylko w towarzystwie najbliższej koleżanki / najbliższego kolegi.

Analizę SWOT należy przedstawić jako formę zabawy grupowej, w której uczniowie razem wskazują, co im się podoba w klasie, co chcieliby poprawić, a także co poza klasą, np. z innych klas, wydarzeń szkolnych budzi ich nadzieję lub obawę. Nauczyciel dzieli uczniów na kilka mniejszych grup i rozdaje arkusze do analizy SWOT (Załącznik 1). Należy podkreślić, że klasa jest złożoną grupą, w której ma miejsce wiele relacji i wydarzeń, a to wpływa na klasę jako całość, na jej spójność i atmosferę. Uczniowie mają wskazać po 2–3 cechy swojej klasy, które są w ich opinii mocną stroną (np. w czym jest dobra, co dzieci lubią w swojej klasie), słabą stroną (np. w czym klasa jest słaba, co nie działa poprawnie, co uczniów drażni) oraz co stanowi szansę dla klasy (np. jakie działania wspólne, nadchodzące wydarzenia mogą być dobre dla klasy, dla poprawy relacji), a co jest dla niej zagrożeniem (np. co może powodować, że w klasie pojawią się problemy, będzie nieprzyjemnie). Uczniowie mają na to 15–20 min. Do decyzji nauczyciela należy określenie momentu zakończenia pracy w grupach. Po odczytaniu punktów przez każdą z grup, należy zainicjować dyskusję nad wybranymi lub wszystkimi cechami. Należy także zachęcić uczniów do sformułowania kilku propozycji rozwiązań problemów, które wydają się im najbardziej dotkliwe. Rozmowę z uczniami (i pomiędzy uczniami) należy rozpocząć od kwestii pozytywnych (co im się podobało w ostatnim czasie, jakie inicjatywy wspólne chcieliby podjąć, np. kino, wycieczka, akcja charytatywna). W dalszej kolejności można tu poruszyć różne kwestie, które nauczyciel w danym momencie uzna za problemowe czy też konieczne do omówienia z klasą, np. złe zachowanie wobec kogoś, hejt w relacjach bezpośrednich czy w cyberprzestrzeni. Warto zachęcić do rozmowy uczniów, którzy zazwyczaj są wycofani, np. poprzez podjęcie tematów, które są im bliskie. Można również kilka dni przed lekcją uprzedzić uczniów, jaki będzie temat zajęć, by zastanowili się nad sprawami, które chcieliby poruszyć. Można również wcześniej porozmawiać z uczniami, którzy są otwarci na rozmowy na forum, aby aktywnie włączyli się w rozmowę.

Nauczyciel/wychowawca rozdaje uczniom kwestionariusz do wypełnienia (Załącznik 2). Należy podkreślić, że do testu nikt oprócz nauczyciela/wychowawcy nie będzie miał wglądu. Sam test nie jest anonimowy, tj. każdy uczeń musi się podpisać. Należy zadbać o intymną przestrzeń do wypełnienia testu. Wyniki będzie znał tylko nauczyciel/wychowawca, który sam je opracuje. Trzeba zapewnić uczniów, że test ma służyć budowaniu integracji klasowej, a nie dzieleniu uczniów. W teście wpisuje się imię i inicjał nazwiska osoby. Nie można wskazać siebie, a jeżeli nie chce się wskazać nikogo, należy to wpisać.

Zakończenie

Nauczyciel/wychowawca zbiera ankiety od uczniów. Jeszcze raz warto podkreślić, że jest ona przeznaczona wyłącznie do jego wglądu. Zajęcia te powinny być pierwszym etapem zajęć o charakterze warsztatowym, na których uczniowie będą uczestniczyć w różnych grach, zabawach, będą realizować wspólne projekty, które mają na celu zbliżenie, zintegrowanie klasy, szczególnie tych uczniów, którzy są nowi w klasie, albo też są postrzegani przez innych uczniów jako „gorsi” lub „inni”.

Załączniki

Załączniki prezentujemy w kolejności i z odpowiednią nazwą, wskazaną w punkcie Materiały.