Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Pobierz materiał do EPUB Pobierz materiał do MOBI Zaloguj się, aby dodać do ulubionych Zaloguj się, aby skopiować i edytować materiał Zaloguj się, aby udostępnić materiał Zaloguj się, aby dodać całą stronę do teczki

Podsumowanie analizy aktu II

Warstwa językowa

RLK4xeU7AnpAY1
Spektakl wystawiony w Teatrze im. C. Norwida w Jeleniej Górze, 1981. Ryszard Wojnarowski (Sajetan), Edward Kalisz (Czeladnik II).
Źródło: ilustracje pochodzą ze zbioru prof. Janusza Deglera opublikowanych na portalu witkacologia.eu, tylko do użytku edukacyjnego.

W akcie II pojawia się dialog sytuacyjny i konwersacyjny służący przedstawieniu problematyki utworu. Pod koniec aktu pojawia się dialog dyskusyjny, który posuwa akcję do przodu – na wezwanie Sajetana szewcy niszczą więzienne „balaski” i rozpoczynają szaleńczą pracę, która przeradza się w rewolucjęrewolucjarewolucję. Dialogi szewców stają się jeszcze bardziej bełkotliwe, pełne absurdalnych kalamburów i rymów. Sposób ukształtowania ich wypowiedzi oddaje podniecenie pracą.

Przestrzeń

R10PpknJs794H1
Szewcy w Teatrze Dramatycznym im. J. Szaniawskiego w Wałbrzychu, 1981. Szewcy w Teatrze Dramatycznym im. J. Szaniawskiego w Wałbrzychu, 1981. Od lewej: Tadeusz Sokołowski (Jędrek), Andrzej Berner (Józef Tempe), Jerzy Gronowski (Fierdusieńko), Nella Sozańska (Księżna), Jerzy Mazur (Scurvy), Stanisław Olczyk (Sajetan Tempe).
Źródło: ilustracje pochodzą ze zbioru prof. Janusza Deglera opublikowanych na portalu witkacologia.eu, tylko do użytku edukacyjnego.

Przestrzeń została ukształtowana na wzór więzienia – szewcy zostali uwięzieni w „leniwniach”, natomiast Księżną zmuszono do szycia butów, aby swoim widokiem wzmagała jeszcze męki cierpiących z powodu braku pracy szewców. Stosując taką konstrukcję przestrzeni, Witkacy stworzył sceniczną metaforę rzeczywistości po faszystowskim przewrocie Scurvye’go i Dziarskich Chłopców – paradoksalnie klasa robotnicza została pozbawiona pracy, natomiast arystokracja w ramach represji jest do niej zmuszana. Władzę Scurvy’ego podkreśla katedra, z której przemawia do szewców i Księżnej.

Czas akcji

Witkacy posłużył się ekspresjonistyczną techniką skrótów czasowych, kondensując wydarzenia w krótkim odcinku czasowym.

Cechy gatunku

Na scenie pojawiają się niezwykle sugestywne teatralne metafory sytuacyjne, charakterystyczne dla dramatu groteskowego. Szaleńcza praca, która przypomina prawdziwy gwałt, staje się metaforą rewolucyjnej walki. Podobna sytuacja ma miejsce chwilę później, kiedy Dziarscy Chłopcy, którzy mieli przywrócić porządek, „uszewczają się”, co metaforycznie oznacza ich przyłączenie się do rewolucji i sojusz niższych klas społecznychklasy społeczneklas społecznych w walce przeciw dotychczasowej władzy.

R16OWNi4B5xBn
Szewcy w Teatrze Dramatycznym im. J. Szaniawskiego w Wałbrzychu, 1981. Od lewej: Tadeusz Sokołowski (Jędrek), Andrzej Berner (Józef Tempe), Jerzy Gronowski (Fierdusieńko), Nella Sozańska (Księżna), Jerzy Mazur (Scurvy), Stanisław Olczyk (Sajetan Tempe).
Źródło: ilustracje pochodzą ze zbioru prof. Janusza Deglera opublikowanych na portalu witkacologia.eu, tylko do użytku edukacyjnego.

Słownik

rewolucja
rewolucja

(łac. revolutio) w znaczeniu szerokim i metaforycznym wszelka szybka i głęboka zmiana (np. rewolucja obyczajowa, przemysłowa, naukowa, techniczna)

klasy społeczne
klasy społeczne

przynależność do nich jest względnie trwała (przekazywana z rodziców na dzieci) i wynika z posiadania cech społecznych nie związanych z czynnikami biologicznymi i genetyką; cechuje je wewnętrzna zwartość, ale występują między nimi wyraźne dystanse społeczne i bariery; są usytuowane względem siebie w relacjach wyższości–niższości; struktura klasowa ma postać hierarchiczną