Polityka publiczna

Pojęcie „polityka publiczna” wywodzi się z angielskiego terminu public policy. W języku polskim politykapolityka polityka oznacza z jednej strony działalność władz państwowych, a z drugiej zaś działalność partii politycznych i polityków w walce o władzę. Politolodzy najczęściej wyróżniają cztery podstawowe znaczenia tego pojęcia:

R1cLClvJY4zvB1
Prezentacja.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Celem polityki publicznej jest identyfikowanie i rozwiązywanie problemów, jakie pojawiają się w przestrzeni publicznej państwa. Można to przedstawić w następujący sposób:

RmpvGxScXX5lt
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Rodzaje polityk publicznych

Istnieje wiele podziałów polityki publicznej. W ramach polityki sektorowej (przedmiotowej) państwo rozwija wybrane dziedziny gospodarki kosztem pozostałych.

W skład polityki publicznej sektorowej wchodzi:

Rs5RUdDMGgEJv
polityka gospodarcza (ekonomiczna) Polega na oddziaływaniu na gospodarkę narodową przez państwo przy pomocy instytucji, władz państwowych i organizacji międzynarodowych. Celem polityki gospodarczej jest osiągnięcie postępu społeczno-gospodarczego, realizacja praw człowieka, sprawiedliwości. Aby te cele realizować, wykorzystuje się określone narzędzia i metody polityki ekonomicznej., polityka społeczna Polega na celowej działalności państwa i innych podmiotów w celu poprawy ogólnych warunków bytowych oraz pracy, a także na zaspokojeniu potrzeb społecznych i indywidualnych ludzi., polityka zdrowotna Polega na podejmowaniu systemowych działań w celu ochrony, poprawy, zachowania zdrowia i sprawności ludzi oraz zwiększenia jakości życia., polityka edukacyjna Polega na wyrównywaniu różnic edukacyjnych wśród ludzi na kolejnych etapach ich rozwoju, z uwzględnieniem osób i środowisk marginalizowanych społecznie, oraz na stwarzaniu szans rozwojowych dla najzdolniejszych., polityka zagraniczna Zespół działań podejmowanych przez państwo na arenie międzynarodowej w celu współpracy z innymi państwami i wywierania na nie nacisku, tak by chronić interes narodowy i zapewnić bezpieczeństwo., polityka finansowa Określa cele gospodarki finansowej państwa i metody jej realizacji., polityka przemysłowa Polega na ekonomicznym oddziaływaniu państwa na strukturę i rozwój przemysłu., polityka handlowa Wszelkie formy aktywności ekonomicznej państwa, które wpływają na rozmiar, kierunki i strukturę obrotów w handlu zagranicznym., polityka rolna Polega na kształtowaniu wielkości produkcji rolnej i utrzymywaniu jej opłacalności, rozwoju gospodarki rolnej i ochronie obszarów wiejskich.

Do polityki horyzontalnej zaliczamy:

R1YyeseMuvEXM
politykę regionalną Polega na określaniu kierunków i sposobów oddziaływania na rozwój poszczególnych regionów kraju. Jest to część polityki społeczno-ekonomicznej., politykę rodzinną Jest częścią polityki społecznej; zajmuje się tworzeniem rozwiązań prawnych w celu ochrony funkcjonowania rodziny, która jest podstawową grupą społeczną w państwie., politykę spójności społecznej Jej celem jest zmniejszenie dysproporcji rozwojowych w państwie.

W polskich realiach po 1989 r. bardzo ważną rolę odgrywała polityka rozwojowa, czyli zespół działań podejmowanych w celu zapewnienia zrównoważonego rozwoju państwa. W ramach niej występują elementy polityki: ekonomicznej, regionalnej, przemysłowej lub rolnej.

Polityka gospodarcza i jej cele

Polityka gospodarczapolityka gospodarczaPolityka gospodarcza w poszczególnych państwach może się bardzo różnić, ponieważ metody zastosowane do jej osiągnięcia muszą uwzględniać różnorodność uwarunkowań wewnętrznych. Każda gospodarka funkcjonuje wszak w określonej rzeczywistości, która na nią wpływa i determinuje określone działania. Nie wszystkie czynniki sprzyjają rozwojowi gospodarczemu, niektóre wręcz go hamują. Do najważniejszych czynników wpływających na gospodarkę należą:

Ra2Z44Q1QfCxd
czynniki zewnętrzne
  • położenie geograficzne;
  • międzynarodowa sytuacja polityczna;
  • członkostwo w międzynarodowych organizacjach gospodarczych, politycznych i militarnych;
  • sytuacja gospodarcza na rynkach międzynarodowych;
  • terms of trade, czyli wskaźnik konkurencyjności eksportu.
, Tytuł nagłówka
  • Pierwszy element listy
  • Drugi element listy
  • Trzeci element listy
, Tytuł nagłówka
  • Pierwszy element listy
  • Drugi element listy
  • Trzeci element listy
R1I7h63DHAPFT
Mateusz Morawiecki - Premier Rządu RP w latach 2017‑2023.
Źródło: Kancelaria Premiera, domena publiczna.

Państwo, ingerując w gospodarkę, robi to w określonym celu. Ostatecznie jest to zapewnienie wzrostu gospodarczego państwa, pełnego zatrudnienia, równowagi budżetowej, stabilizacji cen i sprawiedliwości społecznej.

Cele polityki gospodarczej możemy podzielić na:

R12PEhYeAANVn
cele generalne
  • zapewnienie suwerenności;
  • zapewnienie sprawiedliwości;
  • ochrona praw człowieka;
  • zapewnienie postępu społecznego;
, cele ekonomiczne
  • dążenie do wzrostu gospodarczego;
  • dążenie do dobrobytu;
  • rozwój przedsiębiorczości;
  • dążenie do równowagi wewnętrznej i zewnętrznej;
;, cele społeczne
  • polityka pełnego zatrudnienia;
  • wyrównywanie szans w dostępie do dóbr;
  • zapobieganie wykluczeniu społecznemu;
  • sprawiedliwy podział dochodów;
, cele ekologiczne
  • ochrona środowiska i jego zasobów;
  • polityka zrównoważonego rozwoju;
  • rekultywacja obszarów zniszczonych;
, cele ustrojowe
  • zapewnienie bezpieczeństwa państwu i jego obywatelom;
  • umacnianie i ochrona ustroju społeczno-gospodarczego;
  • wzmacnianie potencjału obronnego państwa.

Rodzaje polityk gospodarczych

Pod pojęciem polityki gospodarczej rozumiemy następujące jej rodzaje:

  • politykę pieniężną, która polega na regulowaniu obiegu pieniądza dla osiągnięcia określonych celów gospodarczych;

  • politykę fiskalną polegającą na kształtowaniu wysokości dochodów i wydatków publicznych; jest ona realizowana w ramach budżetu państwa i budżetu samorządu terytorialnego;

  • politykę dochodową, która polega na oddziaływaniu przez państwo na kształtowanie się w gospodarce poziomu płac, cen i dochodów pozapłacowych;

  • politykę handlu zagranicznego, czyli proces oddziaływania państwa na wymianę gospodarczą z zagranicą przy użyciu specjalnych instrumentów: ceł, kontyngentów czy sterowania kursami walut;

  • politykę rynku pracy polegającą na zwiększaniu możliwości zatrudnienia osób poszukujących pracy oraz lepszego dopasowania ofert pracy do kwalifikacji osób poszukujących;

  • politykę ochrony konkurencji mającą zapewnić sprawne funkcjonowanie systemu wolnorynkowego za pomocą ustaw antymonopolowych, karania za praktyki monopolistyczne, znoszenia subwencji, blokowania fuzji firm oraz ich podziałów;

  • politykę własnościową i prywatyzacyjną polegającą na zmianie formy własności z państwowej na spółdzielczą lub prywatną.

Finanse publiczne

Funkcjonowanie państwa wymaga środków finansowych, które mają charakter publiczny, służą do finansowania jego działań i organów, samorządu terytorialnego oraz innych podmiotów. W skład sektora finansów publicznychfinanse publicznefinansów publicznych wchodzą organy władzy publicznej oraz podległe im jednostki organizacyjne z wyłączeniem przedsiębiorstw, banków państwowych i spółek prawa handlowego. Funkcjonowanie sektora finansów publicznych opiera się na budżecie państwa i samorządów terytorialnych, funduszów celowych, instytucji ubezpieczenia zdrowotnego (Narodowy Fundusz Zdrowia) oraz gospodarki pozabudżetowej (np. zakłady budżetowe, gospodarstwa pomocnicze, środki specjalne).

RlGsy8UT0EkAf
Zastanów się, skąd państwo bierze pieniądze na swoje funkcjonowanie
Źródło: domena publiczna.

Finanse publiczne pełnią funkcję:

R2gmWOXAOlwvx
alokacyjną Polega na oddziaływaniu na alokację zasobów w gospodarce, tak by osiągnąć najwyższy poziom efektywności gospodarowania, np. finansowania dóbr publicznych, tj. bezpieczeństwa publicznego, obrony narodowej lub dóbr istotnych społecznie: ochrony zdrowia, oświaty, nauki., redystrybucyjną Polega na podziale dochodu lub wyprodukowanych przez społeczeństwo dóbr między jego członków. Celem redystrybucji jest osiągnięcie sprawiedliwości społecznej dzięki wspieraniu regionów słabiej rozwiniętych gospodarczo lub słabszych grup społecznych., stabilizacyjną Polega na łagodzeniu negatywnych skutków wynikających ze zmian koniunktury gospodarczej, przy użyciu narzędzi polityki fiskalnej.

Słownik

ekonomia
ekonomia

umiejętność racjonalnego, oszczędnego i efektywnego zarządzania określonymi zasobami

finanse publiczne
finanse publiczne

procesy związane z pozyskiwaniem środków pieniężnych publicznych i ich rozdysponowaniem w postaci wydatkowania, rezerw i lokat

polityka
polityka

sztuka rządzenia państwem i wywierania wpływu na obywateli, którzy tej władzy podlegają

polityka gospodarcza
polityka gospodarcza

działalność państwa polegająca na określaniu celów gospodarczych bieżących i przyszłych oraz metod i środków ich realizacji; świadome oddziaływanie władzy publicznej na procesy gospodarcze w państwie oraz relacje gospodarcze z zagranicą