bg‑turquoise

Rodzaje wyrobów ceramicznych

Wyroby ceramiczneceramikaceramiczne to tworzywa otrzymane na skutek wypalenia uprzednio uformowanej masy plastycznej, której głównym składnikiem są gliny. Są to mieszaniny minerałów ilastych (kaolinit, haloizyt, montmorylonit, illit i endelit), które są zbudowane z tlenku krzemu(IV) (SiO2), tlenku glinu (Al2O3) oraz wody w różnych stosunkach wagowych.

Wyroby ceramiczne to obszerna grupa tworzyw, wśród których wymienić można: ceramikę właściwą (wyroby z glin), emalie, szkło, materiały wiążące (tj. gips, wapno, cement), materiały ścierne oraz tworzywa szklano‑krystaliczne. Obecnie produkowane są przeróżne rzeczy z ceramiki właściwej, stosowane w wielu wyspecjalizowanych dziedzinach. Są to m.in. naczynia, płytki ceramiczne, cegły, dachówki, armatura łazienkowa, narzędzia skrawające, czujniki, przekaźniki, filtry chemiczne, panewki stawu biodrowego, protezy zębowe. Ze względu na tak dużą rozbieżność użytkową oraz szereg cech i właściwości, istnieje kilka różnych klasyfikacji wyrobów ceramicznych.

bg‑turquoise

W jaki sposób klasyfikuje się wyroby ceramiczne?

Wyroby ceramiczne klasyfikujemy ze względu na ich porowatość, z jakiego rodzaju tworzywa powstały oraz ze względu na ich zastosowanie. Najpopularniejszą spośród wspomnianych jest klasyfikacja wyrobów ceramicznych w oparciu o ich porowatość.

Klasyfikacja wyrobów ceramicznych ze względu na ich porowatość

RnO5r6Y3IZ51e1
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.
1

Nazwa wyrobów

Wyroby o czerepieczerepczerepie

Porowatym

Spieczonym

CzerepczerepCzerep

Jasny

Barwny

Jasny

Barwny

Ceramika budowlana

cegły, pustaki, dachówki, sączki itp.

klinkier budowlany, klinkier drogowy

Wyroby kaflarskie i garncarskie

kafle, garnki, doniczki itp.

Wyroby kamionkowe i fajansowe

fajansowe płytki okładzinowe, sanitaria budowlane, fajans stołowy

kamionkowe płytki budowlane (terakota), naczynia, rury, sanitaria budowlane, wyroby dla przemysłu chemicznego, elektrotechnicznego i in.

Wyroby porcelanoweporcelanaporcelanowe i porcelitowe

porcelana techniczna (chemiczna, elektrotechniczna i in.), porcelana stołowa, porcelana artystyczna i in., porcelit

Klasyfikacja wyrobów ceramicznych ze względu na rodzaj tworzywa

RqqWnqnVDXwDF
Porcelana To najszlachetniejszy wyrób ceramiczny. Posiada bardzo bogatą historię, ponieważ znana jest już od VII wieku (Chiny). Otrzymywana jest z kaolinu, skaleni i kwarcu, poprzez dwukrotne wypalanie w temperaturze 920-980°C (biskwit) i 1280-1460°C (wyroby pokryte szkliwem). W zależności od procentowej zawartości składników, wyróżnia się porcelanę miękką (25-40% kaolin, 25-40% skalenie, 30-45% kwarc) i twardą (40-60% kaolin, 20-30% skalenie, 20-30% kwarc). Na zdjęciu znajdują się filiżanka, dzbanuszek na melko, a w tle dzbanek na herbatę. Porcelana jest pięknie zdobiona w różowe kwiaty.
Licencja: Domena publiczna [online], dostępny w internecie: www.pixabay.pl
Właściwości:
  • biała barwa;
  • połysk i gładka powierzchnia;
  • bardzo wysoka twardość;
  • odporność termiczna;
  • odporność na działanie kwasów;
  • formy cienkościenne;
  • nieprzepuszczalność dla gazów i cieczy;
  • niskie przewodnictwo elektryczne;
  • odporność chemiczna;
  • duża kruchość;
  • przeświecalność.
, Porcelit Wyrób ceramiczny o gorszej jakości niż porcelana. Otrzymywany z kaolinu, skaleni i kwarcu. Wyroby z porcelitu poddawane są wypaleniu w temperaturze około 1325°C, aby osiągnąć zamierzoną nieprzesiąkliwości, wytrzymałość i twardość. Zdjęcie przedstawia czarny dzbanek na herbatę z uchem i pokrywką.
Licencja: Domena publiczna [online], dostępny w internecie: www.pixabay.pl

Właściwości:
  • barwa biała do jasnokremowej (mogą być również bawione);
  • połysk i gładka powierzchnia;
  • duża twardość;
  • duża kruchość;
  • formy grubościenne;
  • nieprzepuszczalność dla gazów i cieczy;
  • niskie przewodnictwo elektryczne;
  • odporność chemiczna;
  • nieprzeświecalny.
, Kamionka Wyroby ceramiczne otrzymywane z glin oraz dodatków, tj. szamot lub piasek kwarcowy. Przed wypalaniem pokrywane są chlorkiem sodu (solą kuchenną) lub innymi sproszkowanymi minerałami (szklista kolorowa glazura po wypaleniu). Wypalane w temperaturze 1230-1300°C.
Zdjęcie przedstawia małe naczynie z dwoma uchwytami i niebieskim zdobieniem.
Licencja: Domena publiczna [online], dostępny w internecie: www.pixabay.pl

Właściwości:
  • barwa biała lub szara;
  • połysk;
  • odporność na działanie kwasów;
  • nieprzepuszczalność dla gazów i cieczy;
  • niskie przewodnictwo elektryczne;
  • odporność chemiczna;
  • minimalna nasiąkliwość wodna;
  • nieprzezroczystość.
, Fajans Wyroby ceramiczne, wytwarzane z zanieczyszczonego kaolinu o znacznie większej porowatości niż porcelana. Wyroby z fajansu pokrywane są nieprzeźroczystym szkliwem i wypalane w temperaturach 960-1300°C. Fajans odróżnia się od porcelany tym, że nie przepuszcza światła. Na zdjęciu znajduje się biało niebieskie pudełeczko z fajansu ze złotym zdobieniem wzdłuż obwodu.
Licencja: Domena publiczna [online], dostępny w internecie: www.pixabay.pl

Właściwości:
  • barwa biała do szaro-kremowej;
  • połysk;
  • nieprzezroczystość;
  • duża nasiąkliwość;
  • niska wytrzymałość;
  • bardzo duża kruchość.
, Klinkier Wyglądem przypomina cegłę, ale ma gładką powierzchnię. Jest to tworzywo o czerepie spieczonym, ale bez zeszklenia powierzchni. Do ich wyrobu wykorzystuje się gliny wapienno-żelaziste, wapienno-magnezjowe lub żelaziste. Wypalanie odbywa się w temperaturze od 1000 do 1300°C., Czerwona ceramika budowlana Otrzymywana jest z niskotopliwych glin żelazistych i wapnistych. Surowce poddawane są formowaniu, suszeniu i wypalaniu w temperaturze 900-1100°C. Czerwona ceramika budowlana charakteryzuje się nasiąkliwością do 22%. Do produktów wykonanych z czerwonej ceramiki zaliczamy cegły, dachówki, pustaki i rurki drenarskie., Ceramika ogniotrwała Są to wyroby ceramiczne, odporne na temperatury do 1580°C, a równocześnie są wytrzymałe także mechanicznie.

Klasyfikacja wyrobów ceramicznych ze względu na zastosowanie

  • wyroby do budowy ścian (np. cegły budowlane);

  • wyroby do budowy przewodów kominowych i kominów (np. pustaki, cegły kominówki);

  • kształtki do różnych konkretnych zastosowań (np. do belek, do skrzynek na rolety);

  • wyroby do pokryć dachów (np. dachówki, gąsiory);

  • sączki drenarskie;

  • płyty chodnikowe;

  • płytki okładzinowe i wykładzinowe (np. fajansowe, klinkierowe);

  • parapety zewnętrznych i zwieńczenia murów;

  • kafle;

  • wyroby ogniotrwałe;

  • wyroby o przeznaczeniu kanalizacyjnym;

  • wyroby sanitarne (np. zlewy, umywalki, bidety, pisuary);

  • wyroby ceramiczne w protetyce.

Ciekawostka

Produkcja cegły budowlanej

Cegłę budowlaną wytwarza się z iłów metodą plastyczną. Początkowo następuje ujednorodnienie surowca za pomocą maszyn rozdrabniających (zębate i gładkie walce). Następnie otrzymuje się masę poprzez odpowiednie nawilżenie rozdrobnionego surowca. Gotowa już plastyczna masa jest formowana przy użyciu pras pasmowych, które przerabiają ją pod ciśnieniem (2-5 MPa). Uzyskane w taki sposób pasmo masy przechodzi przez tzw. ustnik, gdzie uzyskuje odpowiedni kształt. Dalej jest ono cięte ręcznie lub mechanicznie na cegły. Potem suszy się je w specjalnych suszarniach, ponieważ w naszym klimacie zajęłoby to ok. 20 dni. Wysuszone cegły poddawane są wypalaniu przy użyciu pieców kręgowych lub tunelowych, co odbywa się w temperaturze 900-1100 °C. Właściwie wykonana cegła budowlana posiada ściśle określony kształt, ceglastą barwę, wytrzymałość, odporność na czynniki atmosferyczne i wydaje dźwięczny odgłos przy uderzeniu.

RpiY6QAASRLrE1
Etapy produkcji cegieł
Źródło: GroMar Sp. z o. o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Słownik

czerep
czerep

skorupa ceramiczna, powierzchnia wyrobu ceramicznego

ceramika
ceramika

(gr. kéramos „ziemia” „glina”; kerameoús „wykonany z gliny”) materiały nieorganiczne i niemetaliczne, które otrzymywane są w wyniku procesu ceramicznego, polegającego na wypalaniu uformowanej masy plastycznej w wysokich temperaturach

porcelana
porcelana

wyrób ceramiczny, posiadający gęsty, biały i nieprzepuszczalny dla gazów oraz wody czerep

Bibliografia

Ceramika, online: https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/ceramika;3884269.html], dostęp: 05.07.2021.

Bolewski A., Budkiewicz M., Wyszomirski P., Surowce ceramiczne, Warszawa 1991, online: ttp://home.agh.edu.pl/%7Epwysz/surowce.pdf, dostęp: 05.07.2021.

Gaczek M., Podstawowe materiały i wyroby budowlane, online: http://www.ikb.poznan.pl/mariusz.gaczek/pb04_v00.pdf, dostęp: 05.07.2021.