Bezpieczeństwo wewnętrzne państwa

Jedną ze składowych bezpieczeństwa narodowego jest bezpieczeństwo państwa. Można je podzielić na:

R1IfzbXrVBPwa
bezpieczeństwo zewnętrzne Bezpieczeństwo zewnętrzne państwa można określić jako zespół okoliczności zachodzących w jego międzynarodowym otoczeniu, pozwalających na spokojne funkcjonowanie. Innymi słowy jest to brak zewnętrznych czynników negatywnych, które zakłócałyby rozwój państwa., bezpieczeństwo wewnętrzne Bezpieczeństwo wewnętrzne państwa oznacza zabezpieczenie działalności państwa przed destrukcyjnymi czynnikami wewnętrznymi.

Potencjał bezpieczeństwa wewnętrznego

W celu zabezpieczenia ludności powstało wiele instytucji. Do najważniejszych zaliczamy:

  • wymiar sprawiedliwości;

  • służby specjalne;

  • inne służby, a także straże oraz inspekcje funkcjonujące w ochronie bezpieczeństwa i porządku publicznego;

  • służby ratownictwa i ochrony ludności;

  • podmioty zarządzania kryzysowego;

  • służby graniczne;

  • centralne i samorządowe instytucje bezpieczeństwa wewnętrznego.

Usytuowanie instytucji obszaru bezpieczeństwa wewnętrznego i zakres ich oddziaływania

Instytucje wymiaru sprawiedliwości

Gwarancją zapewnienia właściwego funkcjonowania państwa, w tym zagwarantowania obywatelom bezpieczeństwa, jest wymiar sprawiedliwości sprawowany przez sądy.

Władzę sądowniczą w Polsce sprawują następujące sądy:

RumnPewrCVdCx1
Mapa myśli. Lista elementów: Nazwa kategorii: władza sądownicza w Polsce Elementy należące do kategorii władza sądownicza w Polsce Nazwa kategorii: Sąd NajwyższyNazwa kategorii: sądy powszechneNazwa kategorii: sądy szczególne (sądy administracyjne i sądy wojskowe)Koniec elementów należących do kategorii władza sądownicza w Polsce
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Z sądami współpracują organy ochrony prawnej, w szczególności prokuratura i Służba Więzienna.

bg‑azure

Zastanów się, czy jest możliwe zapewnienie bezpieczeństwa wewnętrznego w państwie bez sprawnie działającego sądownictwa.

Rola prokuratury

R1Wq7XG7e7m0V1
Siedziba Prokuratury Krajowej w Warszawie.
Źródło: Adrian Grycuk, licencja: CC BY-SA 3.0.

Podstawowym zadaniem prokuratury jest czuwanie nad przestrzeganiem praworządności i ściganie przestępstw. Zadania te realizuje:

  • Prokurator Generalny;

  • Prokurator Krajowy;

  • prokuratorzy powszechnych oraz wojskowych jednostek organizacyjnych prokuratury;

  • prokuratorzy IPNIPNIPN – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

Zadaniem prokuratorów jest prowadzenie albo nadzorowanie postępowań przygotowawczychpostępowanie przygotowawczepostępowań przygotowawczych w sprawach karnych oraz sprawowanie funkcji oskarżyciela publicznegooskarżyciel publicznyoskarżyciela publicznego przed sądami. Prokuratorzy wojskowi oprócz tego realizują zadania związane z przestrzeganiem prawa i utrzymaniem odpowiedniego poziomu dyscypliny wojskowej.

bg‑azure

Podaj najważniejsze – z twojego punktu widzenia – zadanie realizowane przez prokuraturę w zakresie bezpieczeństwa wewnętrznego.

Zadania Służby Więziennej

RNyTcn5z1mYyO1
Rozważ, jakie predyspozycje powinien mieć funkcjonariusz Służby Więziennej.
Źródło: Karol Szadkowski (AMZ Kutno), licencja: CC BY-SA 4.0.

Służba Więzienna realizuje zadania penitencjarne, ochronne oraz resocjalizacyjne. Ponadto odpowiada za wykonywanie tymczasowego aresztowania, ochronę przed negatywnym wpływem przestępców na społeczeństwo, odstraszanie potencjalnych przestępców.

W strukturze organizacyjnej SWSWSW wyróżniamy:

Rial12C7o9ibo1
Mapa myśli. Lista elementów: Nazwa kategorii: Służba WięziennaElementy należące do kategorii Służba WięziennaNazwa kategorii: Centralny Zarząd SWNazwa kategorii: okręgowe inspektoraty SWNazwa kategorii: zakłady karneNazwa kategorii: areszty śledczeNazwa kategorii: ośrodki szkolenia i doskonalenia kadrKoniec elementów należących do kategorii Służba Więzienna
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Służby specjalne

Do najważniejszych podmiotów realizujących zadania specjalne zaliczają się:

  • Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego;

  • Centralne Biuro Antykorupcyjne.

R6q5h0RaYEIHp1
Wskaż najważniejszą cechę działalności służb specjalnych.
Źródło: Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, domena publiczna.

Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego chroni państwo przed zorganizowanymi działaniami mogącymi być zagrożeniem dla niepodległości i porządku konstytucyjnego Polski oraz funkcjonowania struktur państwowych. ABWABWABW zapewnia ochronę informacji niejawnych, pozyskuje i analizuje oraz przekazuje właściwym organom informacje o istotnym znaczeniu dla bezpieczeństwa wewnętrznego państwa.

Centralne Biuro Antykorupcyjne jest powołane do zwalczania korupcji w życiu publicznym i gospodarczym oraz działalności naruszającej interesy ekonomiczne państwa polskiego. CBACBACBA prowadzi sprawy operacyjne, działalność kontrolną, prewencyjną i edukacyjną.

Policja

RaFDQMeXR8yhd1
Zastanów się, jaką funkcję w środowisku lokalnym spełniają dzielnicowi.
Źródło: Kub347, licencja: CC BY-SA 4.0.

Policja to formacja umundurowana i uzbrojona. Jest przeznaczona do ochrony obywateli oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Główne zadania policji to ochrona ludzkiego życia i zdrowia, a także mienia przed bezprawnymi zamachami oraz podejmowanie działań prewencyjnych. W strukturach policji pracują funkcjonariusze służby kryminalnej, prewencyjnej i wspomagającej.

Służba Ochrony Państwa

RDJCWNhCDnJmi1
Uzasadnij, dlaczego głowa państwa jest objęta ochroną Służby Ochrony Państwa.
Źródło: Stiopa, licencja: CC BY-SA 4.0.

Służba Ochrony Państwa jest to jednolita, umundurowana i uzbrojona formacja, której zadaniem jest ochrona osób, obiektów oraz rozpoznawanie i zapobieganie skierowanym przeciw nim przestępstwom. SOPSOPSOP ochrania m.in. Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Marszałka Sejmu RP, Marszałka Senatu RP, Prezesa Rady Ministrów, wiceprezesa Rady Ministrów, ministra właściwego do spraw wewnętrznych, ministra właściwego do spraw zagranicznych, byłych prezydentów Rzeczypospolitej Polskiej oraz osoby, które mają status głowy państwa lub szefa rządu państw obcych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. SOP ochrania także różne obiekty służące m.in. Prezydentowi RP, Prezesowi Rady Ministrów czy Radzie Ministrów.

Państwowa Straż Pożarna

PSPPSPPSP jest formacją powołaną do walki z pożarami, a także klęskami żywiołowymi i różnymi zagrożeniami miejscowymi. Prowadzi akcje ratownicze podczas katastrof, wypadków komunikacyjnych, budowlanych oraz chemicznych. Do jej zadań należy też sprawowanie nadzoru nad przestrzeganiem przepisów przeciwpożarowych i wydawanie w tym zakresie opinii. Ponadto PSP podejmuje ścisłą współpracę z ochotniczymi strażami pożarnymi.

Rdnmtp3TXWi6G1
Przedstaw argumenty, dlaczego Państwowa Straż Pożarna cieszy się dużym zaufaniem społecznym.
Źródło: domena publiczna.

Instytucje systemu zarządzania kryzysowego

Zarządzanie kryzysowe jest szczególnie istotnym elementem bezpieczeństwa wewnętrznego państwa. Odnosi się ono do zagrożeń niemilitarnych. Na szczeblu centralnym jest realizowane przez Radę Ministrów, która posiłkuje się działalnością Rządowego Zespołu Zarządzania Kryzysowego. Na poziomie województwa zadania z zakresu zarządzania kryzysowego wykonują wojewodowie z pomocą wojewódzkich zespołów i centrów zarządzania kryzysowego. Na poziomie powiatu i gminy zadaniami tymi zajmują się: w powiecie – starosta, w gminie – wójt (burmistrz lub prezydent miasta) oraz zespoły i centra zarządzania kryzysowego.

RbNSi3sqIQo091
Wykaż powody uzasadniające funkcjonowanie systemu zarządzania kryzysowego.
Źródło: Pajast, licencja: CC BY-SA 3.0.

Straż Graniczna

R6izOp7JMiIHq1
Podaj przykład przestępstwa związanego z przekroczeniem polskiej granicy.
Źródło: LukaszKatlewa, licencja: CC BY-SA 4.0.

Straż Graniczna jest jednolitą, umundurowaną i uzbrojoną formacją. Podlega ministrowi spraw wewnętrznych, a jej zadaniem jest ochrona granicy państwowej i kontrola ruchu granicznego. Odpowiada też za wydawanie zezwoleń na przekraczanie granicy. SGSGSG zapobiega transportowaniu substancji niebezpiecznych bez zezwolenia, rozpoznaje, zapobiega i wykrywa przestępstwa i wykroczenia dotyczące przekraczania granicy, przeprowadza kontrolę legalności wykonywania pracy przez cudzoziemców i prowadzenia przez nich działalności gospodarczej.

Centralne i samorządowe instytucje obszaru bezpieczeństwa wewnętrznego

Oprócz scharakteryzowanych już instytucji obszaru bezpieczeństwa wewnętrznego w Polsce działają też inne podmioty aktywne w tym zakresie i realizujące ważne zadania. Ze względu na usytuowanie w strukturze organizacji państwa możemy wśród nich wyróżnić:

  • instytucje centralne;

  • instytucje samorządowe.

Do instytucji centralnych należą m.in.:

  • Inspekcja Transportu Drogowego, zajmująca się kontrolą przestrzegania przepisów dotyczących transportu drogowego i przewozu osób oraz rzeczy;

  • Państwowa Inspekcja Sanitarno‑Epidemiologiczna, która zajmuje się ochroną sanitarno‑epidemiologicznej ludności;

  • służby meteorologiczne i hydrologiczne obowiązane ostrzegać o mogących wystąpić klęskach żywiołowych.

bg‑azure

Wskaż, jakie zadania realizowane przez Państwową Inspekcję Sanitarno‑Epidemiologiczną uważasz za najważniejsze.

RcSZBux5VD9l91
Podaj, w czym szczególnie mogą być pomocni strażnicy miejscy.
Źródło: Wojciech Drozdowski, domena publiczna.

Wśród instytucji samorządowych szczególne miejsce zajmują straże gminne (miejskie), które są powołane do ochrony porządku publicznego. Zakres ich szczegółowych zadań obejmuje m.in.: ochronę spokoju i porządku, kontrolę ruchu drogowego, współpracę z innymi podmiotami realizującymi zadania w obszarze ratowania życia i zdrowia obywateli, pomoc w sytuacjach awarii i klęsk żywiołowych. Straże gminne (miejskie) ściśle współpracują z policją, jak również mają uprawnienia procesowe w sprawach o wykroczenia.

Słownik

ABW
ABW

Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego

CBA
CBA

Centralne Biuro Antykorupcyjne

IPN
IPN

Instytut Pamięci Narodowej

oskarżyciel publiczny
oskarżyciel publiczny

organ państwowy, który wnosi lub popiera oskarżenie przed sądem

postępowanie przygotowawcze
postępowanie przygotowawcze

pierwszy etap postępowania karnego (w sprawach przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego), który może mieć formę śledztwa lub dochodzenia

PSP
PSP

Państwowa Straż Pożarna

SG
SG

Straż Graniczna

SOP
SOP

Służba Ochrony Państwa

SW
SW

Służba Więzienna