Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Pobierz materiał do EPUB Pobierz materiał do MOBI Zaloguj się aby dodać do ulubionych Zaloguj się, aby udostępnić materiał Dodaj całą stronę do teczki
R6580n13MJ9SH
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
Anna Nasiłowska Skamandryci

[Grupa poetycka]

R1YnVcwW1LS1N1
Strona tytułowa czasopisma „Skamander”, autor nieznany
Źródło: domena publiczna.

Zasadniczy zrąb grupy tworzyła piątka poetów. Było wśród nich dwóch warszawiaków: Jan Lechoń i Antoni Słonimski. Julian Tuwim przybył do Warszawy z Łodzi, by studiować na uniwersytecie; Kazimierz Wierzyński pochodził z Galicji Wschodniej i miał za sobą doświadczenie przymusowej służby w armii austriackiej i niewolę rosyjską. Z Ukrainy przyjechał Jarosław Iwaszkiewicz, którego, jak wielu Polaków, zwłaszcza ze sfer ziemiańskich, tragiczne wydarzenia rewolucji zmusiły do opuszczenia na zawsze kraju dzieciństwa i wczesnej młodości. Mimo różnych przeżyć, pochodzenia społecznego, doświadczeń wojennych lat – skamandryci stanowili dość zwartą grupę. Łączyło ich przekonanie, że to od nich właśnie zaczyna się nowa poezja niepodległej Polski, a to oznacza odrzucenie psychicznego ciężaru wojny i zaborów. Słowa poety brzmią buntowniczo: „O zwalcież mi Łazienki królewskie w Warszawie [...] A Ceres złotonośną utopcie mi w stawie”.

Jeżeli gdzieś na Starym pokaże się Mieście
I utkwi w was Kiliński swe oczy zielone,
Zabijcie go! – A trupa zawleczcie na stronę
I tylko wieść mi o tym radosną przynieście.

– pisał Lechoń w słynnym wierszu Herostrates. Czyli: dość mitów narodowych, cierpiętnictwa, bohaterstwa, trzeba odrzucić zbędny balast skostniałych wzorców czasu niewoli, aby spojrzeć na nowo rzeczywistości prosto w twarz: „A wiosną – niechaj wiosnę, nie Polskę zobaczę”.

Cały wiersz składa się z aluzji do wielkich wzorów, traktowanych z młodzieńczą dezynwolturądezynwolturadezynwolturą. Łazienki – to odwołanie się nie tylko do pewnego historycznego miejsca, ale także do Nocy listopadowej Wyspiańskiego, „zielone Kilińskiego oczy” w Uspokojeniu Słowackiego wskazują oczywiste źródło Lechoniowskiego kryptocytatu, a „wiosna” to wytarta metafora poezji narodowej, oznaczająca nadzieję na odrodzenie. Lechoń proponuje zaś wrócić... do pory roku.

[...]

Piątka poetów, którzy tworzyli zasadniczy trzon grupy Skamandra, to odrębne silne indywidualności. Skamander zresztą cenił przede wszystkim indywidualność twórczą. [...]

[Tuwim]

Julian Tuwim niewątpliwie miał talent poetycki. Nie jest to romantyczny „geniusz”, czyli dar wieszczy, pozwalający na przenikanie tajemnic bytu, ale po prostu umiejętność znalezienia właściwej formy, wirtuozeriawirtuozeriawirtuozeria słowa, pisanie bez wysiłku, z radością. [...] poeta to ktoś z tłumu, już nie artysta skłócony ze światem i przeżywający w samotności swoje lęki i urazy, a młody człowiek, napotykający w wielkomiejskim życiu dość typowe sytuacje, jak miłość, i tym tylko różniący się od innych, że obdarzony jest szczególną zdolnością tworzenia wierszy. [...]

Wiersze Tuwima również znakomicie sprawdziły się na scenie Pod PicadoremPod PicadoremPod Picadorem: były dynamiczne, rytmiczne, optymistyczne i mówiły o przeżyciach mieszkańca wielkiego miasta. Witalizm, urbanizm, panteizm to określenia mogące scharakteryzować postawę poety i choć żadne z nich nie jest nazwą prądu czy osobnego kierunku, łatwo zrozumieć, że w utworach Tuwima witano z entuzjazmem ożywczy powiew nowości. Podobnie zresztą jak w utworach Kazimierza Wierzyńskiego, który do Warszawy przybył z Rosji, gdzie spędził ponad rok w obozie internowania jako żołnierz austriacki. Na scenie kabaretu Pod Picadorem zaprezentował jednak wiersze pełne optymizmu, upojenia młodością, uwielbienia życia, a utwory pesymistyczne, napisane w obozie, na razie schował. [...]

[Wierzyński]

Dwa pierwsze tomy Wierzyńskiego Wiosna i wino (1919) i Wróble na dachu (1921) to najpełniejsze wcielenie skamandryckiego optymizmu i witalizmu. Poeta bardzo żywiołowo przeżywa świat, akceptuje go, określa się jako „ekstatyk życia”, jest szczęśliwy zarówno w zetknięciu z przyrodą, jak i w mieście, wśród tłumu. Zachwyca go uroda kobiet, własna młodość i samo życie. [...]

Laur olimpijski (1927) to rozwinięcie afirmacji życia; Wierzyński tworzy wizje człowieka aktywnego, sport jest dla niego dążeniem do harmonii, która najpełniej wyraża się w ruchu; publiczność na stadionie to przykład wspólnoty tworzącej się w przeżywaniu emocji, a cała idea olimpijska staje się szansą dla cywilizacji. Poezja o sporcie ma niewątpliwie antyczną tradycję, w starożytnej Grecji bowiem na cześć zwycięzców układano ody [...]. Sport jest jednak tematem nowym, dwudziestowiecznym, a u Wierzyńskiego – dowodem optymizmu, wyraźnego zafascynowania nowoczesnością. W sporcie człowiek staje się jednością, przestaje być podzielony na intelekt i ciało, emocje i myśli, działania i refleksję, tak często sobie przeciwstawne. Olimpiada w tomie Laur olimpijski, przetłumaczonym na wiele języków, to próba sięgnięcia ludzkości po doskonałość, wspólna walka ze słabością, a nie – walka przeciwko sobie.

pol1 Źródło: Anna Nasiłowska, Skamandryci , [w:] tejże, Trzydziestolecie 1914–1944.
dezynwoltura
wirtuozeria
RrUTpXzJwgBEb1
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.
1

Słownik

Pod Picadorem
Pod Picadorem

nazwa kawiarni artystycznej (będącej rodzajem kabaretu literackiego); gromadzili się w niej poeci, którzy następnie utworzyli grupę Skamander

biologizm
biologizm

(gr. bios – życie, logos – słowo, nauka) – tłumaczenie indywidualnych i społecznych zachowań ludzi czynnikami biologicznymi

kryptocytat
kryptocytat

(gr. kryptos – ukryty) – cudze słowa ukryte w zmienionej formie w utworze innego autora

mit narodowy

nieuzasadnione racjonalnie, oparte na wierze i emocjach przekonanie o wyjątkowości jakiegoś narodu, silnie zakorzenione w świadomości społecznej. Może służyć podtrzymywaniu tożsamości narodowej, ale w skrajnych przypadkach bywa źródłem nacjonalizmu.

panteizm
panteizm

(gr. pán – wszystko + theós – Bóg) – doktryna filozoficzna, zgodnie z którą Bóg jest tożsamy ze światem, istnieje wewnątrz niego, a nie ponad nim lub obok niego; popularna w epoce romantyzmu

skrzydlate słowa
skrzydlate słowa

rozpowszechnione w kulturze, powszechnie znane cytaty z literatury, filmu; fragmenty wypowiedzi postaci historycznych i fikcyjnych, niekiedy tytuły, hasła. Termin zaproponowany przez niemieckiego filologa Georga Büchmanna, który w roku 1864 wydał zbiór wyrażeń pt. Geflügelte Worte (Skrzydlate słowa)

urbanizm
urbanizm

(łac. urbanus – miejski) – fascynacja miastem; tendencja charakterystyczna dla poezji początków XX wieku

witalizm
witalizm

(łac. vitalis – należący do życia, życiowy) – energia życiowa, a także koncepcja filozficzna zakładająca istnienie w organizmach żywych niematerialnej, swoistej „siły życiowej” (vis vitalis), która kieruje procesami życiowymi i decyduje o ich przebiegu

Aplikacje dostępne w
Pobierz aplikację ZPE - Zintegrowana Platforma Edukacyjna na androida