bg‑lime

Późniejsze eksperymenty badające fototropizm

RYYXQDasM8IVG1
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
bg‑lime

Czym jest fototropizm?

Cel ruchów fototropicznych

Gdy roślina jest nierównomiernie oświetlona, wiele jej organów zaczyna się tak wyginać, żeby osiągnąć pozycję, w której oświetlenie jest równomierne.

Mechanizm ruchu fototropicznego

Ruch ten jest wynikiem zmiany w sposobie wzrostu indukowanej przez różnice przestrzennego rozmieszczenia światła padającego na roślinę. Do reakcji fototropicznychfototropizmreakcji fototropicznych zdolne są organy wielu, choć nie wszystkich, roślin.

Fototropizm dodatni

Fototropizm dodatni to wzrost organów roślin w kierunku źródła świata. Znanymi przykładami organów roślin wyższych, które reagują dodatnim fototropizmem, są pędy oraz koleoptylekoleoptylkoleoptyle traw. Fototropizmem dodatnim charakteryzują się również sporangioforysporangioforsporangiofory plechowców oraz owocniki wielu grzybów.

Fototropizm ujemny

Fototropizm ujemny to wzrost organów roślin w kierunku przeciwnym do źródła świata. Fototropicznie ujemnie reagują bardzo często korzenie, np. korzenie czepne bluszczu.

Wygięcie fototropiczne

Wygięcie fototropiczne występuje w strefie wzrostowej i jest spowodowane różnicą w szybkości wzrostu komórek znajdujących się po przeciwnych stronach jednostronnie oświetlonego organu. Największą wrażliwość na światło wykazuje wierzchołek koleoptyla owsa, ale już 2 mm poniżej wrażliwość maleje do kilku tysięcznych wartości maksymalnej.

Stymulacja i hamowanie wzrostu a fototropizm

Zmiany wzrostowe towarzyszące zjawiskom fototropicznym ściśle zależą od stanu wrażliwości tkanek na działanie światła. Na przykład siewki roślin krzyżowych poddane działaniu kierunkowego światła bezpośrednio po przeniesieniu z ciemności wykazują początkowo hamowanie wzrostu hipokotyluhipokotylhipokotylu po obu stronach i dopiero potem rozpoczynają bardziej intensywny wzrost na stronie zacienionej. Te same siewki poddane najpierw niekierunkowemu, a potem kierunkowemu działaniu światła wykazują natychmiastowy wzrost hipokotylu po stronie zacienionej oraz hamowanie wzrostu po stronie działania światła. Stąd wynika, że ruch fototropiczny dokonuje się zarówno poprzez stymulację, jak i hamowanie wzrostu, które łącznie powodują kierunkowe wygięcie określonego organu rośliny.

Fototropina

Światło czynne fototropicznie zostaje pochłonięte przez odpowiedni układ barwnikowy. W przypadku fototropizmu fotoreceptorem jest flawoproteinowy barwnik zwany fototropiną.

bg‑lime

Rola auksyn w ruchach fototropicznych

Szczytowa część koleoptyla traw jest nie tylko miejscem największej wrażliwości na bodźce świetlne, lecz także ośrodkiem, którym wędruje w dół koleoptyla prąd substancji wzrostowych, przede wszystkim auksyn. Mechanizm zjawiska fototropizmu tłumaczy się nierównomiernym rozmieszczeniem auksyn w strefie wzrostu koleoptyla.

Jeżeli roślina jest oświetlona tylko z jednej strony, to po stronie przeciwnej do tej, na którą bezpośrednio pada światło, stwierdza się większe nagromadzenie auksyn. Fitohormony te stymulują wzrost wydłużeniowy komórek po stronie zacienionej, co prowadzi do wygięcia pędu w stronę bodźca świetlnego.

Kierunki wygięcia fototropicznego pędu i korzenia są przeciwne ze względu na różną wrażliwość tych organów na stężenia auksyny – to samo stężenie auksyny stymuluje wzrost komórek pędu i hamuje wzrost komórek korzenia.

Więcej na temat roli auksyn w ruchach fototropicznych przeczytasz tutajPHYjHxq5rtutaj.

RPJdBI3fjzPjk
Mechanizm ruchu fototropicznego.
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Słownik

auksyny
auksyny

(gr. auxánō – „powoduję wzrost”) hormony roślinne (fitohormony) uczestniczące w regulacji wzrostu wydłużeniowego komórek i w ich różnicowaniu

fototropizm
fototropizm

(gr. phōs; phōtós – światło; trópos – zwrot, obrót) ruch wzrostowy u roślin polegający na wygięciu organu rośliny w odpowiedzi na kierunkowo działający bodziec świetlny; wygięcie w kierunku światła (fototropizm dodatni) wykazują zwykle organy pędowe roślin, a w kierunku przeciwnym do światła (fototropizm ujemny) – niektóre korzenie; fototropizm występuje również u grzybów, a także u niektórych osiadłych zwierząt, w których ciele znajdują się symbiotyczne zielone komórki glonów (zooksantelle)

hipokotyl
hipokotyl

łodyga podliścieniowa; osiowy organ roślin nasiennych znajdujący się między korzeniem a liścieniami, którego zaczątek istnieje w większości zarodków

koleoptyl
koleoptyl

pochwiasto ukształtowany pierwszy liść siewki trawy, obejmujący pozostałe części młodego pędu siewki

sporangiofor
sporangiofor

występująca u grzybów strzępka, rosnąca pionowo w górę i zakończona zarodnią