Pojęcie subkultury lub podkultury nie jest pojęciem wartościującym i nie oznacza kulturykulturakultury niższej. Najczęściej kategoria ta jest używana dla wyróżnienia kultury niewielkiej zbiorowości mającej odmienne wartości i wzory zachowań, ale funkcjonującej w obrębie większej zbiorowości. Możemy np. wyróżnić subkulturę młodzieżową, subkulturę raperów czy kibiców piłkarskich.

RTY3hJGIZNDIt1
Członkowie subkultur często wyróżniali się również ubiorem. Osoby słuchające metalu (metalowcy) często nosili jeansowe kurtki z naszytymi nazwami ulubionych zespołów.
Źródło: A metalhead in Boston, dostępny w internecie: commons.wikimedia.org [dostęp 29.09.2021 r.], domena publiczna.

Czasami subkultura bywa tworzona w opozycji do kultury większości społeczeństwa, zwanej kulturą dominującą, i programowo neguje wartości i normy powszechnie w nim obowiązujące. Poprzez kontestację odmawia udziału w akceptacji zastanej rzeczywistości (np. moralnej, społecznej, politycznej, ekonomicznej, kulturowej). Tworzy alternatywne wzory zachowań nie tylko dla siebie, ale programowo również dla całego społeczeństwa. Takie subkultury określamy mianem kontrkulturkontrkulturakontrkultur lub kultur alternatywnych.

RKuMxxeCO1KrC1
Ważnym aspektem ruchu hipisowskiego był pacyfizm. W latach 60. protestowano przeciwko wojnie w Wietnamie.
Źródło: National Archives and Records Administration, domena publiczna.

Z czasem niektóre kontestacyjne wzory kontrkultury mogą stać się (przynajmniej w jakiejś mierze) wzorami dominującymi. Stało się tak z pewnymi wzorami obyczajowymi i kulturowymi wprowadzonymi przez kontrkulturę młodzieżową lat 60. i 70. XX w. w Europie Zachodniej i Ameryce Północnej.

Przykładem takiej sytuacji (oprócz większej tolerancji obyczajowej) może być zmiana we wzorcach kultury masowej, np. muzyki, jak i sztuk plastycznych, teatru. Jednak najbardziej czytelnym wzorem jest „odbudowa więzi ze środowiskiem naturalnym”, rozumianym wówczas jako „powrót do natury”, a zamienionym dzisiaj w nowe formy prawne dotyczące ochrony środowiska.

Kres subkultur?

Rc9X98j3noT5A1
Elementy subkultur młodzieżowych często w końcu trafiały do kultury głównego nurtu. Na paczkę chipsów trafiły atrybuty kojarzone z muzyką hip hopową.
Źródło: leigh awesome, dostępny w internecie: commons.wikimedia.org [dostęp 29.09.2021 r.].

Socjologowie coraz częściej mówią, że skończył się czas młodzieżowych subkultur na wzór tych z lat 90. Często wskazują, że zbiorowościom, z którymi identyfikuje się współczesna młodzież, brak ideologii oraz kontestacji zastanego porządku. Parafrazując tekst popularnego utworu można powiedzieć, że prawdziwych subkultur już nie ma. Warto jednak zastanowić się nad tym, czy rzeczywiście tak jest, czy może zaczęły wymykać się badaczom, którzy próbują je zrozumieć i wtłoczyć w ramy. Wszak już dawno nie są grupą docelową idei wyznawanych przez subkultury młodzieżowe.

Problem 1

Spróbuj ustosunkować się do stwierdzenia, że w młodzieży nie ma już buntu i konstestacji i żyje zbyt wygodnie, by angażować się w ruchy subkulturowe.

bg‑azure

Czy identyfikujesz się z jakąś subkulturą? Jaką? Dlaczego?

Słownik

kultura
kultura

całokształt materialnego i niematerialnego dorobku cywilizacji ludzkiej

synkretyzm kulturowy
synkretyzm kulturowy

zjawisko mieszania się kultur i tworzenia nowej kultury, która łączy różne elementy z innych kultur

kontrkultura
kontrkultura

forma ruchu społecznego, który odrzuca obowiązujące normy i wartości kulturowe, a w ich miejsce tworzy własne