PRZEWODNIK DLA NAUCZYCIELA

Spis treści

• Cele i efekty kształcenia1Cele i efekty kształcenia

• Struktura e‑materiału2Struktura e‑materiału

• Wskazówki do wykorzystania w pracy dydaktycznej e‑materiału dla zawodów wiertacz i technik wiertnik3Wskazówki do wykorzystania w pracy dydaktycznej e‑materiału dla zawodów wiertacz i technik wiertnik

• Wymagania techniczne4Wymagania techniczne

Cele i efekty kształcenia

Celem e‑materiału jest zapoznanie ucznia z zagadnieniem schematów technologicznych i procesowych w przeróbce kopalin stałych oraz zweryfikowanie jego wiedzy.

E‑materiał uwzględnia treści, które pozwolą na osiągnięcie, zgodnie z podstawą programową, celów kształcenia w zawodach wiertacza i technika wiertnika.

Tematyka e‑materiału służy przygotowaniu absolwenta do profesjonalnego wykonywania zadań zawodowych.

E‑materiał przeznaczony dla kwalifikacji:

GIW.12. Wykonywanie prac wiertniczych wyodrębnionych w zawodzie/dach Wiertacz 811305 i Technik wiertnik 311707.

Cele kształcenia

Wspiera osiąganie celów kształcenia określonych dla kwalifikacji GIW.12. Wykonywanie prac wiertniczych:

• prowadzenia prac związanych z wykonaniem przewiertów i otworów geotechnicznych, geoinżynieryjnych, geotermalnych i specjalnych.

• obsługiwania urządzeń stosowanych w procesie wiercenia.

Efekty kształcenia

GIW.12.9. Wykonywanie otworów wiertniczych dla realizacji potrzeb działalności inżynierskiej i hydrogeologicznej

Uczeń:

1) rozróżnia zakres prac wiertniczych wykonywanych podczas wierceń geotechnicznych,

2) rozróżnia zakres prac wiertniczych wykonywanych podczas wierceń geoinżynieryjnych,

3) rozróżnia zakres prac wiertniczych przy wykonywaniu horyzontalnych przewiertów kierowanych, mikrotunelingu i metodzie direct pipe,

4) rozróżnia zakres prac wiertniczych wykonywanych podczas wierceń hydrogeologicznych.

Powrót do spisu treści5Powrót do spisu treści

Struktura e‑materiału

Niniejszy e‑materiał składa się z trzech części: wprowadzenia, materiałów multimedialnych oraz obudowy dydaktycznej. Każda z nich zawiera powiązane tematycznie elementy składowe.

1. WprowadzenieDrVwNmxb0Wprowadzenie
   Przedstawia podstawowe informacje o e‑materiale, które ułatwią użytkownikowi wstępne zapoznanie się z zawartością materiału: odniesienia do podstawy programowej, zakres tematyczny oraz opis budowy e‑materiału.

2. Materiały multimedialne

   Zawierają różnego rodzaju multimedia, które ułatwiają uczącemu się przyswojenie wiedzy.
   Materiały Sekwencje filmowe Technologia wykonywania przewiertówDS4Yzm98YSekwencje filmowe Technologia wykonywania przewiertów, Sekwencje filmowe Technologia wykonywania otworów hydrogeologicznychD1HDPqcohSekwencje filmowe Technologia wykonywania otworów hydrogeologicznych, Infografika Technologia wykonywania otworów geotechnicznychDxeAe68yOInfografika Technologia wykonywania otworów geotechnicznych oraz Infografika Technologia wykonywania otworów geoinżynieryjnychDihweeQInInfografika Technologia wykonywania otworów geoinżynieryjnych przedstawiają kolejno prace techniki bezwykopowej, wiercenie studni oraz otworów geotermalnych, wykonywanie otworów geotechnicznych i geoinżynieryjnych. Materiał E‑book Rodzaje i warunki wykonywania przewiertów, otworów hydrogeologicznych, geotechnicznych i geoinżynieryjnychD13IZlaCAE‑book Rodzaje i warunki wykonywania przewiertów, otworów hydrogeologicznych, geotechnicznych i geoinżynieryjnych zawiera informacje o podstawowych rodzajach i przeznaczeniu otworów wiertniczych.

3. Obudowa dydaktyczna

   • Interaktywne materiały sprawdzająceDIvmHXgMWInteraktywne materiały sprawdzające pozwalają zweryfikować poziom opanowania wiedzy i umiejętności zawartych w e‑materiale.

   • Słownik pojęć dla e‑materiałuDfh3zewjkSłownik pojęć dla e‑materiału zawiera objaśnienia specjalistycznego słownictwa występującego w całym materiale.

   • Przewodnik dla nauczycielaDmxZ5LQnzPrzewodnik dla nauczyciela zawiera sugestie do wykorzystania e‑materiału w ramach pracy dydaktycznej.

   • Przewodnik dla uczącego sięDXg21VaSqPrzewodnik dla uczącego się zawiera wskazówki i instrukcje dotyczące wykorzystania e‑materiału w ramach samodzielnej nauki.

   • Netografia i bibliografiaDBw6Qdf9tNetografia i bibliografia stanowi listę materiałów, na bazie których został opracowany e‑materiał.

   • Instrukcja użytkowaniaD1CwamYyVInstrukcja użytkowania objaśnia działanie e‑materiału oraz poszczególnych jego elementów.

Powrót do spisu treści5Powrót do spisu treści

Wskazówki do wykorzystania w pracy dydaktycznej e‑materiału dla zawodów wiertacz i technik wiertnik

Praca uczniów podczas zajęć

E‑materiał stanowi nowoczesną pomoc dydaktyczną, wspomagającą proces kształcenia zawodowego. Ułatwi on uczniom zapoznanie się oraz zapamiętanie pojęć związanych z różnymi technologiami wykonywania przewiertów i otworów.

Praca na lekcji zakłada aktywną postawę zarówno nauczyciela, jak i uczniów. Ważnym założeniem jest praca nad jednym materiałem na różne sposoby i za pomocą różnych technik, mająca na celu jak najlepsze zapamiętanie informacji.

Poniżej znajdują się propozycje wykorzystania poszczególnych elementów zasobu w ramach lekcji, w samodzielnej pracy ucznia, pracy w grupach i pracy całego zespołu klasowego.

Praca uczniów w grupach i w zespole klasowym

Sekwencje filmowe Technologia wykonywania przewiertów

• Nauczyciel wyświetla uczniom na lekcji sekwencje filmowe.

• Zadaniem uczniów jest oglądanie i zapamiętywanie jak największej ilości informacji.

• Po zakończeniu sekwencji uczniowie są dzieleni na grupy. Każda z nich otrzymuje inny podtemat związany z pracami techniki bezwykopowej związanej z wykonaniem horyzontalnych przewiertów kierunkowych.

• Zadaniem grup uczniów jest przygotowanie i przedstawienie listy zagadnień, które należałoby omówić podczas prezentacji przydzielonego podtematu. Lista zagadnień powinna być wyczerpująca i oparta o obejrzany materiał filmowy.

• Nauczyciel informuje każdą z grup o tym, co będzie oceniał podczas prezentacji zagadnień oraz odpowiada na ewentualne pytania uczniów.

• Nauczyciel zachęca grupy uczniów do jak najlepszego opisania zagadnień sugerując, że podczas zajęć oceni ich wysiłki. Może to być ocena opisowa lub wpis oceny do dziennika.

• Uczniowie prezentują swoje prace podczas zajęć.

• Po zakończonej prezentacji nauczyciel prowadzi z uczniami otwartą dyskusję, poprzez zadawanie im pytań, która ma na celu uporządkowanie i utrwalenie wiedzy na temat prowadzenia prac związanych z wykonaniem przewiertów.

• Udziela także komentarza do nieprawidłowych wypowiedzi ucznia.

• Nauczyciel może ocenić zaprezentowane prace poprzez ustne wyróżnienie grup, oceną opisową dla każdej z osób lub ocenę za aktywność na lekcji.

Sekwencje filmowe Technologia wykonywania otworów hydrogeologicznych

• Nauczyciel pokazuje uczniom na zajęciach sekwencje filmowe, które przedstawiają obsługę maszyn i urządzeń stosowanych w obiegach wodnomułowych.

• Zadaniem uczniów jest uważne oglądanie e- materiału i sporządzanie notatek.

• Po zakończonym oglądaniu nauczyciel dzieli uczniów na 4 grupy, rozdaje im małe kartki i długopisy. Następnie każda z grup ma za zadanie stworzyć 6 pytań, które posłużą do stworzenia gry edukacyjnej przypominającej grę 5 sekund dotyczącą wiercenia otworów geotermalnych. Ważnym jest, aby pytania były proste i wymagały konkretnej odpowiedzi.

• Po zakończeniu pracy grupy oddają kartki z pytaniami nauczycielowi, a ten odkłada na bok kartki z powtarzającymi się pytaniami, a pozostałe kartki wkłada do kapelusza.

• Grupy mają możliwość zagrania w grę. Przedstawiciele każdej grupy losują pytania i zadaniem uczniów jest odpowiedzenie na nie w ciągu 5 sekund. Nauczyciel koryguje ewentualne błędne odpowiedzi.

• Członkowie grupy, która udzieli największej ilości prawidłowych odpowiedzi, mogą zostać nagrodzeni przez nauczyciela ocenami lub pochwałami.

Infografika Technologia wykonywania otworów geotechnicznych

• Nauczyciel odtwarza pierwszą sekwencję.

• Uczniowie tworzą notatki, na podstawie których stworzą wspólnie mapę myśli.

• Uczniowie podchodzą kolejno do tablicy i dodają elementy do mapy myśli.

• Uczniowie pisemnie odpowiadają na pytania dołączone do sekwencji filmowej w e‑materiale.

• Nauczyciel prezentuje listę pytań do drugiej sekwencji. Ma ona na celu zwrócenie uwagi uczniów na kluczowe zagadnienia i skupienie ich uwagi na treści filmu.

• Nauczyciel odtwarza film.

• Uczniowie odpowiadają na pytania wypisane przez nauczyciela.

• Nauczyciel weryfikuje poprawność informacji i uzupełnia je.

• Uczniowie samodzielnie wykonują zadania dołączone do sekwencji w e‑materiale.

Infografika Technologia wykonywania otworów geoinżynieryjnych

• Nauczyciel prezentuje uczniom sekwencje filmowe przedstawiające przebieg prac geoinżynierskich w budownictwie ziemnym.

• Zadaniem uczniów podczas oglądania sekwencji jest sporządzanie notatek i zapamiętywanie jak największej liczby informacji.

• Po obejrzeniu e‑materiału prowadzący dzieli klasę na cztery grupy, którym przydziela do omówienia zagęszczanie gruntu, zbrojenie gruntu, wymianę gruntu oraz stabilizację skarp i zboczy.

• Grupy otrzymują kartki papieru formatu A4 oraz flamastry i na tych kartkach zapisują szczegółowe dane dotyczące poszczególnych prac geoinżynierskich. Na tym etapie nauczyciel monitoruje pracę grup i służy im pomocą w razie problemów z wykonaniem zadania.

• Po zapisaniu wszystkich danych grupy wymieniają się kartkami z innymi grupami, a te mają za zadanie dopisać brakujące informacje.

• Grupy przestawiają na forum klasy wyniki swojej pracy.

• Nauczyciel komentuje kompletność przedstawionych informacji..

• Uczniowie mogą zrobić zdjęcia poszczególnych arkuszy, aby wykorzystać je podczas przygotowywania się do sprawdzianu lub egzaminu.

E‑book Rodzaje i warunki wykonywania przewiertów, otworów hydrogeologicznych, geotechnicznych i geoinżynieryjnych

• Nauczyciel pokazuje uczniom na zajęciach E‑book, który jest uzupełnieniem informacji zawartych w sekwencjach filmowych, przedstawia szczegółowe informacje dotyczące wykonywania otworów i przewiertów.

• W trakcie przeglądania e‑booka pozwala uczniom zadawać pytania i udziela na nie odpowiedzi.

• Nauczyciel uprzedza, że zaprezentowane w e‑booku informacje będą potrzebne do wykonania ćwiczenia.

• Po zakończonej prezentacji nauczyciel dzieli uczniów na 6 grup, rozdaje im małe kartki i długopisy. Następnie każda z grup ma za zadanie stworzyć 6 pytań, które posłużą do stworzenia gry edukacyjnej dotyczącej wykonywania przewiertów i otworów. Ważnym jest, aby pytania były proste i wymagały konkretnej odpowiedzi.

• Po zakończeniu pracy grupy oddają kartki z pytaniami nauczycielowi, a ten odkłada na bok kartki z powtarzającymi się pytaniami, a pozostałe kartki wkłada do kapelusza.

• Grupy mają możliwość zagrania w grę. Przedstawiciele każdej grupy losują pytania i zadaniem uczniów jest odpowiedzenie na nie w ciągu 5 sekund. Nauczyciel koryguje ewentualne błędne odpowiedzi.

• Członkowie grupy, która udzieli największej ilości prawidłowych odpowiedzi, mogą zostać nagrodzeni przez nauczyciela ocenami lub pochwałami.

Interaktywne materiały sprawdzające

• Nauczyciel wyświetla interaktywne materiały sprawdzające podczas zajęć i zachęca uczniów do wspólnego rozwiązywania zadań.

• Aby zmotywować uczniów do udziału we wspólnym rozwiązywaniu zadań, nauczyciel może zaproponować ocenianie poprawnych odpowiedzi.

• Nauczyciel daje szanse na udzielenie prawidłowych odpowiedzi każdemu z uczniów, wyznacza odpowiednią ilość czasu na ich wykonanie.

• Uczniowie mogą korzystać z pomocy dydaktycznych.

• W przypadku problemów z rozwiązaniem zadań nauczyciel pomaga w zrozumieniu zagadnień i naprowadza na poprawną odpowiedź.

• Nauczyciel po uzyskaniu prawidłowych rozwiązań wyjaśnia każde z nich, aby pomóc w ich zrozumieniu uczniom, którzy nie znają na nie odpowiedzi.

• Prawidłowo rozwiązane zadania mogą być wyświetlane przez nauczyciela, na przykład na tablicy interaktywnej.

Samodzielna praca uczniów podczas zajęć

Sekwencje filmowe

• Nauczyciel przed wyświetleniem sekwencji filmowych przedstawia uczniom zagadnienia, które zostaną w nim poruszone i informuje, że po jego obejrzeniu każdy uczeń otrzyma jedno z nich.

• Zadaniem każdego z uczniów jest przygotowanie krótkiej prezentacji, przygotowanej na smartfonie, związanych z przydzielonym mu zagadnieniem poruszonym w filmie i uzupełnieniem ich o informacje znalezione w Internecie.

• Nauczyciel informuje uczniów o wytycznych dotyczących prezentacji oraz odpowiada na ewentualne pytania.

• Nauczyciel zachęca uczniów do zaprezentowania swoich prac podczas zajęć proponując ocenę za wykonane zadanie. Po każdej prezentacji komentuje wskazując ciekawe jej aspekty oraz nieścisłości.

• Uczniowie prezentują swoje prace podczas zajęć.

• Po zakończonej prezentacji wybranych prac nauczyciel prowadzi z uczniami otwartą dyskusję, poprzez zadawanie im pytań, która ma na celu uporządkowanie i utrwalenie wiedzy. Udziela także komentarza do nieprawidłowych wypowiedzi ucznia.

• Nauczyciel na zakończenie cyklu edukacyjnego ocenia zaprezentowane prace.

E‑book „Rodzaje dokumentacji wiertniczej”

• Nauczyciel wyświetla uczniom na lekcji e‑book przedstawiający podstawowe informacje o rodzajach i przeznaczeniu otworów wiertniczych. Podczas prezentowania e‑booka rozwija najważniejsze kwestie, pozwala też uczniom zadawać pytania i udziela na nie odpowiedzi.

• Zadaniem uczniów jest oglądanie i zapamiętywanie jak największej ilości informacji.

• Po zakończeniu przeglądania e‑booka uczniowie otrzymują pytania na spostrzegawczość związane z obejrzanym materiałem. Odpowiedzi notują na kartce.

• Po zakończeniu sesji pytań nauczyciel dopytuje uczniów o poprawne odpowiedzi na te pytania. Potwierdza lub podaje poprawne odpowiedzi, uzasadniając je materiałami z e‑booka.

• W trakcie udzielania poprawnych odpowiedzi na pytania uczniowie samodzielnie sporządzają notatkę z tego zadania.

• Nauczyciel prosi wybranych uczniów o odczytanie notatki.

Interaktywne materiały sprawdzające

• Nauczyciel wyświetla interaktywne materiały sprawdzające podczas zajęć.

• Uczniowie samodzielnie rozwiązują zadania.

• Nauczyciel dając szansę na udzielenie prawidłowych odpowiedzi każdemu z uczniów, wyznacza odpowiednią ilość czasu na ich wykonanie.

• W przypadku problemów z rozwiązaniem zadań - nauczyciel udziela pomocy w zrozumieniu zagadnień i naprowadza na poprawną odpowiedź.

• Nauczyciel po uzyskaniu prawidłowych rozwiązań wyjaśnia każde z nich, aby pomóc w ich zrozumieniu uczniom, którzy nie znają na nie odpowiedzi.

• Prawidłowo rozwiązane zadania mogą być wyświetlane przez nauczyciela, na przykład na tablicy interaktywnej.

Wykorzystanie e‑materiału poza zajęciami

Praca poza zajęciami ma charakter zarówno grupowy, jak i indywidualny. Uczniowie mają za zadanie ponowną analizę e‑materiałów oraz stworzenie materiałów i notatek przy użyciu zaproponowanych poniżej form pracy.

Nowe technologie pozwalają na wykorzystanie różnych źródeł informacji, możliwość pracy w grupach i praktykę dzielenia się wiedzą – konsultacje między uczniami oraz tutoring rówieśniczy, kształtowanie kompetencji interpersonalnych i społecznych.

Zapewniają one dostępność repozytorium interaktywnych testów, dających uczniowi lub słuchaczowi możliwość sprawdzenia poziomu własnej wiedzy, uzyskania szybkiej i precyzyjnej informacji zwrotnej, co stanowi doskonałą formę nauki. Umożliwiają ćwiczenia umiejętności niezbędnych do rozwiązywania zadań testowych
i praktycznych na egzaminie potwierdzającym kwalifikacje w zawodzie.

Praca indywidualna

• Zadaniem ucznia jest analiza wszystkich e‑materiałów.

• Uczeń pisemnie streszcza w punktach sekwencje filmowe.

• Uczeń w notatce podsumowuje e‑book.

• Uczeń tworzy kreatywne notatki (opisy, rysunki, zakreślenia kolorami, wypunktowania, mapy myśli, fiszki), zamieszcza je w chmurze, notatki zostają zweryfikowane przez nauczyciela i uczniowie dzielą się nimi między sobą.

• Zadaniem ucznia jest wykonanie testu zawartego w interaktywnych materiałach sprawdzających. Dzięki temu uczeń samodzielnie pozna poziom przyswojenia wiedzy zawartej w e‑materiale.

• Uczeń tworzy listę pytań do materiałów. Pytania te posłużą na następnej lekcji jako quiz, dzięki któremu możliwe będzie powtórzenie i usystematyzowanie wiedzy.

Praca w grupach

• Uczniowie dzieleni są na grupy.

• Każda z grup ma przydzielony jeden z otworów lub przewiert. Zadaniem uczniów jest zapoznanie się z każdym zasobem (sekwencjami filmowymi oraz e‑bookiem) oraz przygotowanie prezentacji otrzyamnych zagadnień reszcie klasy.

• Każda z grup na lekcji losuje jedno zagadnienie, które będzie opracowywać podczas pracy poza lekcją.

• Zadaniem każdej z grup jest ponowne zapoznanie się ze wszystkimi materiałami multimedialnymi, w celu wyszukania wszystkich informacji, dotyczących wylosowanej technologii.

• Uczniowie mogą również wykorzystywać do poszerzenia wiedzy i przygotowania prezentacji inne źródła, takie jak książki czy Internet.

• Grupy przygotowują prezentację Power Point, którą później będą mogły podzielić się z pozostałymi grupami.

Wykorzystanie e‑materiału do indywidualizacji pracy z uczącymi się

E‑materiał daje możliwość samodzielnej pracy ucznia, współpracy w grupie przy wspólnym uczestniczeniu w procesie edukacyjnym i indywidualizację procesu dydaktycznego podczas zajęć i poza nimi poprzez samodzielny wybór ucznia lub wymuszony przez nauczyciela poziom trudności wykonywanych czynności i zadań.

Przy pracy samodzielnej nauczyciel indywidualizuje proces poprzez dostosowanie zastosowanego e‑materiału do możliwości percepcyjnych ucznia.

Sposób przekazywania wiedzy i budowania umiejętności ucznia będzie zależał w dużej mierze od nauczyciela i prowadzenia przez niego procesu dydaktycznego. Dodatkowo oprawa dydaktyczna zastosowana przy omawianiu zagadnień daje szerokie pole do popisu dla uczącego. Zastosowanie materiałów pozwala realizować zasadę „nigdy tak samo”, w której praktycznie ten sam zakres materiału może być ujęty na wiele sposobów. Zapobiega to monotonii w procesie nauczania i uczenia się przez uczniów. Przy pracy w grupie nauczyciel prowadzi proces grupowy, rozwijając nie tylko zasób związany z wiedzą, ale też umiejętność uczenia się przez uczniów (w grupie i samodzielnie) oraz przyjmowania różnych ról grupowych (czasem takich, w których uczniowie czują lekki dyskomfort). Pozwala to budować umiejętności społeczne. Przyjmowanie ról w grupie w połączeniu z różnorodnością zadań dopasowaną do ucznia stanowi wyzwanie dla nauczyciela i uczniów. Daje też wiele możliwości. Ważnym elementem, który uatrakcyjnia i indywidualizuje proces dydaktyczny, jest pozostawienie przez nauczyciela przestrzeni do błędów. Dzięki temu uruchamiają się procesy wsparcia uczniów przez siebie nawzajem i uczenia się od siebie. Wspiera to naturalną potrzebę zdobywania informacji.

Interaktywne materiały sprawdzające dają uczniowi możliwość sprawdzenia poziomu własnej wiedzy i uzyskania szybkiej i precyzyjnej informacji zwrotnej. Ich zróżnicowanie pozwala dotrzeć z informacją zwrotną i wskazać, na różne sposoby, zakres materiału konieczny do powtórzenia. Jednocześnie nakłaniają do podejmowania kolejnych prób poprawnego ich uzupełnienia.

Wykorzystanie e‑materiału do pracy z uczącymi się o specjalnych potrzebach edukacyjnych

E‑materiał ułatwia samodzielną pracę ucznia oraz indywidualizację procesu dydaktycznego. Wszystkie multimedia przedstawiają informacje na temat rodzajów dokumentacji wiertniczej.

Różne formy multimedialne mogą zaspokajać różne sposoby odbioru informacji, kanały percepcji i sposoby przyswajania wiedzy. Niesie to za sobą możliwość zastosowania najlepszego multimedium dedykowanego do każdego ucznia i znosi bariery społeczne i komunikacyjne oraz zapewnia wyrównywanie szans, jeśli dany uczeń pracował będzie w grupie rówieśniczej.

Dodatkowo odtwarzanie każdego e‑materiału jest możliwe również w trybie dostępności, który zawiera alternatywne wersje materiałów dostępne dla użytkowników z dysfunkcjami wzroku, słuchu.

Powrót do spisu treści5Powrót do spisu treści

Wymagania techniczne

Wymagania sprzętowe niezbędne do korzystania z poradnika oraz innych zasobów platformy www.zpe.gov.pl.

System operacyjny:

• Windows $7$ lub nowszy

• OS X $10.11.6$ lub nowszy

• GNU/Linux z jądrem w wersji $4.0$ lub nowszej $3\mathrm{GB}$ RAM

Przeglądarka internetowa we wskazanej wersji lub nowszej:

• Chrome w wersji $69.0.3497.100$

• Firefox w wersji $62.0.2$

• Safari w wersji $11.1$

• Opera w wersji $55.0.2994.44$

• Microsoft Edge w wersji $42.17134.1.0$

• Internet Explorer w wersji $11.0.9600.18124$

Urządzenia mobilne:

• $2\mathrm{GB}$ RAM iPhone/iPad z systemem iOS $11$ lub nowszym

• Tablet/Smartphone z systemem Android $4.1$ (lub nowszym) z przeglądarką kompatybilną z Chromium $69$ (lub nowszym) np. Chrome $69$, Samsung Browser $10.1$, szerokość co najmniej $420\mathrm{px}$

Powrót do spisu treści5Powrót do spisu treści