Refleksja nad temperamentem jest wielekroć starsza od psychologii naukowej. Już starożytni Grecy identyfikowali temperament jako różnice w funkcjonowaniu uwarunkowane biologicznie i wyróżniali cztery typy temperamentu: sangwinik, choleryk, melancholii i flegmatyk. We współczesnej literaturze psychologicznej jest wiele modeli temperamentu, które wyróżniają różne katalogi jego wymiarów. Zarazem jednak w wielu modelach wyróżnia się dwa główne metawymiary, czyli najbardziej ogólne wymiary temperamentu. Model OKC kontynuuje tę tradycję i wyróżnia również dwa podstawowe wymiary temperamentu, czyli Reaktywność i Aktywność. Wymiar Reaktywności opisuje wysokość progu pobudzenia, intensywność i czas trwania reakcji emocjonalnych, zwłaszcza w odpowiedzi na bodźce negatywne. Z kolei wymiar Aktywności opisuje poziom endogennie generowanej energii oraz sposób jej wydatkowania, co związane jest z takimi parametrami zachowania sprawczego, jak intensywność, zmienność czy trwałość. Reaktywność zatem odpowiada za to, jak ludzie reagują na negatywne bodźce i sytuacje, podczas gdy Aktywność odpowiada za to, ile ludzie mają wewnętrznej energii i jak ją wydatkują. Oba wymiary są czysto formalne. Oznacza to, że temperament nie przesądza o tym, co na przykład daną osobę smuci, a co cieszy. Opisuje jednak, jak intensywnie dana osoba zareaguje na coś, co ją smuci. Podobnie temperament nie przesądza, na co człowiek wydatkuje energię, czy na przykład na pomoc innym czy też na to, aby być podziwianym, ale opisuje to, ile tej energii dany człowiek generuje oraz w jaki sposób ją wydatkuje.

Reaktywność jest wymiarem rozpostartym między dwoma biegunami: Wrażliwością, będącą wysokim nasileniem Reaktywności, oraz Wytrzymałością, będącą niskim nasileniem Reaktywności.

Istotą Wrażliwości jest duża intensywność emocjonalnego reagowania na bodźce, nawet o względnie niewielkiej sile, oraz tendencja do długiego utrzymywania się wywołanej przez nie reakcji, co wiąże się też z odczuwaniem niepokoju w odniesieniu do przyszłości. Na Wrażliwość składają się trzy następujące aspekty:

1. Pobudliwość – oznaczająca łatwość powstawania oraz nadmiernie dużą intensywność pobudzenia emocjonalnego wywoływanego w odpowiedzi na dopływające do organizmu bodźce negatywne. Pobudliwość oznacza zatem, że nawet niewielki bodziec może wywołać silną reakcję, na przykład drobna uwaga krytyczna może wywołać silne emocje negatywne, które w zależności od innych właściwości mogą prowadzić do zachowania agresywnego lub długotrwałego zamartwiania się.

2. Perseweratywność – oznaczająca tendencję do długotrwałego utrzymywania się powstałego pobudzenia pomimo zaprzestania działania bodźca wywołującego negatywne emocje. Perseweratywność oznacza zatem, że nawet dłuższy czas po jakimś negatywnym wydarzeniu, generuje ono w danej osobie negatywne emocje, jest ciągle rozpamiętywane i „przeżuwane”.

3. Lękliwość – oznaczająca tendencję do odczuwania lęku i obaw wobec potencjalnie przyszłych wydarzeń. Wyraża się ona w przewidywaniu różnego rodzaju przeszkód lub trudności czy też emocjonalnym wyczuleniu na niebezpieczeństwa, co ma na celu wcześniejsze zabezpieczenie przed ewentualnymi kosztami emocjonalnymi owych zdarzeń.

Istotą Wytrzymałości, czyli drugiego bieguna Reaktywności, jest wysoki próg pobudzenia, czyli niereagowania na negatywne bodźce o niezbyt dużej intensywności, co jest powiązane z łatwością powracania do stanu wyjściowej równowagi emocjonalnej, a także generalne poczucie komfortu emocjonalnego. Na Wytrzymałość składają się następujące trzy aspekty:

1. Odporność – oznaczająca małą podatność na bodźce stresowe i reagowanie w sposób współmierny do siły bodźców i okoliczności obciążających emocjonalnie. Odporność jest zatem przeciwieństwem Pobudliwości (aspekt Wrażliwości).

2. Sprężystość – oznaczająca łatwość odzyskiwania stanu równowagi emocjonalnej sprzed zadziałania bodźca obciążającego, wyrażająca się w regeneracyjności organizmu po doświadczeniu sytuacji stresowej. Sprężystość jest zatem przeciwieństwem Perseweratywności (aspekt Wrażliwości).

3. Pozytywne usposobienie – odnoszące się do naturalnej tendencji do utrzymywania się pozytywnego nastroju, szczególnie w kontekście przyszłości. Jest to naturalny, zgeneralizowany stan emocjonalny o łagodnym nasileniu i pogodnym tonie, który związany jest z doświadczaniem otaczającego świata jako bezpiecznego czy nieobciążającego emocjonalnie. Jest to zatem przeciwieństwo Lękliwości (aspekt Wrażliwości).

Aktywność jest wymiarem rozpostartym między dwoma biegunami: Dynamicznością, będącą wysokim nasileniem Aktywności, oraz Inercyjnością, będącą niskim nasileniem Aktywności.

Istotą Dynamiczności jest wysoki poziom energii endogennie wytwarzanej przez organizm oraz tendencja do ekspansywnego jej zużywania, a także preferowania bodźców, otoczenia czy okoliczności silnie stymulujących. Na Dynamiczność składają się następujące trzy aspekty:

1. Żwawość – oznaczająca wysoką energetyczność i dużą intensywność wewnątrzosobowo generowanego pobudzenia oraz potrzebę jego ekspresji.

2. Labilność – będąca tendencją do zmienności i różnorodności zachowań oraz podejmowanych aktywności. Innymi słowy, Żwawość oznacza dużo wewnętrznej energii, Labilność – oznacza częste zmiany wykonywanych czynności, zaczynanie kolejnej czynności bez skończenia poprzedniej lub robienie kilku rzeczy naraz.

3. Poszukiwanie doznań – oznaczające wysokie zapotrzebowanie na stymulację, wyrażające się w poszukiwaniu różnego rodzaju intensywnych doświadczeń, niekiedy również ryzykownych. Intensywne bodźce i doznania pozwalają bowiem na skanalizowanie i ekspresję drzemiącego w organizmie potencjału energetycznego.

Istotą Inercyjności jest niski poziom energii endogennej i związana z tym tendencja do ekonomicznego jej zużywania i funkcjonowania ograniczonego stymulacyjnie. Na Inercyjność składają się następujące trzy aspekty:

1. Statyczność – oznaczająca ograniczoną energię, napęd i wigor oraz związaną z tym powolność organizmu, a także trudności w mobilizacji energii. Jest to przeciwieństwo Żwawości (aspekt Dynamiczności).

2. Permanentność – oznaczająca tendencję do utrzymywania już podjętych czynności i doprowadzania ich do końca, zapewniając tym samym ekonomiczne wydatkowanie zgromadzonego pobudzenia. Jest to przeciwieństwo Labilności (aspekt Dynamiczności).

3. Rytmiczność – charakteryzująca się regularnością funkcjonowania, przyzwyczajeniem do codziennej rutyny i preferowaniem powtarzalności, co jest konsekwencją niewielkiego poziomu energii endogennej, ponieważ ogranicza ewentualność jej nadmiarowego zużywania. Jest to przeciwieństwo Poszukiwania doznań (aspekt Dynamiczności).

Zestawienie Cech temperamentu i ich aspektów wyróżnionych w Modelu OKC znajduje się na rysunku 1, a podsumowania ich definicji znajdują się w tabeli 1.

Tabela 1. Definicje Cech temperamentu oraz ich aspektów