Przedszkole dostępne dla wszystkich - dla psychologów
Temat: Warto pytać i rozmawiać
Cele zajęć
Oswajanie się dzieci z zasadami panującymi w placówce.
Budowanie poczucia bezpieczeństwa poprzez zapoznanie się z otoczeniem i poznanie reguł komunikacji z nauczycielem oraz rówieśnikami.
Zwracanie uwagi na funkcję nauczyciela, budowanie wobec niego zaufania u dzieci i zachęcanie do proszenia o pomoc oraz komunikacji.
Materiały
Nośnik (CD lub pendrive) z nagraną piosenką powitalną oraz głośnik lub odtwarzacz.
Wydrukowane i zalaminowane zdjęcia pomieszczeń i przedmiotów znajdujących się w przedszkolu.
Taśma rzepowa samoprzylepna.
Pacynka.
Wierszyk Witające się rączki (Załącznik 1).
Proponowany schemat spotkania
Przygotowanie do zajęć
Obejmuje zabawy swobodne z udziałem rodziców, polegające na spontanicznej eksploracji sali przedszkolnej, co ułatwia przyzwyczajenie się do nowego miejsca i akceptację otoczenia. Nauczycielka odpowiada na pytania i inicjuje kontakt wzrokowy oraz werbalny, zaprasza dzieci do swobodnej zabawy.
Zajęcia właściwe
1. Powitanie z piosenką
Nauczycielka zaczyna śpiewać piosenkę powitalną, którą zaprasza dzieci na dywan, dając znać o rozpoczęciu zajęć.
Należy wykorzystać tę samą piosenkę, którą dzieci słyszały na powitanie podczas poprzednich zajęć.
2. Przedszkolni detektywi
Dzieci siadają w kole z nauczycielką, która ma ze sobą zdjęcia prezentujące pomieszczenia oraz przyrządy i rzeczy znajdujące się w przedszkolu. Najpierw pokazuje dzieciom zdjęcia pomieszczeń, omawia z dziećmi ich funkcję i gdzie się znajdują. Następnie kolejno pokazuje zdjęcia przedmiotów i pyta: „Co to za przedmiot? Do czego służy? W jakim pomieszczeniu go znajdziemy?”. Po omówieniu zdjęć rzeczy łączy je ze zdjęciami pomieszczeń i kładzie obok na dywanie.
Do poprowadzenia tej zabawy należy wykorzystać zdjęcia rzeczywistych przedmiotów w przedszkolu, które można w nim znaleźć. To dużo lepsze rozwiązanie niż szukanie obrazków w internecie lub gotowych symboli. Na tym etapie rozwojowym należy zadbać o to, aby obrazki lub symbole były dla dzieci zrozumiałe, konkretne, nie za bardzo abstrakcyjne. Realne i samodzielnie zrobione zdjęcia będą odnosiły się do aktualnych doświadczeń dzieci w poznawaniu otoczenia przedszkola.
Ważne, aby na zdjęciach znalazły się takie pomieszczenia, jak: szatnia, łazienka, sala przedszkolna, plac zabaw/ogród.
Natomiast przedmioty, które powinny być na zdjęciach, to: umywalka, sedes, kurtka dziecięca, buty dziecięce, bluzka i spodnie dziecięce, szafka w szatni, szczoteczka do zębów, książeczka, puzzle, miś pluszowy, klocki, chusteczki higieniczne, papier toaletowy, dozownik mydła, szczotka zmiotka, kubek, sztućce, stolik, kredki.
3. Sprytny plan
Nauczycielka wybiera z poprzedniego zadania przedmioty i rozkłada je na dywanie w miejscu widocznym dla wszystkich dzieci. Następnie przyczepia do każdego zdjęcia kawałek taśmy samoprzylepnej z rzepem, a drugą część taśmy w całości przykleja na ścianę w sali przedszkolnej. Nauczycielka pyta dzieci:
„Co jest potrzebne, gdy komuś chce się pić?”
„Co jest potrzebne, gdy ktoś chce jeść?”
„Z czego skorzystacie, gdy chce wam się siusiu?”
„Z czego skorzystacie, gdy będziecie mieć brudne rączki lub buzię?”
„Z czego skorzystamy po posiłku, żeby mieć czyste zęby?”
„Do czego możemy się przytulić, gdy jest nam smutno?”
„Co jest potrzebne, gdy mamy katar?”
„Czym możemy się bawić, gdy nie ma zajęć?”
„Co jest potrzebne, gdy wylejemy na siebie zupkę lub nie zdążymy na czas do toalety?”
Wszystkie wymieniane przez dzieci zdjęcia z przedmiotami nauczycielka przykleja, adekwatnie do zadawanych pytań, do taśmy rzepowej na wysokości dzieci. Następnie informuje, że te obrazki tutaj zostaną. Zaznacza, że jeśli kiedyś dzieci będą potrzebowały którejś z rzeczy z obrazków, ale nie będą wiedziały, gdzie ona się znajduje albo czy mogą po nią iść, albo jak to się nazywa, to mogą podejść do taśmy, zerwać obrazek i przyjść z nim do nauczycielki. Obrazek będzie wówczas stanowił punkt wyjścia do komunikacji o potrzebie lub problemie.
4. Zabawa edukacyjna „Rozmowa z pacynką”
Nauczycielka wyciąga pacynkę „jako gościa zajęć” i opowiada dzieciom, że pacynka chciałaby chodzić do przedszkola, ale nie wie, jak się w nim zachowywać. Pyta dzieci, czy jej pomogą. Następnie poprzez rozmowę kierowaną z wykorzystaniem pacynki zadaje dzieciom pytania problemowe do rozwiązania. Dzieci odpowiadają na pytania zagubionej pacynki, np.:
„Do kogo mogę iść, jakby było mi kiedyś smutno?”
„Kogo mogę poprosić o pomoc, jak nie będę sięgać po zabawkę?”
„Gdzie poszukać papieru, jeśli będę potrzebować skorzystać z toalety?”
„Czy mogę zabrać zabawkę do przedszkola?”
„Do kogo mogę się przytulić w przedszkolu?
„Kogo mogę zapytać, gdy nie będę wiedziała, gdzie mam iść na zajęcia z rytmiki?”
„Kogo mogę zapytać, kiedy wróci mama?”
„Komu mogę zgłosić, gdy będę miała mokrą bluzeczkę i spodenki?”
Warto formułować takie pytania do grupy, aby eksponować funkcję pomocniczą, doradczą i opiekuńczą nauczyciela. Ważne, by przybliżyć dzieciom jego rolę i zaprezentować go jako osobę bezpieczną i otwartą na komunikację.
5. Zabawa muzyczno‑ruchowa
Nauczycielka prosi dzieci, aby wstały i na podłodze (w rozsypce) układa szarfy w kółka. Informuje nowych przedszkolaków, że za chwilę włączy muzykę, a zadaniem dzieci jest chodzić po podłodze i omijać szarfy/kółka, ale jeśli usłyszą, że muzyka przestała grać, muszą szybko wejść do wolnego kółka/szarfy. Sekwencja powtarzana jest przez nauczycielkę kilkukrotnie.
Pełna dowolność wyboru piosenek przez nauczyciela. Szarf (kółek) powinno być tyle samo co dzieci.
6. Podziękowania za zajęcia i zaproszenie piosenką do łazienki
Nauczycielka zaprasza wszystkie dzieci do siebie, dziękuje za udział i wspólną zabawę. Następnie śpiewa lub włącza wybraną piosenkę wdrażającą do czynności samoobsługowych.
W celu utrzymania powtarzalności, tworzenia rytuałów oraz nauki treści piosenki dobrze byłoby wykorzystać tę samą piosenkę, co podczas poprzedniego spotkania.
Zakończenie
1. Czynności samoobsługowe (mycie rąk w łazience) oraz wspólny posiłek
Wdrażanie do samodzielności i wspólnego spożywania jedzenia w przedszkolu. Jest to niewielki, symboliczny poczęstunek, np. jabłko, chrupki kukurydziane, wafle ryżowe.
2. Zabawy swobodne
Aktywny udział nauczycielki w zabawach dowolnych dzieci przy jednoczesnym wycofaniu się rodziców do poziomu obserwatora.
3. Pożegnanie
Nauczycielka dzwoni dzwoneczkiem, skupiając na sobie uwagę dzieci i rodziców. Informuje grupę, że nadszedł czas zakończenia spotkania i zaprasza na kolejne. Następnie prosi dzieci, aby naszykowały dłonie, by wspólnie pokazywać gesty, słuchając wierszyka Witające się rączki (Załącznik 1). Po zakończeniu wierszyka nauczycielka macha w geście pożegnania do każdego dziecka.
Załącznik 1
Wierszyk Witające się rączki
Dwie rączki się spotkały, więc się przywitały, (podajemy sobie dłonie w uścisku)
Najpierw zaklaskały, (klaszczemy)
Później się pogłaskały. (głaszczemy jedną dłonią drugą dłoń)
Jak się przywitały,
No to pogadały. (zginamy dłonie kciuk – reszta palców)
Gdy się pogłaskały,
To się żegnać zaczynały.
Znowu zaklaskały, (klaszczemy w dłonie)
Znów się pogłaskały. (głaszczemy jedną dłonią drugą dłoń)
Mocno się ściskały, (podajemy sobie dłonie w uścisku)
A na koniec pomachały. (machamy do dzieci, mówiąc: „Pa, pa!”)
Indeks górny Źródło: Zabawy paluszkowe (s. 9), K. Sąsiadek, 2005, Media Rodzina. Indeks górny koniecŹródło: Zabawy paluszkowe (s. 9), K. Sąsiadek, 2005, Media Rodzina.
Bibliografia
Sąsiadek, K. (2005). Zabawy paluszkowe (s. 9). Media Rodzina.