E-materiały do kształcenia zawodowego

E‑book – Maszyny ogrodnicze i ich budowa 

OGR.02. Zakładanie i prowadzenie upraw ogrodniczych wyodrębnionej w zawodach – ogrodnik 611303, technik ogrodnik 314205.

bg‑yellow

Silniki elektryczne i spalinowe. Budowa i zasada działania

7

Spis treści

1.Ogólna budowa silnika spalinowego1.Ogólna budowa silnika spalinowego

2. Silnik dwusuwowy z zapłonem iskrowym2. Silnik dwusuwowy z zapłonem iskrowym

3. Silnik czterosuwowy z zapłonem iskrowym3. Silnik czterosuwowy z zapłonem iskrowym

4. Silnik z tłokiem wirującym4. Silnik z tłokiem wirującym

5. Silnik rotacyjny5. Silnik rotacyjny

6. Silnik turbospalinowy6. Silnik turbospalinowy

bg‑green

Ogólna budowa silnika spalinowego

1

Silnik spalinowy to maszyna, która energię cieplną wytworzoną w wyniku spalania zamienia na energię mechaniczną. W rolnictwie najczęściej używane są silniki o postępowo‑zwrotnym ruchu tłoka. 

SilnikDKxgxO6m0Silnik zbudowany jest z kadłuba, głowicy oraz układów odpowiedzialnych za pracę silnika. Do kadłubu przytwierdzona jest głowica zamykająca cylinder (lub cylindry).

Układ chłodzenia

to chłodnica (lub inny wymiennik ciepła), pompa wody, wentylator, kanały przepływowe oraz termostat. Układ ten odprowadza nadmiar ciepła z silnika.

Układ korbowy

składa się z tłoka z pierścieniami, sworznia tłokowego, wału korbowego, korbowodu oraz koła zamachowego. Ten układ odpowiada za przenoszenie ruchu tłoka na wał korbowy.

Układ olejenia

składa się zazwyczaj z pompy oleju, zbiornika na olej, przewodów oraz filtrów. Zadaniem tego układu jest zapobieganie nadmiernemu tarciu części silnika podczas pracy.

Układ rozrządu

zbudowany jest z zaworów, sprężyn zaworowych, dźwigni zaworowych, popychaczy oraz wałka rozrządu. Układ ten poprzez otwieranie i zamykanie zaworów umożliwia dostarczenie ładunku powietrza lub mieszanki do cylindra, a także odprowadzenie gazów spalinowych na zewnątrz cylindra.

Układ zapłonowy

występuje w silnikach z zapłonem iskrowym i zbudowany jest z aparatu zapłonowego, źródła prądu, cewki zapłonowej, świecy zapłonowej i instalacji elektrycznej. Służy do „odpalenia” mieszanki paliwowo‑powietrznej w momencie jej sprężenia.

Układ zasilania

to zbiornik paliwa, pompa zasilająca, filtr paliwa, gaźnik lub pompa wtryskowa. Zadaniem układu zasilania jest dostarczenie paliwa w odpowiedniej ilości do cylindra.

Powrót do spisu treściPowrót do spisu treści

bg‑green

Silnik dwusuwowy z zapłonem iskrowym

2

Silnik dwusuwowy to silnik spalinowy, w którym cztery fazy pracy (ssanie, sprężanie, praca i wydech) są wykonywane w ciągu dwóch suwów tłoka. Istnieją konstrukcje silników dwusuwowych zarówno o zapłonie iskrowym, jak i samoczynnym.

Schemat działania silnika dwusuwowego:

  1. Suw sprężania – w pierwszej fazie suwu sprężania następuje „przepłukanie” przestrzeni roboczej silnika. Wtedy to spaliny powstałe w poprzednim cyklu pracy są wytłaczane przez kanał wydechowy, a do przestrzeni roboczej przez kanał międzykomorowy napływa mieszanka paliwowo‑powietrzna zgromadzona wcześniej w przestrzeni korbowej silnika. W dalszej fazie suwu sprężania tłok, pełniący także rolę zaworu, zamyka kanał wydechowy i międzykomorowy, odsłaniając jednocześnie kanał ssawny. W czasie sprężania mieszanki w komorze spalania świeża porcja mieszanki paliwowej napływa przez kanał ssawny do przestrzeni korbowej silnika.

  2. Suw pracy – przed dojściem do górnego położenia tłoka następuje zapłon paliwa, które, gwałtownie rozprężając się, powoduje ruch tłoka w dół do dolnego skrajnego położenia. W końcowej fazie tego suwu odsłaniany jest kanał wydechowy i spaliny zaczynają opuszczać przestrzeń roboczą.

R1cYoPml3abJI1
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

W silnikach o zapłonie iskrowym dostarczanie ładunku (mieszanki) może się odbywać przez tzw. przepustnicę obrotową (rozrząd asymetryczny, korzystniejszy od symetrycznego), zaś w silnikach o zapłonie samoczynnym ładunek może podawać pompa ładująca.

Zalety i wady silnika dwusuwowego:

zalety

wady

duża moc i moment

wysoka emisja spalin

rezonans (wymuszone osiągnięcie przez układ drgający maksymalnej amplitudy)

smarowanie olejem z zewnątrz

łatwy rozruch, szybkość nagrzewania

mała regularność biegu jałowego

niewielki koszt naprawy, obsługi

duże obciążenie cieplne

prosta konstrukcja, korzystniejszy stosunek mocy do masy silnika oraz mocy do pojemności skokowej

hałaśliwa praca

duże spalanie

Powrót do spisu treściPowrót do spisu treści

bg‑green

Silnik czterosuwowy z zapłonem iskrowym

3

Silnik czterosuwowy  ma bardziej złożoną budowę niż dwusuwowy – wymaga układu rozrządu. Dzięki temu silnik czterosuwowy nie wykazuje strat w paliwie, spełnia też lepiej normy czystości spalin.

Czterosuwowy cykl pracy silnika spalinowego po raz pierwszy został przedstawiony przez Nicolausa Otto w 1876 roku.

RpZUiBs4e5QPM1

Zaletą silników pracujących w cyklu Otta jest prostota i bezawaryjność całej konstrukcji, a także wysoka moc.

R1AE0dwEwodGr1
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
R1dyjpCizeuWW1
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Silnik iskrowy w porównaniu do silnika z zapłonem samoczynnym:

zalety

wady

łatwy rozruch

większe jednostkowe zużycie paliwa

szybkobieżność

mniejsza trwałość

wysokie obroty pracy

niższy moment obrotowy

lekka konstrukcja

niebezpieczeństwo
niekontrolowanego samozapłonu paliwa

Powrót do spisu treściPowrót do spisu treści

bg‑green

Silnik z tłokiem wirującym

4

Ze względu na występującą siły bezwładności praca silnika dwu- i czterosuwowego obarczona jest efektami ubocznymi, których nie ma silnik z tłokiem wirującym.

Tłok o kształcie zbliżonym do trójkąta porusza się w komorze o tak dobranym kształcie, żeby następowała ciągła styczność z wszystkimi skrajnymi punktami tłoka. Tłok jest połączony z kołem zębatym wału silnika. Podczas pracy silnika tworzą się trzy komory robocze, w których równocześnie zachodzi czterofazowy cykl pracy.

RXWAas3ELvo1w1
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Ten typ silnika charakteryzuje się dużą mocą przy małych rozmiarach i niskiej wadze. Jednocześnie jest niezbyt trwały, nie ma systemu chłodzenia ani smarowania, jest niezbyt szczelny.

Powrót do spisu treściPowrót do spisu treści

bg‑green

Silnik rotacyjny

5

Czterocylindrowy czterosuwowy silnik rotacyjny typu „Rotorcam” ma konstrukcję obrotową i jest wyposażony w klasyczne cylindry z tłokami.

Nie ma w nim rozrządu zaworowego ani koła zamachowego. Jest to silnik o zmiennym stopniu sprężania.

Cylindry są rozmieszone promieniowo do osi silnika. Jedna świeca zapłonowa wywołuje zapłon w miarę obracania się cylindrów.

RXFdNgU8VAbP01
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Ten typ silnika nie znalazł powszechnego zastosowania.

Powrót do spisu treściPowrót do spisu treści

bg‑green

Silnik turbospalinowy

6

Silnik turbospalinowy to silnik spalinowy, wirnikowy, z co najmniej jedną turbiną spalinową pędną.

Głównymi podzespołami silnika turbospalinowego są: komora spalania (wirnikowa albo tłokowa), jedna lub więcej turbin spalinowych i sprężarka. Trakcyjny silnik turbospalinowy jest zwykle wyposażony w przekładnię, która odpowiednio zmniejsza bardzo dużą prędkość obrotową wału wirnika turbiny pędnej na umiarkowaną prędkość obrotową wału zdawczego.

R1Z6S2ABpq6cQ1
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Typowy silnik turbospalinowy w porównaniu z silnikiem tłokowym jest prostszej budowy i lżejszy. Jednocześnie jest bardziej skomplikowany technologicznie oraz kosztowniejszy w użytkowaniu, a ponadto cechuje go mała zrywność.

Powrót do spisu treściPowrót do spisu treści

Miejsce na notatki

RZXaIR55XsOwy