(ang. ayre), angielska pieśń solowa z akompaniamentem lutni, popularna pod koniec XVI i na początku XVII wieku.

(wł. ballata), włoska świecka forma poetycko‑muzyczna epoki trecenta o budowie refrenowej, zbliżona charakterem do francuskiego virelai.

(wł. barzelletta), włoska forma poetycka i muzyczna przełomu XV i XVI wieku o budowie zwrotkowo‑refrenowej, często wykorzystywana we frottolach.

(wł. caccia ), włoska trzygłosowa forma muzyki świeckiej XIV wieku oparta na kanonie wokalnym w dwóch głosach oraz niezależnym głosie towarzyszącym.

(wł. canto carnascialesco), włoska pieśń karnawałowa wykonywana podczas pochodów i uroczystości miejskich w epoce renesansu.

(łac. cantus firmus ), muzyczna struktura melodyczna stanowiąca podstawę kompozycji wielogłosowej, najczęściej zapożyczona z wcześniej istniejącego utworu jedno- lub wielogłosowego, rzadziej napisana specjalnie dla powstającej kompozycji.

(wł. canzona), renesansowa forma instrumentalna wywodząca się z transkrypcji francuskiej chanson, oparta na zestawianiu kontrastujących odcinków muzycznych.

(fr. chanson ), francuski gatunek świeckiej muzyki wokalnej, szczególnie popularny w XV i XVI wieku.

(fr. chanson spirituelle), odmiana chanson wykorzystująca tekst religijny przy zachowaniu środków muzycznych właściwych pieśni świeckiej.

Zastosowanie dźwięków spoza skali diatonicznej w celu zwiększenia ekspresji i napięcia muzycznego.

(wł. fantasia), instrumentalna forma renesansu i wczesnego baroku oparta na swobodnym rozwijaniu motywów muzycznych oraz technice imitacyjnej.

(wł. frottola), najpopularniejszy gatunek włoskiej pieśni świeckiej końca XV i początku XVI wieku, będący bezpośrednią poprzedniczką renesansowego madrygału.

Faktura muzyczna, w której jeden głos prowadzi melodię, a pozostałe pełnią funkcję akompaniującą.

Sposób prowadzenia głosów polegający na równoczesnym wykonywaniu tego samego rytmu przez wszystkie lub większość głosów.

Technika kompozytorska polegająca na kolejnym wprowadzaniu tego samego motywu melodycznego w różnych głosach.

Opracowanie polegające na zastąpieniu pierwotnego tekstu utworu nowym tekstem przy zachowaniu muzyki.

(wł. madrigale), wielogłosowy świecki gatunek wokalny renesansu, oparty na ścisłym związku muzyki z tekstem poetyckim.

Technika kompozytorska polegająca na podporządkowaniu środków muzycznych znaczeniu i ekspresji tekstu poetyckiego.

(wł. madrigale spirituale), odmiana madrygału wykorzystująca teksty religijne przy zachowaniu środków muzycznych charakterystycznych dla madrygału świeckiego.

Nurt muzyki schyłku renesansu charakteryzujący się intensywną chromatyką, śmiałymi następstwami współbrzmień oraz silną ekspresją podporządkowaną znaczeniu tekstu.

Sposób kształtowania muzyki polegający na ilustrowaniu dźwiękami zjawisk, wydarzeń lub treści przedstawionych w tekście.

System zapisu muzyki stosowany od XIII do XVI wieku, umożliwiający precyzyjne określanie wartości rytmicznych dźwięków.

Dźwiękonaśladowczy środek wyrazu polegający na muzycznym lub słownym naśladowaniu odgłosów natury, ludzi albo zwierząt.

Faktura muzyczna oparta na równorzędnym prowadzeniu kilku samodzielnych głosów.

(wł. ricercar), renesansowa forma instrumentalna oparta na technice imitacyjnej i kunszcie kontrapunktycznym, uznawana za prekursora fugi.

System zapisu muzyki przeznaczony dla instrumentów strunowych lub klawiszowych, wskazujący sposób wykonania utworu zamiast wysokości dźwięków.

Sposób prowadzenia głosów polegający na kolejnym powtarzaniu tego samego motywu melodycznego w różnych głosach.

(niem. Tenorlied), niemiecka pieśń wielogłosowa, w której główna melodia umieszczona jest w głosie tenorowym.

(wł. toccata), forma instrumentalna o charakterze improwizacyjnym i wirtuozowskim, przeznaczona przede wszystkim na instrumenty klawiszowe.

Opracowanie utworu muzycznego przeznaczonego pierwotnie na inny instrument, zespół wykonawczy lub obsadę.

(hiszp. villancico), hiszpańska pieśń świecka o budowie zwrotkowo‑refrenowej, która od XVI wieku była wykorzystywana również w muzyce religijnej.

(wł. villanella), prosta włoska pieśń świecka XVI wieku o homofonicznej fakturze, lekkim charakterze i stylizacji ludowej.