Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Zaloguj się aby dodać do ulubionych Zaloguj się, aby udostępnić materiał Dodaj całą stronę do teczki
1
Pokaż ćwiczenia:
Rs95TtUmzQeJU1
Ćwiczenie 1
Zaznacz tę prasłowiańską deklinację, do której nie należały rzeczowniki rodzaju żeńskiego. Możliwe odpowiedzi: 1. -o-tematowa, 2. -a-tematowa, 3. -ja-tematowa, 4. -i-tematowa, 5. -r-tematowa, 6. -ū-tematowa
RFDIMVNKQIkxl11
Ćwiczenie 2
Oceń prawdziwość zdań dotyczących przemian w deklinacji rzeczowników żeńskich. Końcówka mianownika l.p. decydowała o końcówce biernika l.p. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Rzeczowniki o zakończeniu spółgłoskowym to np. krew, studnia, bogini. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Końcówka -ami całkowicie zdominowała narzędnik l.mn. rzeczowników żeńskich. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Mianownik, biernik i wołacz l. mn. są sobie równe. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
R1IBkKij9TZaD1
Ćwiczenie 3
Połącz nazwę zjawiska fonetycznego z parą mianownika l.p. i dopełniacza l.mn. noga : nóg Możliwe odpowiedzi: 1. e ruchome, 2. wzdłużenie zastępcze córka : córek Możliwe odpowiedzi: 1. e ruchome, 2. wzdłużenie zastępcze
RcxUZTYXRoskJ1
Ćwiczenie 4
Która forma mianownika-biernika-wołacza l.mn. wyrazu postać jest poprawna? Zaznacz jedną właściwą odpowiedź. Możliwe odpowiedzi: 1. postaci, 2. postacie, 3. obie formy są poprawne
21
Ćwiczenie 5

Psałterzu floriańskim, w Ps. 78, w. 11, pojawia się fragment: pomsta krwie sług twojich, jaż rozlita jest. Zapisz przypadek i liczbę formy krwie.

RhI2iuVImZOCZ
(Uzupełnij).
R6HMUKJMIaKCM2
Ćwiczenie 6
W którym szeregu występują rzeczowniki miękkotematowe? Możliwe odpowiedzi: 1. kobieta, kość, ciocia, 2. żona, cerkiew, marchew, 3. mysz, kość, dusza
R1Dqxz0kATF6R3
Ćwiczenie 7
Uzupełnij fragment tekstu, dotyczący deklinacji rzeczowników żeńskich w gwarach, o brakujące elementy. W niektórych gwarach zachowały się różnice między końcówkami używanymi po tematach twardych i miękkich w dopełniaczu i bierniku. Różnice te są odbiciem stanu staropolskiego i zachowywane są głównie na południu Polski. W 1. twardych i miękkich, 2. narzędniku, 3. żeńskich, 4. dopełniaczu, 5. mianowniku, 6. miękkich i stwardniałych, 7. twardotematowych, 8. miękkotematowych, 9. bierniku, 10. twardych po spółgłoskach 1. twardych i miękkich, 2. narzędniku, 3. żeńskich, 4. dopełniaczu, 5. mianowniku, 6. miękkich i stwardniałych, 7. twardotematowych, 8. miękkotematowych, 9. bierniku, 10. twardych występuje końcówka -e (od granice, do piwnice, ze studnie, z kuźnie); w 1. twardych i miękkich, 2. narzędniku, 3. żeńskich, 4. dopełniaczu, 5. mianowniku, 6. miękkich i stwardniałych, 7. twardotematowych, 8. miękkotematowych, 9. bierniku, 10. twardych rzeczowników 1. twardych i miękkich, 2. narzędniku, 3. żeńskich, 4. dopełniaczu, 5. mianowniku, 6. miękkich i stwardniałych, 7. twardotematowych, 8. miękkotematowych, 9. bierniku, 10. twardych występuje końcówka -ą (kopiemy studnią, zjeździłem Rumunią, widziałem wieżą).
Źródło: Barbara Bartnicka-Dąbkowska, Podstawowe wiadomości z dialektologii polskiej z ćwiczeniami, pod red. Bronisława Wieczorkiewicza, Warszawa 1959, s. 50–51
31
Ćwiczenie 8

W poniższym fragmencie Biblii Królowej Zofii (z połowy XV w.) zaznacz kolorem niebieskim formy fleksyjne wyrazu ziemia, które dochowały się w polszczyźnie do dziś, a kolorem czerwonym formy, które wyszły z użycia. Następnie dokończ zdania, określając przypadek i liczbę zaznaczonych form.

RA3e8YfYmCVRO
⟨4⟩ To to są porodzenie nieba i ziemie, gdyż są stworzony tego dnia, gdyż Bog udziałał niebo i ziemię, ⟨5⟩ i wszelką chroślinę polską, pirzwej niż wyszła na ziemię, i wszelkie ziele po krajinach, drzewiej niżli jest płod niosła, bo tegdy Bog nie spuszczał dżdża na ziemię a człowiek nie był, jeż to by działał ziemię. ⟨6⟩ Ale promienie wodne wspływały z ziemie, umiękczając każdy pagorek ziemski. ⟨7⟩ Potem stworzył Pan Bog człowieka z jiłu ziemie i wtchnął w oblicze jego *wtchnienim żywota […].
Źródło: Biblia królowej Zofii, Genesis, II, 4–7, w: Wiesław Wydra, Wojciech Ryszard Rzepka, Chrestomatia staropolska. Teksty do roku 1543, Wrocław 1984, s. 62.
R1MUtA5QjDtKx
⟨4⟩ To to są porodzenie nieba i ziemie, gdyż są stworzony tego dnia, gdyż Bog udziałał niebo i ziemię, ⟨5⟩ i wszelką chroślinę polską, pirzwej niż wyszła na ziemię, i wszelkie ziele po krajinach, drzewiej niżli jest płod niosła, bo tegdy Bog nie spuszczał dżdża na ziemię a człowiek nie był, jeż to by działał ziemię. ⟨6⟩ Ale promienie wodne wspływały z ziemie, umiękczając każdy pagorek ziemski. ⟨7⟩ Potem stworzył Pan Bog człowieka z jiłu ziemie i wtchnął w oblicze jego *wtchnienim żywota […].
R1en78KNNwKcT
(Uzupełnij).
Aplikacje dostępne w
Pobierz aplikację ZPE - Zintegrowana Platforma Edukacyjna na androida