Sprawdź się
Przeczytaj fragment artykułu prasowego i dokończ zdanie.
Zapoznaj się z fragmentem artykułu prasowego i dokończ zdanie.
„Gazeta Rządowa” nr 7, z 7 lipca 1794Krygsrecht [sąd wojenny] za uknowaną i dopełnioną powyższą zbrodnią [oddanie Prusakom Krakowa bez walki], wiarę publiczną obrażającą, Ignacego Wieniawskiego wykraczającego w złamaniu przysięgi i ufności, jako zdrajcę Ojczyzny od szarży i czci odsądza, a za infamisa [zdrajcę] tegoż zadeklarowawszy, portret jego na publicznej szubienicy powiesić nakazuje. A gdyby kiedy w Kraju Polskim pokazał się, tedy komendy każde wojska Rzplitej winne są karać go, złapać i wyrok wymieniony na osobę Wieniawskiego natychmiast egzekwować.
Źródło: „Gazeta Rządowa” nr 7, z 7 lipca 1794, [w:] Teksty źródłowe do nauki historii w szkole. Powstanie kościuszkowskie, t. 22, oprac. W. Bortnowski, Warszawa 1959, s. 26.
Zapoznaj się z mapą, a następnie zaznacz „prawda”, jeśli zdanie jest prawdziwe, lub „fałsz”, jeżeli jest fałszywe.
Zapoznaj się z tabelą, a następnie zaznacz „prawda”, jeśli zdanie jest prawdziwe, lub „fałsz”, jeżeli jest fałszywe.
Julian Ursyn Niemcewicz, Pamiętniki czasów moich, oprac. Jan Dihm, t. 2, Warszawa 1957, s. 84.
Julian Ursyn Niemcewicz, Pamiętniki, w: Powstanie kościuszkowskie, oprac. Władysław Bortnowski, Teksty źródłowe do nauki historii w szkole, nr 22, Warszawa 1959, s. 30.
Dodatek do numeru 11 "Gazety Wolnej Warszawskiej" z 31 maja 1794 r., w: Powstanie kościuszkowskie, oprac. Władysław Bortnowski, Teksty źródłowe do nauki historii w szkole, nr 22, Warszawa 1959, s. 17.
Karol Wojda, O rewolucji polskiej w roku 1794, Poznań 1867, s. 90-92.
Jan Kiliński, Pamiętniki, w: Powstanie kościuszkowskie, oprac. Władysław Bortnowski, Teksty źródłowe do nauki historii w szkole, nr 22, Warszawa 1959, s. 33.
Zapoznaj się ze źródłami i uzupełnij poniższą tabelę, dotyczącą położenia chłopów na ziemiach polskich.
Źródło A
Konstytucja 3 maja 1791. Na podstawie tekstu Ustawy Rządowej z Archiwum Sejmu CzteroletniegoLud rolniczy, spod którego ręki płynie najobfitsze bogactw krajowych źródło, który najliczniejszą w narodzie stanowi ludność, a zatem najdzielniejszą kraju siłę, tak przez sprawiedliwość, ludzkość i obowiązki chrześcijańskie, jako i przez własny nasz interes dobrze zrozumiany, pod opiekę prawa i rządu krajowego przyjmujemy, stanowiąc, iż odtąd jakiebykolwiek swobody, nadania lub umowy dziedzice z włościanami dóbr swoich autentycznie ułożyli […], będą [one] stanowić wspólny i wzajemny obowiązek, podług rzetelnego znaczenia warunków i opisu zawartego w takowych nadaniach i umowach pod opiekę rządu krajowego podpadający. […] a chcąc jak najskuteczniej zachęcić pomnożenie ludności krajowej, ogłaszamy wolność zupełną dla wszystkich ludzi, tak nowo przybywających, jako i tych, którzy by pierwej z kraju oddaliwszy się, teraz do ojczyzny powrócić chcieli.
Źródło: Konstytucja 3 maja 1791. Na podstawie tekstu Ustawy Rządowej z Archiwum Sejmu Czteroletniego, oprac. A. Grześkowiak-Krwawicz, Warszawa 2018, s. 65–66.
Źródło B
Uniwersał Kościuszki z obozu pod Połańcem z 7 V 1794 r.Tadeusz Kościuszko Najwyższy Naczelnik Siły Zbrojnej Narodowej. […]
Zalecam przeto komisjom porządkowym województw i ziem w całym kraju, aby następujące urządzenie do wszystkich dziedziców, posesorów i miejsce ich zastępujących rządców wydały:
Ogłosi ludowi, że podług prawa zostaje pod opieką rządu krajowego.
Że osoba wszelkiego włościanina jest wolna.
Że lud ma ulżenie w robociznach, tak, iż ten, który robi dni 5 lub 6 w tygodniu, ma mieć 2 dni opuszczone w tygodniu; który robił 3 lub 4 w tygodniu, ma mieć opuszczony dzień jeden; kto robił w tygodniu dzień jeden, ma teraz robić w dwóch tygodniach dzień jeden. […] Takowe opuszczenie trwać będzie przez czas insurekcji, póki w czasie władza prawodawcza stałego w tej mierze urządzenia nie uczyni.
Źródło: Uniwersał Kościuszki z obozu pod Połańcem z 7 V 1794 r., [w:] Epoka nowożytna. Teksty źródłowe. Tematy lekcji i zagadnienia do historii w szkole średniej, oprac. M. Ferenc, Kraków 2001, s. 273–274.
W jaki sposób Uniwersał połaniecki poprawiał położenie chłopów w porównaniu z Konstytucją 3 maja?
Zapoznaj się z dalszą częścią Uniwersału połanieckiego i uzupełnij tekst.
Uniwersał Kościuszki z obozu pod Połańcem z 7 V 1794 r.13. Duchowni, najbliżsi ludu nauczyciele, powinni mu przekładać, jakie ma obowiązki dla ojczyzny, która się prawdziwą matką względem niego pokazuje. Ciż duchowni oświecać lud powinni, że pracując pilnie koło roli swojej i dworskiej, równie miłą czyni ojczyźnie ofiarę, jak ten, który ją orężem od zdzierstw rabunków żołnierza nieprzyjacielskiego zasłania, że pełniąc powinność względem dworów, zwłaszcza tak sfolgowaną przez niniejsze urządzenie, nic innego nie czyni, tylko winny dług wypłaca dziedzicom, od których grunta trzyma.
14. Duchowni obojga obrządków niniejsze urządzenie ogłaszać będą z ambon po kościołach i cerkwiach ciągle przez niedziel cztery. Prócz tego komisje porządkowe z grona swego lub z obywatelów gorliwych o dobro ojczyzny wyznaczą osoby, które objeżdżać będą gromady po wsiach i parafiach i onym toż urządzenie głośno czytać, a zachęcać ich, aby wdzięczni tak wielkiego dobrodziejstwa Rzplitej, szczerą ochotą w jej obronie wypłacali się.Źródło: Uniwersał Kościuszki z obozu pod Połańcem z 7 V 1794 r., [w:] Epoka nowożytna. Teksty źródłowe. Tematy lekcji i zagadnienia do historii w szkole średniej, oprac. M. Ferenc, Kraków 2001, s. 274–275.
armii, polu, senioralnych, alfabetyzację, analfabetyzm, demokracji, patriotyzmu, kościołach, pańszczyźnianych
Celem Uniwersału połanieckiego było pobudzenie .................................... wśród chłopów. Dobry obywatel miał służyć ojczyźnie poprzez zaciągnięcie się do walczącej z nieprzyjaciółmi .................................... oraz wypełnianie swoich obowiązków ..................................... Ze względu na niską .................................... mieszkańców wsi uniwersał był odczytywany w .................................... i w innych miejscach publicznych.
Wyjaśnij dlaczego Uniwersału połanieckiego nie można określić przymiotnikiem „radykalny”?
Wykaż, że rysunek ma charakter satyryczny, interpretując jego elementy graficzne.
