Krzysztof Brzechczyn Polityka jako proces rewolucyjnej zmiany społecznej. Od Marksa do współczesnych teorii rewolucji w socjologii historyczno-porównawczej

W teorii Karola Marksa rewolucja była zatem fundamentalną zmianą społeczną decydującą o mechanizmach przejścia międzyformacyjnego i prowadzącą do przeobrażeń we wszystkich sferach życia społecznego: gospodarczej, polityczno‑społecznej i kulturowej. Rewolucje w dziejach są nieuniknione, gdyż warunkuje je stały rozwój sił wytwórczych. Jak pisał Marks: „Żadna formacja społeczna nie ginie, zanim się nie rozwiną wszystkie te siły wytwórcze, którym ona daje dostateczne pole rozwoju, a nowe, wyższe stosunki produkcji nie zjawiają się nigdy na jej miejsce, zanim w łonie starego społeczeństwa nie dojrzeją materialne warunki ich istnienia”. Rewolucje mogą być przedwczesne, gdy wybuchają wtedy, kiedy nowy poziom sił wytwórczych nie jest dostatecznie ukształtowany. Skazane są wówczas na przegraną. Rewolucje dojrzałe wybuchają wtedy, gdy siły wytwórcze ukształtują się na dostatecznie dojrzałym poziomie, co warunkuje całościowe zmiany społeczne. Warto zauważyć, że termin „rewolucja” występuje w pismach Marksa w co najmniej dwóch znaczeniach. W pierwszym oznacza walkę wyzyskiwanych z wyzyskiwaczami w poszczególnych formacjach społecznych, w drugim – walkę postępowego odłamu klasy właścicieli ze stosunkami produkcji i nadbudową polityczno‑prawną sankcjonującą interesy konserwatywnego odłamu właścicieli.

polityka Źródło: Krzysztof Brzechczyn, Polityka jako proces rewolucyjnej zmiany społecznej. Od Marksa do współczesnych teorii rewolucji w socjologii historyczno-porównawczej, [w:] Koncepcje polityki, red. Włodzimierz Wesołowski, Warszawa 2010, s. 276.