1
Pokaż ćwiczenia:
1
Ćwiczenie 1

Połącz biogram z osobą, której dotyczy. 

RUoZpx4l8qSic
Władysław Gomułka Możliwe odpowiedzi: 1. ur. 6 lutego 1905, Białobrzegi Franciszkańskie (obecnie część Krosna), zm. 1 września 1982, Warszawa, działacz komunistyczny i państwowy, z zawodu ślusarz. Od młodości udzielał się w związkach zawodowych, w 1926 r. wstąpił do Komunistycznej Partii Polski. W latach 1932–1934 i 1936–39 więziony za działalność polityczną. Między 1934 a 1935 r. przebywał w ZSRR. W czasie II wojny światowej członek Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (bolszewików). Od 1942 r. w PPR (później PZPR). W 1948 r. oskarżony o tzw. odchylenie prawicowo-nacjonalistyczne, usunięty ze stanowiska sekretarza generalnego KC i członka Biura Politycznego, więziony. Od 21 października 1956 do grudnia 1970 r. I sekretarz KC i członek Biura Politycznego KC PZPR. Wycofał się z życia politycznego w wyniku strajków na Wybrzeżu., 2. ur. 6 I 1913, Porąbka k. Będzina, zm. 29 VII 2001, Cieszyn, ojciec Adama, działacz komunistyczny, polityk. W latach 1923–1934 przebywał we Francji, gdzie pracował w górnictwie i działał we Francuskiej Partii Komunistycznej. Został wysiedlony do Polski za udział w strajku. W 1937 r. wyemigrował do Belgii, do Polski wrócił w 1948 r., ale do PPR (później PZPR) wstąpił już w 1946 r. Od 1954 do 1980 r. był członkiem KC, w latach 1956–1964 sekretarzem, 1956 i 1959–1980 członkiem Biura Politycznego KC, 1957–1970 I sekretarzem Komitetu Wojewódzkiego w Katowicach. Od grudnia 1970 do września 1980 r. pełnił funkcję I sekretarza KC PZPR. Po okresie strajków w całym kraju w 1980 r. został usunięty z KC, a w 1981 r. z PZPR. Po wprowadzeniu stanu wojennego 13 grudnia 1981 r. internowany. Edward Gierek Możliwe odpowiedzi: 1. ur. 6 lutego 1905, Białobrzegi Franciszkańskie (obecnie część Krosna), zm. 1 września 1982, Warszawa, działacz komunistyczny i państwowy, z zawodu ślusarz. Od młodości udzielał się w związkach zawodowych, w 1926 r. wstąpił do Komunistycznej Partii Polski. W latach 1932–1934 i 1936–39 więziony za działalność polityczną. Między 1934 a 1935 r. przebywał w ZSRR. W czasie II wojny światowej członek Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (bolszewików). Od 1942 r. w PPR (później PZPR). W 1948 r. oskarżony o tzw. odchylenie prawicowo-nacjonalistyczne, usunięty ze stanowiska sekretarza generalnego KC i członka Biura Politycznego, więziony. Od 21 października 1956 do grudnia 1970 r. I sekretarz KC i członek Biura Politycznego KC PZPR. Wycofał się z życia politycznego w wyniku strajków na Wybrzeżu., 2. ur. 6 I 1913, Porąbka k. Będzina, zm. 29 VII 2001, Cieszyn, ojciec Adama, działacz komunistyczny, polityk. W latach 1923–1934 przebywał we Francji, gdzie pracował w górnictwie i działał we Francuskiej Partii Komunistycznej. Został wysiedlony do Polski za udział w strajku. W 1937 r. wyemigrował do Belgii, do Polski wrócił w 1948 r., ale do PPR (później PZPR) wstąpił już w 1946 r. Od 1954 do 1980 r. był członkiem KC, w latach 1956–1964 sekretarzem, 1956 i 1959–1980 członkiem Biura Politycznego KC, 1957–1970 I sekretarzem Komitetu Wojewódzkiego w Katowicach. Od grudnia 1970 do września 1980 r. pełnił funkcję I sekretarza KC PZPR. Po okresie strajków w całym kraju w 1980 r. został usunięty z KC, a w 1981 r. z PZPR. Po wprowadzeniu stanu wojennego 13 grudnia 1981 r. internowany.
Źródło: Biogramy na podstawie Internetowej encyklopedii PWN.
21
Ćwiczenie 2

Oto fragment przemówienia Edwarda Gierka, które ukazało się w „Trybunie Ludu” 8 lutego 1971 r. Wymyśl do niego stosowny nagłówek.

Głównym celem obecnego VIII plenarnego posiedzenia Komitetu Centralnego było dokonanie obiektywnej oceny sytuacji w okresie kryzysu grudniowego, ustalenie jego przyczyn, wyciągnięcie koniecznych wniosków oraz wytyczenie drogi dalszego rozwoju naszej Ojczyzny. […]

Generalnym kierunkiem długofalowej strategii musi być modernizacja naszej gospodarki narodowej, wejście na drogę rewolucji naukowo‑technicznej. […]

Musimy dokonać technicznej rekonstrukcji szeregu gałęzi przemysłu. Przewidujemy zwłaszcza podjęcie szeregu poważnych kompleksowych przedsięwzięć inwestycyjnych w przemyśle maszynowym, elektronicznym i elektrotechnicznym, hutniczym, chemicznym i lekkim. […]

[…] Zwrócimy należną uwagę na dalszy rozwój Państwowych Gospodarstw Rolnych, na coraz lepsze wyposażenie ich w nowoczesny sprzęt i dobrze wykwalifikowaną kadrę. Chodzi o to, by socjalistyczne przedsiębiorstwa rolne dawały coraz wyższą produkcję, doskonaliły swą organizację, by polepszały się socjalne i kulturalne warunki ich załóg. Należy zbadać możliwość stopniowego wprowadzenia powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych na wsi. […]

Chcemy przyśpieszyć rozwój, szeroko rozumianej, motoryzacji w Polsce. Jet to pilne i konieczne w celu zdecydowanej poprawy transportu towarów i poprawy komunikacji osobowej. […]

Wśród wielu innych ważnych spraw, które powinny być zawarte w długofalowym programie, widzimy również problem czasu pracy. W najbliższych latach będziemy tworzyć warunki materialne, techniczne i organizacyjne, które umożliwią stopniowe jego skracanie. Chcemy otworzyć perspektywę przejścia na pięciodniowy tydzień pracy. […]

Musimy również podjąć problem warunków materialnych oraz inne sprawy związane z rozpoczynaniem pracy przez młodych w różnych dziedzinach życia.

A Źródło: Przemówienie Edwarda Gierka na zakończenie XVIII Plenum Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej 7 lutego 1971 r., „Trybuna Ludu”, nr 39, 8 II 1971.
Rw6zCcF463gel
Tytuł (Uzupełnij).
21
Ćwiczenie 3

Rozstrzygnij, czy w wypracowaniu dotyczącym genezy reform Edwarda Gierka należy odnieść się do wydarzeń, do których nawiązuje poniższa fotografia. Uzasadnij odpowiedź.

RxobJwd2IibLr
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
RvdqEq339Wo5p
(Uzupełnij).
111
Ćwiczenie 4

Zaznacz fotografie przedstawiające inwestycje zrealizowane w latach 1970−1980.

R6ZHyPz9b1s8K
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
Wikimedia Commons, lic. CC BY‑SA 3.0, CC BY‑SA 4.0, domena publiczna.
Źródło: Marek Kocjan, Morgre, Nnb, Peter.shaman, Piotr Tomaszewski-Guillon / dronographyapplied.com, Radomil talk, Stako.
Rh2Qq3NKwqLOR
(Uzupełnij).

Podaj nazwy dwóch procesów społeczno‑gospodarczych, które zachodziły w epoce Gierka. 

RfL4h69SbnOuh
1. Nazwa procesu (Uzupełnij). 2. Nazwa procesu (Uzupełnij).
2
Ćwiczenie 5

Przyjrzyj się fotografiom i na ich podstawie zaznacz zdania prawdziwe.

Zapoznaj się z opisami fotografii i na ich podstawie zaznacz zdania prawdziwe.

RShj75fpKYkM7
Możliwe odpowiedzi: 1. Gierek uprawiał propagandę sukcesu., 2. Gierkowi zależało wyłącznie na utrzymywaniu dobrych relacji z robotnikami., 3. Lata 70. to w polityce zagranicznej PRL otwarcie na Zachód., 4. Edward Gierek nigdy nie angażował rodziny w politykę., 5. W 1976 r. pojawiły się problemy z zaopatrzeniem w artykuły pierwszej potrzeby.
21
Ćwiczenie 6

Sprawdź, czy założenia Edwarda Gierka z 1971 r. udało się zrealizować. W odpowiedzi posłuż się danymi z tabeli.

1976

1977

1978

1979

1980

Dynamika PKB [%]

+2,49

+1,86

+3,63

-1,85

-2,52

Inflacja średnia [%]

+4,4

+4,9

+8,1

+7,0

+9,4

Zadłużenie zagraniczne – II obszar płatniczy [mld USD]

12,1

15,4

18,5

21,9

25,0

Poziom obciążenia wpływów z eksportu dewizowego kosztami obsługi zadłużenia zagranicznego [%]

41

55

76

94

101

Indeks dolny Dane za: pl.wikipedia.org. Indeks dolny koniec

RBapC9eVf0C0Q
(Uzupełnij).
311
Ćwiczenie 7

Oceń wiarygodność poniższego źródła.

1

Ale wie pan, na czym polegało nasze strukturalne zacofanie w stosunku do tak wspaniale rozwijających się krajów Dalekiego Wschodu? Japończycy, gdy kupowali jakieś licencje, a zakupili ich w latach pięćdziesiątych bez liku, to natychmiast je udoskonalali, natomiast my nie tylko nie mogliśmy marzyć o ich udoskonalaniu, lecz mieliśmy nawet kłopoty z ich wdrożeniem. […] Teraz mówię o tym, że źle robiliśmy nie kupując całych zakładów „pod klucz”. Ale niech pan zrozumie, że wtedy tak czyniliśmy nie tylko ze względów oszczędnościowych, lecz również chcieliśmy dać naszym inżynierom i technikom pole do popisu, chcieliśmy, aby wraz z zakupem nowych technologii rozwijali się również oni sami.

[…] zgodnie z priorytetem ogólnopaństwowym, wybudowaliśmy w moich latach trasę szybkiego ruchu z Warszawy do Częstochowy, następnie osiemdziesięciokilometrowe jej odgałęzienie z Siewierza do Tych i dalej do Bielska. Ponadto zbudowaliśmy, o ile pamiętam, czterdziestokilometrowy odcinek z Janek do Grójca. Gdybyśmy się więc zaparli i dali pierwszeństwo ich życzeniom [radzieckiego sztabu generalnego], autostrada południowa byłaby już dawno gotowa. […]

Od odpowiedzialności za lata siedemdziesiąte się nie uchylam, ale stanowczo protestuję przeciwko jakimkolwiek próbom zrzucania na mnie odpowiedzialności za ogromne błędy popełnione w polityce gospodarczej i społecznej w latach osiemdziesiątych. W latach tych, pod względem gospodarczym, nie tylko zmarnowano dorobek lat siedemdziesiątych, lecz niemal cofnięto kraj do lat sześćdziesiątych.

Zgadzam się z tymi z mych korespondentów, którzy piszą do mnie, że błąd tkwił w polityce kadrowej partii. […] Dalej, błędem było nadmierne obciążenie dochodu narodowego inwestycjami i błędem było przekroczenie bariery bezpieczeństwa w zadłużeniu państwa. Z drugim i trzecim problemem staraliśmy się uporać podejmując tak zwany „manewr gospodarczy”. Uzyskaliśmy dzięki temu określony postęp. Był to postęp niepełny, ale ewidentny.

B Źródło: Janusz Rolicki, Edward Gierek. Replika (wywiad rzeka), Warszawa 1990, s. 103−104, 123, 162−164.
RVjCFivQZRr3a
(Uzupełnij).
311
Ćwiczenie 8

Książka Janusza Rolickiego Edward Gierek. Replika to dalszy ciąg wywiadu rzeki zatytułowanego Edward Gierek. Przerwana dekada. W reakcji na pierwszą część wielu czytelników napisało do byłego I sekretarza listy, w większości przychylne. Zapoznaj się z wybranymi fragmentami tej korespondencji i podaj możliwe powody, dla których odzew ze strony Polaków był tak pozytywny.

1

Bardzo chciałam móc uścisnąć Panu rękę, podziękować za to, co zdążył Pan zrobić, i wyrazić swój żal, że już nie może Pan dalej działać. Wszystko, czego dorobiłam się w życiu zawdzięczam Pana dekadzie. […] Dzięki pracowitości mojego męża i mojej oszczędności dorobiliśmy się mieszkania, w którym mieszkam do dzisiaj. Mimo, że jest w tak wyszydzanych szarych blokach, jest wygodne, ładne, nigdy bym go nie zamieniła na inne. […] Mieliśmy już wszystko łącznie z telewizorem kolorowym, pralką automatyczną i maluchem. Zrobiliśmy nawet paszporty, aby wreszcie wyjechać na wczasy, i to od razu zagraniczne. I właśnie wtedy zabrakło nam Pana [rok 1980]. […] Po co mi ta rzekoma wolność? Nigdy nie żyłam w ucisku… Teraz mam 40 lat. Dzieci już pracują, nie widzę dla nich przyszłości. Żyjemy tylko od wypłaty do wypłaty. Przestałam chodzić do fryzjera i kosmetyczki. Zwolniłam się z pracy, bo już nerwowo nie wytrzymywałam otoczenia, które czuło się odnowicielami. Mąż zarabia coraz mniej. […] E.S. Knurów

Moje środowisko, rodzina, znajomi wyrażają jednoznaczną opinię, że lata siedemdziesiąte, lata Gierka były najlepszym okresem w ich życiu. Zewsząd słychać takie sformułowania. Ma Pan po stokroć rację twierdząc, że Polacy wcześniej czy później zwrócą się w stronę ideałów socjalistycznych. Bo to, co się nam proponuje na dziś i na jutro, budzi grozę. Mam 56 lat i nie o takiej Polsce marzyłem. Proszę mi wybaczyć, że podczas IX Zjazdu byłem przeciwko Panu. Od wielu lat już tak nie jest. […] J.S., Bydgoszcz

Edward Gierek − przerwana dekada − jest potrzebną i b. dobrą książką. Kupiłem ją za sumę, która za Pana dekady wystarczyłaby na kupno fiata 126p!!! Mimo tego cieszę się, że ją posiadam. J. Legnica

Przez 28 lat byłem, najogólniej mówiąc, pracownikiem kultury. Obecnie jeżdżę taksówką, co dla mnie nie jest zdeklasowaniem się, lecz świadomym wyborem swobody i niezależności… […] Próby Sz. Pana otwarcia Polski dla świata i świata Polsce na pewno nie umacniały Pańskiej pozycji na wszechwładnym Kremlu preferującym hermetyzm Rosji i całego obozu. Mimo tej sytuacji rozpoczął Sz. Pan proces europeizacji Polski i Polacy jako jedyni w całym obozie jeździli gdzie chcieli i jak chcieli. […] Nie wierzę (i wielu ludzi także), że jest Pan autorem naszego zadłużenia. Po pierwsze: jeżeli pożyczam na jakąś inwestycje, muszę mieć czas na jej realizację, a później czerpanie zysków, które pozwolą ją spłacić. Po drugie: jeżeli ogrom inwestycji zlikwiduje możliwość osobistej kontroli, co w przypadku kraju i Pana pozycji Głowy Państwa tak było, to wykonawcą Pańskiej woli rekrutującym się z różnej maści grup interesów, nie zawsze zależało na zawsze zgodnym z Sz. Panem intencjami. W głupocie swej podcinali gałąź, która była fundamentem ich bytu, sądząc, że pną się w górę. Po trzecie, nie wiem jaki, ale na pewno był i duży udział naszego „Wielkiego Brata” [ZSRS] w naszych długach, na którą to sytuację Sz. Pan na pewno nie miał wpływu w sposób znaczący. […] T.P., Warszawa

Mogę za złe mieć Panu, że w 76 roku nie powiedział Pan prawdy o gospodarce − Pan pisze, co Panem kierowało, ale mnie to nie przekonuje. Za wielki plus u Pana uważam − to fakt, że na dowody osobiste można było wyjeżdżać do krajów socjalistycznych, i to były stosunkowo niedrogie wycieczki − dzięki temu zwiedziłam Bułgarię, Czechosłowacje, Rumunię i NRD. Samochody też nie były za drogie − to też plus dla Pana. A największy plus to, że mogłam Pana lubieć czy nie lubieć − ale się nie bałam, a niestety generała [Jaruzelskiego] się raczej boję… T.R., Gdańsk‑Oliwa

C Źródło: Listy do Edwarda Gierka, w: Janusz Rolicki, Edward Gierek. Replika (wywiad rzeka), Warszawa 1990, s. 219, 220−221, 222, 224−225.
R12NoqjFZCuwH
(Uzupełnij).