1
Pokaż ćwiczenia:
RBULnBjYsWCMP1
Ćwiczenie 1
Wskaż, czym charakteryzowała się inteligencja w okresie PRL. Możliwe odpowiedzi: 1. znajomość literatury, historii i kultury, 2. wewnętrzne rozwarstwienie, 3. wykonywanie wysoko płatnych zajęć, 4. zatrudnienie w sektorze prywatnym
RvtcLsLcfKSt51
Ćwiczenie 2
Wskaż klasy, które nie utraciły po transformacji pozycji uprzywilejowanej z okresu PRL. Możliwe odpowiedzi: 1. klasa robotnicza., 2. klasa chłopska, 3. ziemiaństwo, 4. inteligencja
R1phTlhuwsxXA2
Ćwiczenie 3
Zdecyduj, które stwierdzenia są prawdziwe, a które fałszywe. Ludność migrująca ze wsi do miast w okresie PRL w większości zmieniała przynależność społeczną, przechodząc z klasy chłopskiej do robotniczej. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Jedną z ważniejszych warstw społecznych w okresie PRL była klasa wyższa. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Największej dyferencjacji w wyniku zmian społeczno-gospodarczych uległa inteligencja. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Elity polityczne PRL po transformacji nadal nimi pozostały. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
RV3mZwkHv6PWg2
Ćwiczenie 4
Połącz pojęcia z ich definicjami. zmiana społeczna Możliwe odpowiedzi: 1. występowanie różnic między ludźmi, ich różna pozycja w strukturze społecznej, 2. element struktury społecznej, zbiorowość, której cechami charakterystycznymi są względnie trwała przynależność oraz cechy społeczne niewynikające z czynników biologicznych i genetycznych, 3. informacja o tym, co i w jakim stopniu się zmieniło; polega na wskazaniu stopnia modyfikacji, która dokonała się w określonym czasie w obrębie instytucji danego społeczeństwa, 4. brak opisu do tego pojęcia dyferencjacja społeczna Możliwe odpowiedzi: 1. występowanie różnic między ludźmi, ich różna pozycja w strukturze społecznej, 2. element struktury społecznej, zbiorowość, której cechami charakterystycznymi są względnie trwała przynależność oraz cechy społeczne niewynikające z czynników biologicznych i genetycznych, 3. informacja o tym, co i w jakim stopniu się zmieniło; polega na wskazaniu stopnia modyfikacji, która dokonała się w określonym czasie w obrębie instytucji danego społeczeństwa, 4. brak opisu do tego pojęcia klasa społeczna Możliwe odpowiedzi: 1. występowanie różnic między ludźmi, ich różna pozycja w strukturze społecznej, 2. element struktury społecznej, zbiorowość, której cechami charakterystycznymi są względnie trwała przynależność oraz cechy społeczne niewynikające z czynników biologicznych i genetycznych, 3. informacja o tym, co i w jakim stopniu się zmieniło; polega na wskazaniu stopnia modyfikacji, która dokonała się w określonym czasie w obrębie instytucji danego społeczeństwa, 4. brak opisu do tego pojęcia transformacja ustrojowa Możliwe odpowiedzi: 1. występowanie różnic między ludźmi, ich różna pozycja w strukturze społecznej, 2. element struktury społecznej, zbiorowość, której cechami charakterystycznymi są względnie trwała przynależność oraz cechy społeczne niewynikające z czynników biologicznych i genetycznych, 3. informacja o tym, co i w jakim stopniu się zmieniło; polega na wskazaniu stopnia modyfikacji, która dokonała się w określonym czasie w obrębie instytucji danego społeczeństwa, 4. brak opisu do tego pojęcia
11
Ćwiczenie 5

Zapoznaj się z fotografią i wykonaj ćwiczenie.

Zapoznaj się z opisem fotografii i wykonaj ćwiczenie.

RK98cj4lvs6cl
Źródło: NAC, licencja: CC BY-SA 3.0.
R1DGtt8p2Gczn
Podaj, do jakiej klasy społecznej z okresu PRL należały osoby przedstawione na zdjęciu. (Uzupełnij).
3
Ćwiczenie 6

Zapoznaj się z fragmentem tekstu i wykonaj ćwiczenie.

1
Artur Patrzylas Do jakiej klasy społecznej należysz? Uważaj, możesz się poważnie mylić

Czym charakteryzuje się polski system klasowy? Zdaniem dr. hab. Macieja Gduli jedną z jego wyróżniających cech jest ekonomiczna słabość niższej klasy średniej. Podkreśla on, że mainstreamowy medialny przekaz do jej przedstawicieli brzmi: „możecie być jak społeczna elita, której życie codziennie oglądacie na ekranach TV”. To jednak wierutne kłamstwo, a różnica pomiędzy stylem życia establishmentu i znacznej części klasy średniej ma charakter jakościowy, a nie ilościowy. W jakich aspektach życia najbardziej się zaznacza? Na przykład w zakresie edukacyjnych szans. – Prywatne szkoły średnie dla klasy wyższej kosztują w Warszawie nawet 100 tysięcy za rok. Klasa średnia nie ma takiego startu – mówi Gdula w wywiadzie dla Krytyki Politycznej.

Badacz zwraca uwagę na to, że w Polsce około 2–3 proc. rodzin żyje w izolacji i nie musi mierzyć się z większością społecznych problemów. Wielu przedstawicieli klasy średniej karmi się iluzją, że mogą sobie pozwolić na elitarny standard życia. Efektem tego musi być narastająca frustracja. Analizując statystyki, na przykład odnoszące się do rozwarstwienia dochodowego w Polsce (indeks Giniego), można dojść do wniosku, że nie odbiega ono negatywnie od unijnej średniej. Według raportu OECD z końca 2016 roku wartość współczynnika dla Polski wynosi 0,3, co plasuje nas w środku stawki (krajów grupy OECD). Zresztą regularnie spada, jeszcze w 2004 roku wynosił 0,38. Dla porównania, dla Norwegii przyjmuje wartość 0,25, dla Niemiec 0,28, natomiast dla USA aż 0,39 (jeden z najwyższych wśród państw grupy). Generalnie najmniej rozwarstwione są kraje skandynawskie oraz większość najbardziej rozwiniętych (poza anglosaskimi), natomiast ich przeciwieństwo stanowią kraje Europy Płd., USA oraz kraje Ameryki Płd. Z raportu NBP „Zasobność gospodarstw domowych w Polsce” wynika jednak, że jeśli weźmiemy pod uwagę nierówności majątkowe, to okaże się że przepaść pomiędzy najbogatszymi, a ubogimi masami jest ogromna. Krytyka Polityczna wyliczyła, że 10 najbogatszych Polaków posiada majątek o wartości równej życiowemu dorobkowi 7 milionów najuboższych. Na typowy majątek klasy średniej składa się zazwyczaj mieszkanie za 300 tysięcy złotych plus samochód plus niewielkie oszczędności. Nie posiada więc ona właściwie kapitału niezbędnego do rozpoczęcia własnej działalności biznesowej albo inwestowania.

1 Źródło: Artur Patrzylas, Do jakiej klasy społecznej należysz? Uważaj, możesz się poważnie mylić, 19.06.2017 r., dostępny w internecie: forsal.pl [dostęp 13.09.2020 r.].
RvYaanrekLvdr
Zdecyduj, które stwierdzenia są prawdziwe, a które fałszywe. Przeciętny majątek rodziny należącej do polskiej klasy średniej pozwala na posłanie dziecka do elitarnej szkoły średniej. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Rozwarstwienie społeczne w Polsce jest zdecydowanie większe niż w Stanach Zjednoczonych Ameryki. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. 97–98% społeczeństwa polskiego musi mierzyć się z trudnościami dnia codziennego, których nie znają elity społeczne. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
31
Ćwiczenie 7

Zapoznaj się z fragmentem tekstu i wykonaj ćwiczenie.

1
Piotr Wójcik Awans społeczny? Chyba nie w Polsce

Okazuje się, że jesteśmy niezwykle zamożnym społeczeństwem – zmontowanie bańki od starych na rozruszanie pierwszego biznesu to dla nas bułka z masłem. Gdy Tomasz Markiewka postanowił nieco nadkruszyć spiżowy pomnik Jeffa Bezosa, przypominając, że założyciel Amazona otrzymał na start całkiem spore kieszonkowe od rodziców, w wysokości ćwierć miliona (obecnie ok. 400 tysięcy) dolarów, szybko zareagował były prezes Novartis International. Otóż według Ryszarda Wojtkowskiego te kilkaset tysięcy dolarów to w sumie drobne, które są w zasięgu wielu młodych Polek i Polaków. Wystarczy tylko, że sprzedadzą apartament rodziców w Warszawie, Krakowie lub Gdańsku i już mogą odpalać polskiego jednorożca, nikt im nie broni.

Już pod koniec XX wieku ZIP Skład rymował, że „punkt widzenia się zmienia zależnie od stanu w kieszeniach”, co biznesmen niechcący potwierdził. Najwyraźniej według punktu widzenia statystycznego polskiego prezesa większość rodzin w Polsce spokojnie może upłynnić majątek wart milion złotych. Według twardych danych NBP jest jednak nieco inaczej: gospodarstwa domowe, których majątek netto wynosi co najmniej milion złotych, należą do siedmiu procent najbogatszych. Można podejrzewać, że nawet reprezentanci tych kilku procent najbogatszych niekoniecznie zechcą sprzedać wszystko, co mają, by dać synalkowi wkład na założenie start-upu.

2 Źródło: Piotr Wójcik, Awans społeczny? Chyba nie w Polsce, 31.01.2020 r., dostępny w internecie: krytykapolityczna.pl [dostęp 13.09.2020 r.].
RVZREjw1opzbN
Wyjaśnij, jakie ma szanse przeciętny Kowalski, by awansować do klasy wyższej. (Uzupełnij).
31
Ćwiczenie 8

Zapoznaj się z tekstami i wykonaj ćwiczenie.

Źródło I

1
Krzysztof Teodor Toeplitz Próba opisu inteligenta z PRL

Po wojnie funkcjonowało pojęcie przedwojennego inteligenta. Przedwojenny inteligent, których wielu jeszcze można było wówczas oglądać dookoła, był bez wątpienia postacią realną, a także w powszechnym odczuciu oznaczał on kategorię pozytywną. Był człowiekiem o przyzwoitym przygotowaniu umysłowym, zwłaszcza humanistycznym – w przedwojennym gimnazjum uczono łaciny, niekiedy nawet greki – władającym językami, łączącym te walory umysłowe z odpowiednią postawą obyczajową, dobrym wychowaniem, rzetelnością, uczciwością i poczuciem przynależności do elity społecznej.

Przedwojenny inteligent był także w czasach powojennych antytezą inteligenta z awansu, często zbyt pospiesznie produkowanego przez rozbudowany i powszechnie dostępny w czasach Polski Ludowej system edukacyjny. Inteligent z awansu okazywał się nierzadko znakomitym specjalistą, rzetelnym naukowcem, dociekliwym badaczem, tym jednak, co zazwyczaj odróżniało go od przedwojennego inteligenta, były niedostatki w warstwie obyczajowej, często dotyczącej także gustu estetycznego i tak zwanego obycia. Sporo inteligentów z awansu potrafiło niezwykle szybko uzupełniać te braki, u niektórych przemieniało się to nawet w szczególnego rodzaju snobizm, wzorowany właśnie na modelu przedwojennego inteligenta, niektórzy jednak z pozycji inteligenta z awansu starali się także, jakby na przekór, wykrzesać pewien rodzaj obyczajowej prowokacji, podkreślając swoją robociarskość albo chłopskość jako atrybut krzepy i przeciwieństwo „zgniłych” postaw inteligenta przedwojennego.

3 Źródło: Krzysztof Teodor Toeplitz, Próba opisu inteligenta z PRL, 12.12.2005 r., dostępny w internecie: polityka.pl [dostęp 13.09.2020 r.].

Źródło II

1
Piotr Kulas Trzeba bronić inteligencji

Jako kategoria społeczna inteligencja spotyka się dziś z ostrą krytyką młodych elit. Owszem – można powiedzieć, że inteligencję krytykowano „od zawsze”. Zmiana polega jednak na tym, że dawne próby twórczego przepracowania inteligenckiego dorobku zostały zastąpione dążeniem do jego zupełnego odrzucenia. Warto zacytować kilka reprezentatywnych wypowiedzi. Pisarz Wojciech Engelking: „Inteligencja tak upiła się swoją władzą nad dyskursem, iż uznała, że Polska nie może się bez niej obejść. Jej działania doprowadziły do tego, że dziś słowo »inteligent« może funkcjonować jak obelga (…). Być inteligentem to być okcydentalistą i postępowcem. A contrario: wyznawać jakiekolwiek inne poglądy to być chamem. Dlaczego tak uważam? Bo tylko liberalno‑lewicowy odłam inteligencji zyskał w latach 90. polityczną sprawczość – przy zachowaniu, rzecz dyskusyjna, inteligenckiej niezależności”.

4 Źródło: Piotr Kulas, Trzeba bronić inteligencji, „Znak” 2019 r., nr 766, dostępny w internecie: miesiecznik.znak.com.pl [dostęp 13.09.2020 r.].
RLehaYSPR9sBH
Wyjaśnij, jak na przestrzeni ostatnich stu lat zmieniała się ocena społeczna inteligencji jako grupy społecznej. (Uzupełnij).