Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Pobierz materiał do EPUB Pobierz materiał do MOBI Zaloguj się, aby dodać do ulubionych Zaloguj się, aby skopiować i edytować materiał Zaloguj się, aby udostępnić materiał Zaloguj się, aby dodać całą stronę do teczki
1
Pokaż ćwiczenia:
11
Ćwiczenie 1

Podaj trzy charakterystyczne cechy ozonu.

R1BuRPp87SQbE
Odpowiedź: (Uzupełnij).
11
Ćwiczenie 2

Podaj trzy możliwości zastosowania ozonu w przemyśle spożywczym.

REDPOkQhaC88O
Odpowiedź: (Uzupełnij).
2
Ćwiczenie 3

Przeanalizuj przytoczony tekst:

„Ozon obecny w stratosferze (warstwie atmosfery położonej powyżej troposfery) pochłania szkodliwe promieniowanie ultrafioletowe. Zmniejszenie ilości ozonu w tej warstwie może mieć istotny wpływ na funkcjonowanie organizmów. Stężenie ozonu w troposferze (przyziemnej warstwie atmosfery) jest znacznie mniejsze niż w stratosferze. Wzrost ilości ozonu troposferycznego pozostaje w ścisłym związku ze wzrostem liczby przypadków astmy i problemów z układem oddechowym wśród populacji miejskiej.”

Indeks górny Na podstawie: O`Niell P., Chemia środowiska, Warszawa 1997. Indeks górny koniec

R1Clw6lgLSP4y
Zaznacz prawidłową odpowiedź. Możliwe odpowiedzi: 1. Zmniejszenie ilości ozonu stratosferycznego i wzrost ilości ozonu troposferycznego są zjawiskami pozytywnymi., 2. Zmniejszenie ilości ozonu stratosferycznego jest zjawiskiem pozytywnym, a wzrost ilości ozonu troposferycznego jest zjawiskiem negatywnym., 3. Zmniejszenie ilości ozonu stratosferycznego jest zjawiskiem negatywnym, a wzrost ilości ozonu troposferycznego jest zjawiskiem pozytywnym., 4. Zmniejszenie ilości ozonu stratosferycznego i wzrost ilości ozonu troposferycznego są zjawiskami negatywnymi.
2
Ćwiczenie 4

Z poniższych cech wybierz te, które dotyczą ozonu.

R1bGrFqlFIyI1
1. Zwiększa, 2. Zmniejsza krzepliwość krwi.
RAf6qRmuvLMLk
1. obniża, 2. pobudza naturalne procesy odpornościowe organizmu
RaQz6v1bObltM
1. utwardza, 2. uelastycznia błony komórkowe erytrocytów
RguFQBQOb5fwR
1. leczy, 2. wywołuje napady astmy
2
Ćwiczenie 5
RFZr2UAoCivrL21
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
R1V6NILUz7htW
(Uzupełnij).
21
Ćwiczenie 6

Uzupełnij poniższą tabelę, wybierając właściwe informacje dotyczące ozonu i ditlenu.

R53fGMHwFFKKs
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
311
Ćwiczenie 7

Poniżej przedstawiono mechanizm ozonolizy:

RvgQBqbycNitS
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

O 3 jest najbardziej użytecznym odczynnikiem rozszczepiającym podwójne wiązania. Otrzymany w wyniku przepuszczenia strumienia tlenu przez wysokonapięciowe wyładowanie elektryczne, szybko przyłącza się do wiązań podwójnych w niskiej temperaturze, dając cykliczne związki przejściowe, zwane molozonkami. Powstałe molozonki szybko przegrupowują się do ozonków. Niskocząsteczkowe ozonki są wybuchowe – nigdy się ich nie wydziela, ale traktuje się je środkiem redukującym, takim jak metaliczny Zn w kwasie octowym, by przeprowadzić je w związki karbonylowe. Ostatecznym efektem sekwencji reakcji ozonolizy/redukcji cynkiem jest rozszczepienie wiązania C=C i przyłączenie podwójnym wiązaniem atomu tlenu do każdego z atomów węgla alkenu. Jeśli przy atomach węgla, tworzących wiązanie podwójne, nie ma atomów wodoru, powstają ketony; jeśli z kolei przy atomach węgla, tworzących wiązanie podwójne, jest jeden atom wodoru, powstają aldehydy.

Indeks górny Źródło: McMurry J., Chemia organiczna, Warszawa 2005. Indeks górny koniec

a) Skorzystaj z powyższej informacji i uzupełnij równanie reakcji rozszczepienia 1‑metylocykloheksenu, wpisując odpowiednie wzory półstrukturalne związków. W reakcji pominięto etap powstawania mozolonku i ozonku.

b) Dokończ poniższe równanie reakcji, wpisując wzory półstrukturalne odpowiednich produktów tej reakcji.

R1LUvp1b5MfUa
R1DAc6hp71v82
Równania reakcji zapisz w zeszycie do lekcji chemii, zrób zdjęcie, a następnie umieść je w wyznaczonym polu.
3
Ćwiczenie 7

Tak przebiega mechanizm ozonolizy na przykładzie 2,3‑dimetylobut‑2-enu. Do atomów węgla tworzących wiązanie podwójne przyłączone są po dwie grupy metylowe za pomocą wiązań pojedynczych Pod wpływem ozonu powstaje produkt pośredni - molozonek i kolejny produkt produkt pośredni - ozonek. Ozonek pod wpływem Zn, kwasu octowego, daje dwie cząsteczki ketonu metylowego – acetonu o wzorze: dwie grupy metylowe przyłączone wiązaniami pojedynczymi do atomu węgla, który tworzy wiązanie podwójne z atomem tlenu.

Ozon jest najbardziej użytecznym odczynnikiem rozszczepiającym podwójne wiązania. Otrzymany w wyniku przepuszczenia strumienia tlenu przez wysokonapięciowe wyładowanie elektryczne, szybko przyłącza się do wiązań podwójnych w niskiej temperaturze, dając cykliczne związki przejściowe, zwane molozonkami. Powstałe molozonki szybko przegrupowują się do ozonków. Niskocząsteczkowe ozonki są wybuchowe – nigdy się ich nie wydziela, ale traktuje się je środkiem redukującym, takim jak metaliczny Zn w kwasie octowym, by przeprowadzić je w związki karbonylowe. Ostatecznym efektem sekwencji reakcji ozonolizy/redukcji cynkiem jest rozszczepienie wiązania podwójnego między atomami węgla i przyłączenie podwójnym wiązaniem atomu tlenu do każdego z atomów węgla alkenu. Jeśli przy atomach węgla, tworzących wiązanie podwójne, nie ma atomów wodoru, powstają ketony; jeśli z kolei przy atomach węgla, tworzących wiązanie podwójne, jest jeden atom wodoru, powstają aldehydy.

R1XVAfsWOZ2wl
Wybierz, jakie będą produkty ozonolizy w przypadku cykloheksenu i heks-2-enu? Możliwe odpowiedzi: 1. , 2.
311
Ćwiczenie 8

Napisz, jak rozumiesz dotyczące ozonu hasło Environmental Protection Agency (Agencji Ochrony Środowiska): „wysoko — dobrze, nisko — źle”.

RT92DDDvKiiwJ
Odpowiedź: (Uzupełnij).