uczniowie w grupach, na przygotowanych kartach papieru, tworzą własne definicje przemocy, jak ją rozumieją; mogą przedstawić pracę/definicję w dowolny sposób, np. poprzez rysunek, wiersz, opisać zdaniami; prace następnie omawiane są na forum grupy, nauczyciel zapisuje na tablicy główne tezy, które wyrazili uczniowie (realizuje nauczyciel/specjalista z uczniami);

nauczyciel definiuje, czym jest przemoc, a także wymienia i krótko charakteryzuje różne formy przemocy fizyczna, psychiczna, seksualna, cyberprzemoc)(realizuje nauczyciel/specjalista); może skorzystać w tym celu, z prezentacji zawartej w scenariuszu zajęć (załącznik nr 1 studium interwencji), która znajduje się w załączniku nr 11 (slajd od 3 do 5);

dyskusja na temat przykładów przemocy w życiu codziennym (realizuje nauczyciel/specjalista wraz z uczniami).

przedstawienie konsekwencji przemocy na zdolności komunikacyjne człowieka (realizuje nauczyciel/specjalista); nauczycie/specjalista może skorzystać z prezentacji zawartej w scenariuszu zajęć (Załącznik 1 studium interwencji), która znajduje się w Załączniku 11 (slajd 6);

dzielimy grupę na 2 zespoły (aby uniknąć nieporozumień warto, aby nauczyciel wg własnego założenia podzielił grupę na zespoły); uczniowie siadają w grupach w kole i dokonują analizy scenariuszy opisujących osoby doświadczające przemocy i będących sprawcami przemocy oraz ich reakcje komunikacyjne (materiały do realizacji tego ćwiczenia znajdują się w Załącznikach 1 i 2) scenariusza zajęć (załącznik nr 1 studium interwencji); spojrzenie przez pryzmat emocji, myśli, potrzeb, zachowań tych osób, zwrócenie uwagi co jest ich problemem i czego te osoby mogą potrzebować, aby poczuć się lepiej; na zakończenie wspólne omówienie przypadków i podsumowanie (realizacja nauczyciel/specjalista z uczniami).

nauczyciel/specjalista krótko podsumowuje warsztat, wygłasza kluczowe tezy, dzieli się z uczniami swoimi refleksjami po warsztacie (realizuje: nauczyciel/specjalista);

uczniowie dzielą się z grupą, co wynieśli z warsztatu/czego dowiedzieli się podczas warsztatu, co ich zaskoczyło, było nowe, zaskakujące (realizują: uczniowie).

dyskusja na temat związku między przemocą a emocjami (realizuje nauczyciel/specjalista); nauczycie/specjalista omawiając ten temat może skorzystać z prezentacji zawartej w scenariuszu zajęć (załącznik nr 1 studium interwencji), która znajduje się w załączniku nr 11 (slajd 12);

ćwiczenia praktyczne na rozpoznawanie emocji u ofiar przemocy – materiały do przeprowadzenia ćwiczeń znajdują się w załącznikach scenariusza zajęć (załącznik nr 1 studium interwencji) (realizuje nauczyciel/specjalista wraz z uczniami);

1. GRA W ASOCJACJE – uczestnicy dzielą się na zespoły 3‑4-osobowe (aby uniknąć nieporozumień warto, aby nauczyciel wg własnego założenia podzielił grupę na zespoły); otrzymują od nauczyciela/specjalisty kartki z napisanymi różnymi emocjami (załącznik nr 4 scenariusza zajęć); uczniowie mają za zadanie podać sytuacje, w których ofiara przemocy mogłaby odczuwać daną emocję; po wykonaniu ćwiczenia omawiamy z uczniami ewentualne trudności, nauczyciel/specjalista pyta o refleksje uczniów;

2. ROZMOWA W PARACH – uczestnicy tworzą pary; jeden uczestnik opowiada drugiemu o sytuacji z przemocą (uczeń sytuację otrzymuje od nauczyciela, zapisaną na kartce i próbuje się w nią wczuć, jakby dotyczyła jego; opis scenki - załącznik nr 5 scenariusza zajęć), a drugi uczestnik stara się zidentyfikować i nazwać emocję, jaką ten pierwszy może w tej sytuacji przeżywać; po wykonaniu ćwiczenia omawiamy z uczniami ewentualne trudności, nauczyciel/specjalista pyta o refleksje uczniów;

dyskusja na temat potrzeb w życiu człowieka (realizuje nauczyciel/specjalista wraz z uczniami); nauczycie/specjalista może skorzystać z prezentacji zawartej w scenariuszu zajęć (załącznik nr 1 studium interwencji), która znajduje się w załączniku nr 11 (slajd 13);

uczniowie odpowiadają na pytania dotyczące potrzeb (pytania znajdują się w załączniku nr 6 scenariusza zajęć) – krótka dyskusja (realizuje nauczyciel/specjalista wraz z uczniami); nauczycie/specjalista omawiając z uczniami pytania może skorzystać z prezentacji zawartej w scenariuszu zajęć (załącznik nr 1 studium interwencji), która znajduje się w załączniku nr 11 (slajd 14‑15);

ćwiczenia praktyczne na rozpoznawanie i komunikowanie swoich potrzeb - materiały do przeprowadzenia ćwiczeń znajdują się w scenariuszu zajęć (załącznik nr 1 studium interwencji); (realizuje nauczyciel/specjalista wraz z uczniami):

1. „Scenariusze i role” – uczniowie dzielą się na cztery zespoły (aby uniknąć nieporozumień warto, aby nauczyciel wg własnego założenia podzielił grupę na zespoły); otrzymują od nauczyciela po jednej sytuacji, którą starają się odegrać w zespole i zastanowić się, jaka potrzeba osoby, nie została zaspokojona i w jaki sposób może ją wyrazić (potrzebne materiały znajdują się w załączniku nr 7 scenariusza zajęć); po wykonaniu ćwiczenia omawiamy z uczniami ewentualne trudności, nauczyciel/specjalista pyta o refleksje uczniów;

2. „Mapa moich potrzeb” – każdy uczeń dostaje arkusz papieru i zestaw kolorowych pisaków; uczniowie mają za zadanie narysować mapę swoich potrzeb, uwzględniając różne obszary życia (np. rodzina, szkoła, rówieśnicy, zdrowie); na zakończenie omówienie prac, chętne osoby prezentują swoje prace; nauczyciel/specjalista po omówieniu zadaje uczniom pytanie jakie trudności pojawiły się w trakcie pracy nad tym zadaniem; warto zapytać uczniów o ich refleksje po tym ćwiczeniu;

3. „Jestem… Czuję… Potrzebuję” – uczniowie ćwiczą formułowanie swoich myśli i uczuć w strukturze: „Jestem…(jak się czujesz), czuję…(co odczuwasz), potrzebuje…(co jest twoją potrzebą)”, np. „Jestem zmęczona, czuję frustrację, potrzebuję iść do domu i położyć się spać”; po wykonaniu ćwiczenia omawiamy z uczniami ewentualne trudności, nauczyciel/specjalista pyta o refleksje uczniów;

nauczyciel/specjalista krótko podsumowuje warsztat, wygłasza kluczowe tezy, dzieli się z uczniami swoimi refleksjami po warsztacie (realizuje nauczyciel/specjalista);

uczniowie dzielą się z grupą, co wynieśli z warsztatu/czego dowiedzieli się podczas warsztatu, co ich zaskoczyło, było nowe, zaskakujące; (realizuje: uczniowie).

dyskusja na temat empatii (realizuje nauczyciel/specjalista); nauczycie/specjalista może skorzystać podczas omawiania tematu z prezentacji zawartej w scenariuszu zajęć (załącznik nr 1 studium interwencji), która znajduje się w załączniku nr 11 (slajd od 23 do 26);

ćwiczenia praktyczne na rozpoznawania emocji innych i aktywne słuchanie - materiały do przeprowadzenia ćwiczeń znajdują się w scenariuszu zajęć (załącznik nr 1 studium interwencji); (realizuje nauczyciel/specjalista wraz z uczniami)

1. „Ćwiczenie echo” – uczniowie dobierają się w pary; jedna osoba mówi zdanie, a druga powtarza je dosłownie, jak echo; po kilku zdaniach uczniowie zamieniają się rolami;

2. „Gra w role” – uczniowie dzielą się na kilkuosobowe grupy; każda grupa otrzymuje scenariusz, w którym jedna osoba potrzebuje pomocy lub wsparcia (materiały do realizacji tego zadania znajdują się w scenariuszu zajęć (Załącznik 1 studium interwencji, w Załączniku 9); uczniowie wcielają się w role i odgrywają sytuacje, podczas, których muszą okazać empatię; każda grupa odgrywa scenkę na forum klasy; ważne, aby po odegraniu scenek nauczyciel/specjalista przeprowadził z uczniami rozmowę, jak czuli się podczas odgrywania ról, jakie mają przemyślenia po tym ćwiczeniu;

3. „Praktyka empatii” – uczniowie dobierają się w kilkuosobowe grupy; jedna osoba z grupy opowiada historię, w której czuła się smutna, zdenerwowana zadowolona itp. Reszta grupy aktywnie słucha. Później każdy uczestnik grupy mówi, jak jego zdaniem czuła się osoba, której dotyczyła sytuacja i dlaczego tak myśli. Na koniec ćwiczenia uczniowie udzielają wsparcia, wyrażają zrozumienie i empatię; po wykonaniu ćwiczenia omawiamy z uczniami ewentualne trudności, nauczyciel/specjalista pyta o refleksje uczniów.

nauczyciel/specjalista prezentuje kluczowe założenia dotyczące asertywności; w tym prezentuje technikę asertywności FUO (realizuje nauczyciel/specjalista); może skorzystać podczas omawiania tematu z prezentacji zawartej w scenariuszu zajęć (Załącznik 1. Studium interwencji), która znajduje się w Załączniku 11 (slajd od 27 do 32);

ćwiczenia praktyczne kształtujące asertywne wyrażanie swoich potrzeb, asertywna reakcja na krytykę – materiały do przeprowadzenia ćwiczeń znajdują się w scenariuszu zajęć (Załącznik 1. Studium interwencji); (realizuje nauczyciel/specjalista wraz z uczniami).

1. „Asertywna prośba” – uczniowie dzielą się na grupy, otrzymują od nauczyciela opis sytuacji, w których ktoś czuł się skrępowany, gdy miał o coś poprosić (materiały do realizacji tego zadania znajdują się w scenariuszu zajęć – Załącznik 1. Studium interwencji), w załączniku nr 10). Uczniowie próbują sformułować asertywną prośbę dotycząca otrzymanej sytuacji, a następnie prezentują ją na forum klasy; po ćwiczeniu następuje omówienie, czy pojawiły się trudności, jak uczniowie czuli się podczas tego ćwiczenia;

2. Ćwiczenie „Czuję się…. kiedy ty…” – uczniowie ćwiczą wyrażanie swoich uczuć w odpowiedzi na działania innych, używając struktury: „Czuję się…(np. zły), kiedy ty… (np. stale spóźniasz się na spotkania ze mną) „; po wykonaniu ćwiczenia omawiamy z uczniami ewentualne trudności, nauczyciel/specjalista pyta o refleksje uczniów;

3. PRAKTYKA SERTYWNEJ KRYTYKI – uczniowie dobierają się w pary; jedna osoba przedstawia działanie, które mogłoby być problematyczne dla drugiej osoby (np. ciągłe przerywanie, głośne słuchanie muzyki). Druga osoba ćwiczy asertywną krytykę, opierając się na technice FUO (wcześniej zaprezentowanej przez nauczyciela na początku warsztatu); po wykonaniu ćwiczenia omawiamy z uczniami ewentualne trudności, nauczyciel/specjalista pyta uczniów o odczucia i zachęca do refleksji.

nauczyciel/specjalista krótko podsumowuje warsztat, wygłasza kluczowe tezy, dzieli się z uczniami swoimi refleksjami po warsztacie (realizuje nauczyciel/specjalista);

uczniowie dzielą się z grupą, co wynieśli z warsztatu / czego dowiedzieli się podczas warsztatu, co ich zaskoczyło, było nowe (realizują: uczniowie).