Interwencja skoncentrowana jest na budowaniu kompetencji nauczycieli w zakresie komunikowania się wrażliwego międzykulturowo z rodzicami uczniów z doświadczeniem migracji. Działanie polega na przeprowadzeniu warsztatu dla małej grupy nauczycieli. Jego przebieg zakłada serię regularnych, choć nieobciążających, spotkań.

1. Spotkanie organizacyjne, określenie zasad pracy w grupie, omówienie programu warsztatu, ustalenie harmonogramu spotkań, zbudowanie atmosfery zaufania sprzyjającej wzajemnemu uczeniu się i rozwijaniu kompetencji uczestniczących w warsztacie nauczycieli.

2. Omówienie założeń komunikacji wrażliwej międzykulturowo, zachęcanie nauczycieli do rozwijania ciekawości odmienności kulturowej rodziców, ćwiczenia w zakresie rozpoznawania „bogatych punktów” oraz rozumienia różnic kulturowych w komunikacji. W ramach spotkań prowadzący może również zachęcać uczestników do innowacyjności w kontaktach i komunikowania się z rodzicami przez ćwiczenia trenujące kreatywność i elastyczność w radzeniu sobie z wyzwaniami wynikającymi z różnic kulturowych czy eksperymentowania z niestandardowymi zachowaniami komunikacyjnymi, takimi jak komunikatory, tłumacze, słowniki, modelowanie itp.

3. Zapoznanie nauczycieli z zasadami Rozmowy Skoncentrowanej na Rozwiązaniach (PSR).

4. Zaprezentowanie „Karty Samooceny” nauczyciela w komunikacji z rodzicami. Omówienie jej budowy oraz zasad wypełniania. Zachęcenie uczestników warsztatu do wypełnienia „Karty Samooceny” w trakcie zajęć na podstawie jednego z ostatnich spotkań z rodzicem ucznia z doświadczeniem migracji i refleksji nad przebiegiem komunikacji między nauczycielem i uczniem. Wspólna rozmowa o trudnościach i sposobach ich przezwyciężania.

5. W ramach kolejnych spotkań (np. realizowanych raz w miesiącu) nauczyciele uczestniczący w warsztatach wypełniają ponownie „Karty Samooceny” oraz dokonują refleksji nad przebiegiem komunikacji z rodzicami ucznia z doświadczeniem migracji. Proces ten ma na celu zachęcić nauczycieli do regularnej, choć nie obciążającej nadmiernie, samooceny. Co więcej, prowadzący w ramach kolejnych spotkań wspiera proces autorefleksji i stwarza uczestnikom okazję do wzajemnego wsparcia w wypracowywaniu wrażliwej międzykulturowo strategii komunikowania się z rodzicami. Poszczególni nauczyciele mają możliwość omówienia na spotkaniach swoich trudności i nieporozumień czy uzyskania pomocy w zrozumieniu źródeł problemów komunikacyjnych. W toku kolejnych spotkań nauczyciele tworzą swoisty bank różnych „bogatych punktów” i uczą się, jak wykorzystywać wiedzę o nich w nowych sytuacjach. Dzięki temu uzyskują coraz głębsze zrozumienie sytuacji rodziców migrantów.

W toku spotkań prowadzący stwarza nauczycielom okazję do doskonalenia techniki Rozmowy Skoncentrowanej na Rozwiązaniach (PSR) poprzez wskazywanie lub proponowanie ćwiczeń, które prowokują do tego by wykorzystać różnice kulturowe jako siłę napędową do rozwiązywania problemów, a w szczególności:

• stosowania strategii „małych kroków” w rozwiązywaniu problemu i budowaniu porozumienia;

• doceniania zasobów rodziców i wykorzystanie ich w procesie zmiany oraz koncentrowania się na mocnych stronach rodziców i ich doświadczeniach;

• rozwijania zainteresowania konkretnymi przypadkami rodziców.

5. Podsumowaniem regularnej ewaluacji nauczycieli jest wypełnianie „Ankiety zmian”. Ma ona pomóc nauczycielowi w planowaniu dalszych działań i rozwoju na podstawie własnych refleksji. Doskonaleniu umiejętności nauczyciela w zakresie kontaktowania się z rodzicem migrantem, służy także prowadzony symultanicznie proces zbierania danych od rodzica migranta („Ankieta kontaktu z nauczycielem”). W badaniu biorą udział rodzice, którzy potencjalnie są w kręgu osób komunikujących się z nauczycielami uczestniczącymi w warsztatach. Zebrane na początku i na końcu interwencji pomiary są informacją zwrotną dotyczącą mian i dostkonalenia kompetencji komunikacyjnych nauczyciela. Ankietę na wstępie można zrealizować już po pierwszym kontakcie rodzica z nauczycielem (np. po wywiadówce, pierwszych konsultacjach lub spotkaniu odbywającym się z inicjatywy rodzica lub nauczyciela). Po otrzymaniu ankiety od rodziców osoba prowadząca warsztaty musi ją zakodować lub opisać, tak by móc potem połączyć dane uzyskane od rodzica z pierwszego i drugiego pomiaru.

Odpowiedzialny za proces gromadzenia danych do „Ankiety kontaktu z nauczycielem” jest prowadzący warsztaty. Pozwoli to na zachowanie zasady anonimowości. Prosi on rodziców o wypełnienie ankiety dwukrotnie. Po raz pierwszy, kiedy interwencja się rozpoczyna. Po raz drugi, kiedy interwencja się kończy. Ważne jest, by w pierwszym badaniu ankieta dostarczona rodzicowi była napisana w jego ojczystym języku. Tak samo można przekazać rodzicowi drugą ankietę (na koniec interwencji), jeśli jest taka potrzeba.

Czas trwania:

• Minimalny czas: pół roku (semestr)

• Optymalny czas: rok

Monitorowanie i ewaluacja skuteczności:

Ewaluacja skuteczności interwencji odbywa się poprzez ankietę skierowaną do rodzica przed (najlepiej przetłumaczonej na język rodzica) i po zakończeniu czasu trwania interwencji, oraz wypełnionego przez nauczyciela „Dossier – Ankieta zmian”. Ankieta skierowana do rodziców jest miarą ich oddczuć dotyczących komunikacji z nauczycielem oraz efektywności przekazywanych informacji. Ankieta jest anonimowa, dostępna w języku polskim i ukraińskim (może też być przetłumaczona na dowolny język rodzica w zależności od potrzeb), obejmuje rodziców mających kontakt z nauczycielami biorącymi udział w warsztatach, a dane pozyskuje i analizuje wyłącznie prowadzący warsztaty. „Dossier – Ankieta zmian” jest miarą samooceny nauczyciela biroącego udział w warsztatach w zakresie rozwijania umiejętności rozmowy wrażliwej międzykulturowo.

Ryzyko/zagrożenia w realizacji:

• Brak orientacji/wiedzy w zakresie różnorodności kulturowej.

• Niedostateczne zrozumienie sytuacji społeczno‑kulturowej rodzica.

• Opieranie się na stereotypowej wiedzy o kulturze rodzica.

• Skupianie się na przekazywaniu informacji bez uwzględniania komunikacji dwustronnej.

• Brak elastyczności i otwartości na nieznane i nieoczywiste znaczenia w rozmowie.

• Niechęć do ryzyka komunikacyjnego, co może zagrozić efektywności uczenia się przez interwencję.

• Istnieje możliwość, choć mała, że rodzic całkowicie odmówi kontaktu z nauczycielem.

• Ryzyko jest ograniczone, ponieważ nie dotyczy wszystkich rodziców dzieci z doświadczeniem migracji.