Strategia działania
Ważnym elementem interwencji jest przygotowanie nauczycieli do prowadzenia zajęć w sposób, który będzie uwzględniał język i mowę dostosowaną do potrzeb uczniów z trudnościami w czytaniu i rozumieniu języka. Zastosowanie przez nauczycieli ETR wymaga wiedzy i umiejętności w tym zakresie. W związku z tym, po wykryciu przez nauczyciela specjalistę lub inną osobę mającą kompetencje do rozpoznania problemu w danej klasie, z danym uczniem, bądź grupą uczniów, należy przeprowadzić poszczególne kroki:
Krok 1. Prowadzący nauczyciel specjalista przeprowadza szkolenie dla nauczycieli:
Na szkolenie zgłaszają się nauczyciele, którzy mają w swojej klasie uczniów ze szczególnymi trudnościami w zakresie rozumienia mowy i języka bez względu na etiologię tych trudności. Ewentualnie nauczyciel specjalista może wyjść z inicjatywą udzielenia takiego wsparcia, jeśli zna potrzeby danej klasy.
Nauczyciel specjalista przeprowadza szkolenie nauczycieli, przekazując im istotę i założenia przygotowania lekcji z wykorzystaniem ETR. Może się to odbywać w ramach szkoleń podczas rad pedagogicznych, szkoleń dla chętnych nauczycieli lub szkoleń indywidualnych.
Przekazuje materiały pomocne w przygotowaniu tekstu łatwego do czytania i rozumienia (w tym zasady tworzenia ETR, przykłady, pomocne linki).
Zasady tworzenia tekstów łatwych do czytania i rozumienia znajdziesz tutaj:
Narzędziownik (załącznik nr 1)
Przykłady oraz szereg opracowanych materiałów znajdziesz tutaj: zpe.gov.pl.
Krok 2. Nauczyciele przygotowują teksty do lekcji w formie ETR:
Przed rozpoczęciem tworzenia materiału nauczyciele zapoznają się z podstawą programową przedmiotu określoną dla danego etapu edukacyjnego, którego materiał dotyczy.
Wybierają konkretny dział (partię materiału np. lekcja biologii, dział: stawonogi).
Określają czas trwania interwencji – od 2 tygodni do 2 miesięcy (w zależności od tego, jak długo będzie trwało omawianie materiału z określonego działu).
Prowadzą wszystkie zajęcia z uczniami, realizując wybrany dział z dostosowaniem materiałów zgodnych z zasadami ETR.
Krok 3. Ewaluacja skuteczności zastosowanej strategii:
Z dwóch perspektyw:
Prowadzącego – w trakcie trwania interwencji (lista kontrolna) oraz rozmowy z nauczycielami/nauczycielkami;
Nauczyciela – po zakończonej interwencji (kwestionariusz autorefleksji).
Prowadzący przeprowadza ewaluację skuteczności.
Prowadzący i/lub nauczyciel sprawdza, czy przygotowane materiały są zgodne z wytycznymi ETR.
Nauczyciel korzysta z kwestionariusza autoewaluacji.
Nauczyciel omawia z prowadzącym ewentualne problemy pojawiające się przy wprowadzaniu interwencji.
Prowadzący udziela informacji zwrotnej nauczycielowi dotyczącej przygotowanych materiałów.
Czas trwania:
Minimalny czas trwania interwencji powinien być wyznaczony przez konkretną partię materiału/działu wybranego przez osobę uczącą do realizacji z wykorzystaniem ETR. Sugerowany czas trwania: od 2 tygodni do 2 miesięcy.
Monitorowanie i ewaluacja skuteczności:
W opisanej interwencji monitorowanie przebiega dwustopniowo:
Ocena zastosowanych podczas zajęć materiałów przez nauczyciela pod kątem zrozumiałości i dostępności tekstów (lista kontrolna dla nauczyciela/nauczyciela specjalisty).
Opinia nauczyciela dotycząca efektywności zastosowanych materiałów przygotowanych zgodnie z założeniami ETR podczas zajęć z uczniami z trudnościami w procesie rozumienia przez nich prezentowanych treści w określonego działu (kwestionariusz dla nauczyciela).
Narzędzia ewaluacji:
Lista kontrolnaLista kontrolna do sprawdzania, czy teksty są zgodne z ETR ;
Kwestionariusz autorefleksji dla nauczyciela/nauczycielkiKwestionariusz autorefleksji dla nauczyciela/nauczycielki, na podstawie którego ocenia swoje przygotowanie do tworzenia tekstów zgodnych z ETR i efektywność pracy przy użyciu takich tekstów z uczniami.
Ryzyko/zagrożenia w realizacji:
Brak zrozumienia istoty projektowania uniwersalnego w edukacji.
Negatywne nastawienie do uczniów o specjalnych potrzebach edukacyjnych.
Niechęć przed zmianą i koniecznością wprowadzania modyfikacji w wypracowane przez nauczyciela sposoby prowadzenie zajęć.
Brak świadomości na temat potrzeb osób uczących się, a tym samym niezrozumienie, w jakim celu należy dostosowywać proces dydaktyczny.
Obawa nauczycieli, że stosowanie ETR będzie miało negatywny wpływ na efektywność czytania ze zrozumieniem, na kompetencje językowe uczniów (uboższy słownik bierny i czynny, sposób budowania zdań).
Obawa nauczycieli, iż przygotowanie tekstów ETR jest czasochłonne.
Argumenty związane z niewielką liczbą uczniów, którzy potrzebują szczególnych dostosowań, co prowadzi do konstatacji, iż nie opłaca się dla jednego ucznia robić tak pracochłonnych dostosowań.
Brak możliwości przełożenia wszystkich tekstów na ETR (np. poezja, teksty literackie).
Konieczność realizacji podstawy programowej, która określa poziomy opanowania języka polskiego (np. w zakresie rozumienia i stosowania metafor, środków stylistycznych itp.).