Raporty z licznych ogólnopolskich diagnoz oraz badań prowadzonych przez instytucje państwowe, organizacje pozarządowe i wyższe uczelnie wskazują na wzrost niepokojących zjawisk, jakimi są stosowanie przemocy i krzywdzenie dzieci.

Nauczyciel, nauczyciel specjalista, pedagog, psycholog czy pedagog specjalny, a także wychowawcy i inne osoby sprawujące opiekę nad dziećmi/uczniami/wychowankami posiadają bardzo dobre przygotowanie metodyczne i ogromne doświadczenie w swojej pracy. Mają świadomość występowania zróżnicowanych sytuacji opiekuńczo‑wychowawczych, często wymagających dodatkowo wiedzy z zakresu stosowania i interpretacji prawa. Ochrona bezpieczeństwa dziecka/wychowanka/ucznia w szkole/przedszkolu/placówce oświatowej jest szczególnym obowiązkiem każdego nauczyciela/opiekuna czy wychowawcy.

W preambule Konwencji o prawach dziecka czytamy, że „w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka Narody Zjednoczone proklamowały, iż dzieci mają prawo do szczególnej troski i pomocy”Indeks górny 1¹cyt1Indeks górny 1¹, a zatem ochrona dzieci jest podstawowym obowiązkiem i zarazem wyzwaniem, przed którym stoją osoby sprawujące nad nimi opiekę/pieczę.

Szczególną uwagę należy zwrócić na:

• rolę i znaczenie przestrzegania norm prawnych jako gwaranta bezpieczeństwa dziecka w szkole, zarówno w aspekcie przestrzegania jego praw, jak i przeciwdziałania różnym formom przemocy, w tym przemocy rówieśniczej;

• znajomość i odniesienia wprowadzonych zmian norm prawnych w obszarze ochrony bezpieczeństwa dzieci przed przemocą.

Celem niniejszego opracowania jest:

• usystematyzowanie, zweryfikowanie i uzupełnienie wiedzy prawnej nauczycieli z zakresu ochrony praw dziecka;

• podniesienie kompetencji, jakimi powinien wykazywać się dyrektor, nauczyciel, wychowawca, w tym nauczyciel specjalista oraz inni opiekunowie dzieci, w aspekcie podejmowanych działań i interwencji w szkole/przedszkolu/placówce oświatowej;

• poszerzenie zakresu obowiązków nauczycieli wynikających z art. 6 Karty Nauczyciela;

• doprecyzowanie zadań nauczycieli specjalistów.

w świetle zapisów ustawy z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 1606).

Nie bez znaczenia jest właściwa postawa w stosunku do dzieci ze szczególnymi potrzebami edukacyjnymi i rozwojowymi, w tym do osób z niepełnosprawnością.

Za istotne w oparciu o zapisy norm prawnych uważam odniesienie się do:

• uczestnictwa dziecka w różnych sferach życia szkoły i społeczeństwa na zasadzie równości z innymi osobami;

• przeciwdziałania tworzeniu barier komunikacyjnych w kontaktach z dziećmi i ich opiekunami prawnymi;

• porozumiewania się z szacunkiem i godnością;

• budowania dobrych relacji (partnerstwo).

Warto wiedzę prawną wykorzystywać do podnoszenia naszych kompetencji i kwalifikacji, a opisane dalej wybrane normy prawne w mojej ocenie realizacji tego wyzwania sprzyjają.