Praca metodą projektów w grupie/klasie zróżnicowanej

Grupa przedszkolna/klasa szkolna zawsze odznaczała się dużym indywidualnym zróżnicowaniem dzieci/uczniów. Zróżnicowanie to dotyczyło wszystkich sfer rozwoju i funkcjonowania dziecka/ucznia. Współcześnie w kontekście edukacji włączającej o zróżnicowaniu potrzeb rozwojowych i edukacyjnych coraz częściej mówi się w kategoriach naturalnych rozwojowych i edukacyjnych procesów, wymagających od nauczycieli refleksji w odniesieniu do tego, jak z dzieckiem/uczniem, a jednocześnie grupą/klasą pracować w taki sposób, aby rozwijać potencjał i możliwości każdego z uczniów oraz odpowiadać na potrzeby wszystkich uczniów, a nie jedynie wyodrębnionych grup, zdefiniowanych jako wymagające szczególnej opieki i wsparcia. Nie zmienia się fakt, iż w grupie/klasie są osoby z orzeczeniem lub opinią o potrzebie kształcenia specjalnego, które dawniej określano jako uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Obecnie zaś używa się terminu zróżnicowane potrzeby rozwojowe i edukacyjne; kategorie grup dzieci/uczniów znajdują się w Rozporządzeniu w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno‑pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz.U. z 2023 r., poz. 1978, ze zm.). W klasie zróżnicowanej znajdują się jednak również osoby, które nie mają orzeczenia czy opinii, ale wykazują trudności mogące mieć charakter czasowy i/lub być symptomem poważniejszych problemów, które dopiero się ujawnią, zwłaszcza gdy w porę nie pojawi się konieczne wsparcie. W grupie zróżnicowanej są wreszcie uczniowie bez żadnych problemów rozwojowych i edukacyjnych, choć zawsze należy tu pamiętać o perspektywie czasowej. To, że problemów i trudności dziecko nie ujawnia w danym momencie, nie musi oznaczać, że nie pojawią się one w przyszłości. Stąd tak istotna jest ciągła uważna obserwacja zachowań i aktywności uczniów w różnych prowokowanych przez nauczyciela sytuacjach. Cechą klasy szkolnej jest dynamika. Uczniowie z trudnościami w efekcie podjętych działań i udzielonego wsparcia mogą zacząć lepiej radzić sobie w obszarach, które wcześniej wymagały wsparcia. Inni uczniowie, pomimo otrzymania wsparcia, wciąż będą ujawniać trudności edukacyjne (dydaktyczne, społeczne).

W tym kontekście wydaje się, że stosowanie zróżnicowanych metod dydaktyczno‑wychowawczych, zwłaszcza zaliczanych do metod aktywizujących, praktycznych, daje szanse na rozwijanie kompetencji szkolnych (dydaktycznych i społecznych) każdego dziecka/ucznia, niezależnie od poziomu jego możliwości. Jedną z takich metod jest metoda projektów.