Celem przewodnika jest prezentacja podstawowych zagadnień związanych z rozwijaniem międzykulturowej kompetencji komunikacyjnej wśród dzieci i młodzieży z doświadczeniem migracji w kontekście włączania tej grupy uczniów w główny nurt edukacji i programowania idei edukacji dla wszystkich. Opracowanie składa się z 7 komplementarnych części, które poświęcone są nauczaniu–uczeniu się języka polskiego jako obcego w ujęciu międzykulturowym. W ostatniej części przewodnika zaprezentowano autorską metodę międzykulturowego portfolio, umożliwiającą optymalizację nauki nowego języka w toku dodatkowych zajęć językowych organizowanych na terenie szkoły na mocy polskiego prawodawstwa oświatowego.

Wprowadzenie

Świat człowieka jest przestrzenią językową. Ludzie otoczeni są językiem od chwili poczęcia aż do śmierci. Język pełni szereg funkcji w życiu człowieka (funkcja ekspresywna, społeczna, kognitywna) – dzięki niemu możemy wyrażać swoje myśli, emocje, nabywać wiedzę o świecie (Kiklewicz, 2010). Język ma społeczny charakter – jest wytworem danej społeczności, która go przekazuje z pokolenia na pokolenie i nieustannie kształtuje. Leksyka oraz struktury gramatyczne, które są integralną częścią każdego języka, stanowią zakodowany sposób postrzegania rzeczywistości przez daną grupę (np. naród), która się nim posługuje. W języku zawierają się treści kultury jego użytkowników, doświadczenia i mądrości dawnych pokoleń oraz stereotypy odnoszące się do różnych sytuacji i grup społecznych. Dzieci i młodzież z doświadczeniem migracji zazwyczaj rozpoczynają edukację w polskich szkołach „z dnia na dzień”. Najczęściej wiąże się to dla nich z brakiem wcześniejszego przygotowania językowego do funkcjonowania w realiach nowej szkoły. Brak znajomości języka polskiego lub jego słaba znajomość stanowi dla tych uczniów podstawową barierę, uniemożliwiającą im pełne uczestnictwo w głównym nurcie edukacji oraz integrację.