Jedną z potrzeb człowieka, zgodnie z piramidą Maslowa, jest potrzeba przynależności. Jednostka, aby prawidłowo funkcjonować musi nawiązywać relacje, nie tylko te oparte na miłości czy przyjaźni z bliskimi, ale również pełne szacunku, bezpieczeństwa i wsparcia nawiązywane z innymi osobami. Relacje interpersonalne bowiem są podstawą działań dydaktyczno‑wychowawczych, działań socjalizacyjnych. W kontakcie z innymi jednostka przyswaja wiedzę, uczy się zachowań społecznych, a także podstaw komunikacji. Dzięki porozumiewaniu się z innymi możliwe jest wyrażanie swoich potrzeb, m.in. fizjologicznych czy samorealizacji. Jak podkreśla Anna Wach‑Kąkolewicz (2003, s. 28), „poprzez komunikowanie przeróżne w swej formie: od prostych aktów mowy ciała (mimika, gesty, postawa ciała) poprzez komunikaty oparte na słowie mówionym, ale także inne medialne formy (drukowane, dźwiękowe, filmowe czy multimedialne), uczniowie wchodząc w interakcje, realizują nie tylko cele kształcenia same w sobie, ale uczą się także sprawnego posługiwania językiem jako instrumentem myślenia i narzędziem porozumiewania”. To w końcu podstawą procesu edukacyjnego jest interakcja i dialog nauczyciela z uczniem, ucznia z nauczycielem.

Z kolei “[…] pojęcie »relacje nauczyciel‑uczeń« obejmuje swym zakresem wpływanie przez nauczycieli na bieżące zachowanie uczniów, na ich rozwój społeczny i intelektualny, wkład w utrzymanie zdrowia psychicznego uczniów i ich przystosowanie się do życia w społeczeństwie, a także cechy nauczyciela i jego codzienne kontakty z uczniami” (Sztejnberg, 2002, s. 100).

Nawiązywanie, a w szczególności podtrzymywanie, prawidłowych relacji nie jest proste i wymaga od podmiotów wspólnej pracy, tożsamych działań. Podstawą interakcji jest bowiem poczucie bezpieczeństwa, wzajemna pomoc i otwartość na potrzeby drugiego człowieka. Współcześnie edukacja inkluzyjna oraz edukacja wielokulturowa stawiają przed nauczycielem zadanie zbudowania bezpiecznej przestrzeni dla wszystkich uczniów, w tym tych innej narodowości czy ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Kluczem jest tutaj zrozumienie ucznia (jego możliwości, obecnej sytuacji), poznanie go (cech charakteru, umiejętności, trudności) oraz znalezienie sposobów komunikacji, która motywuje do działania.

Relacje między nauczycielem a uczniem budują bowiem klimat klasy, a zatem wpływają na całą grupę. Co więcej, stwarzają warunki do rozwoju, poczucia satysfakcji oraz poznania swoich mocnych i słabych stron. Poza tym, zdaniem Małgorzaty Dubis (2017, s. 11), prawidłowa relacja zbudowana między nauczycielem a uczniem „[…] pozwala na zdobywanie wiedzy i umiejętności. Przyczynia się do właściwego rozumienia uczenia się. Jest ono traktowane jako proces coraz lepszego rozumienia siebie i społecznego otoczenia”.