Załącznik nr 3
Pułapki myśli / zniekształcenia myślenia to tendencje do myślenia w określony sposób. Są wyuczonymi sposobami myślenia, które przyczyniają się do widzenia siebie i innych w zniekształcony sposób. Wpływają na nasze decyzje i utrzymywanie się negatywnych uczuć i nastawienia.
Czarno–białe widzenie: Myślenie: wszystko – albo nic. Postrzeganie ludzi i sytuacji jako skrajnych, w których nie ma odcieni szarości. Jeśli nie umiem czegoś na 100% (białe) to znaczy, że jestem głupi/głupia (czarne).
Skoro nie dostałam 5 z klasówki, to jestem głupia.
Jeśli ważę 1 kg więcej, to znaczy, że jestem gruby.
Jeśli zająłem 2 miejsce to znaczy, że przegrałem.
Czytanie w myślach: Zakładanie wiedzy o tym, co myślą inne osoby na określony temat lub na temat innej osoby.
On mnie nie lubi.
Jest do mnie negatywnie nastawiony.
Myśli, że jestem leniem.
Negatywny filtr: Skupianie się tylko na negatywnych aspektach i niezauważanie pozytywów.
Nieważne, że się do mnie uśmiechnął, kiedy reszta osób patrzyła na mnie z niezadowoleniem.
To nie ma znaczenia, że koleżanki zapraszają mnie do siebie, wystarczy spojrzeć na moje jedynki w dzienniku, porażka.
Umniejszanie pozytywów: Twierdzenie, że osiągnięte sukcesy i pozytywne aspekty sytuacji nie mają znaczenia.
Nie włożyłam w to większego wysiłku, więc to żaden sukces.
Co z tego, że raz się do mnie miło odezwał, jak na pewno zaraz zrobi to samo.
Uogólnianie: Wyciąganie wniosków na podstawie pojedynczych zdarzeń i doświadczeń. Kiedy osoba stosuje to zniekształcenie, używa zwrotów: zawsze, nigdy, wszyscy, nikt, każdy, większość.
Zawsze wychodzę na najgorszego.
To kolejny raz, kiedy mi nie wyszło. Zawsze to samo. To nigdy się nie zmieni.
Katastrofizowanie: Wybieganie w przyszłość i przewidywanie najgorszych, konkretnych scenariuszy zdarzeń, niemożliwych do zniesienia.
Na pewno dostanę 1.
Nie dostanę się do żadnej szkoły.
Wyrzucą mnie ze szkoły.
Personalizacja: Przypisywanie sobie nieadekwatnej odpowiedzialność za sytuacje i zdarzenia, przy jednoczesnym niedostrzeganiu wkładu innych osób.
Ten konflikt to moja wina.
Jestem odpowiedzialny za wszystko, co się teraz dzieje.
Rozstaliśmy się, bo nie za mało poświęcałam mu uwagi.
Przepowiadanie przyszłości: Zakładanie, że w przeszłości wydarzą się określone, negatywne konsekwencje, mimo, że nie mamy dostatecznych wniosków, aby tak sądzić.
Na pewno nie poznam nikogo ciekawego.
Nikt mnie nie polubi.
Będzie jeszcze gorzej.
Etykietowanie: Przypinanie sobie lub innym osobom opinii, obraźliwych etykiet i łatek na podstawie sytuacji/zdarzenia.
Jestem beksą, bo czasami płacze.
Nie ma ochoty zabrać się do odrabiania pracy domowej, więc jestem leniem.
Nie potrafił odpowiedzieć na tak proste pytanie – głupek.