Zarządzanie klasą

Zarządzanie klasą dotyczy różnych działań, które podejmuje nauczyciel w czasie lekcji, aby stworzyć warunki do efektywnego nauczania i uczenia się (Marzano, Gaddy, Foseid, Foseid, Marzano, 2005). Są to działania związane z miejscem pracy, czasem, materiałami i zachowaniem uczniów. Brak zarządzania klasą powoduje wzmożony stres zarówno u uczniów, jak i u nauczycieli (Marzano, Marzano, Pickering, 2003). Nauczyciel zarządzający klasą buduje profesjonalne relacje z uczniami i pomaga im rozwijać relacje rówieśnicze. Tworzy on wspólnotę, która sprzyja uczeniu się wszystkich uczniów; podejmuje działania, dzięki którym uczniowie mają większą motywację do pracy. Nauczyciel ustala z klasą zasady i wspiera uczniów w ich przestrzeganiu, w jasny sposób mówi im o swoich oczekiwaniach dotyczących tego, jak się mają zachowywać. Wprowadzanie przez nauczyciela powtarzających się elementów na lekcji (zwanych rutynami bądź rytuałami) tworzy swego rodzaju strukturę, która pomaga uczniom uczyć się oczekiwanego przez nauczyciela zachowania (Hattie, 2015). Nauczyciel w adekwatny sposób reaguje w sytuacji, gdy w klasie pojawiają się zachowania zaburzające dyscyplinę lub gdy między uczniami pojawia się konflikt, wspiera też uczniów w okazywaniu szacunku swoim kolegom i koleżankom (Korpershoek, Harms, de Boer, van Kuijk, Doolaard, 2016).

Zarządzanie klasą zróżnicowaną kulturowo

Zarządzanie klasą jest dużym wyzwaniem dla nauczycieli, a jeszcze trudniejsze jest zarządzanie klasą zróżnicowaną kulturowo, które wymaga połączenia znanych już nauczycielowi strategii kierowania zachowaniem uczniów z wiedzą na temat edukacji wielokulturowej. Nauczyciel musi być świadomy różnic kulturowych podczas ustalania oczekiwań wobec uczniów. Dodatkowo, gdy do klasy dołącza dziecko z doświadczeniem migracji, które już uczęszczało do szkoły w swoim kraju, nauczyciel powinien rozumieć, że różnice pomiędzy systemem szkolnym w kraju pochodzenia ucznia i w kraju, w którym przebywa, oraz kulturą edukacyjną szkół w obu krajach, mogą wpływać na zachowania ucznia.

Kierowanie klasą zróżnicowaną kulturowo wymaga uwzględnienia kultury kraju pochodzenia uczniów, ich doświadczeń społecznych, zdobytej przez nich wiedzy oraz znanego im stylu uczenia się (w czasie lekcji i w domu). W krajach, które mają bogatsze niż Polska doświadczenia w pracy z uczniami ze środowisk migracyjnych, badacze postulują znacznie bardziej kompleksowe zmiany w sposobie funkcjonowania całych placówek oświatowych (Redmond, 2019). Proponowana jest np. strategia nazwana „culturally responsive classroom management”, czyli taki sposób zarządzania klasą wielokulturową, w którym postrzega się kulturowe i językowe zasoby wszystkich uczniów jako wartość i zapewnia się im równe szanse w osiągnięciu sukcesu edukacyjnego (Weinstein, Tomlinson‑Clarke, Curran, 2004).