Umiarkowany realizm pojęciowyrealizm umiarkowanyUmiarkowany realizm pojęciowy – powszechniki są realne, lecz nie istnieją poza rzeczami jednostkowymi. Umiarkowani realiści wzorowali się na Arystotelesie. Uznali, że nie ma świata idei, a rzeczywistość składa się z konkretnych, jednostkowych bytów. Ich zdaniem, uniwersalia realnie istnieją, ale tylko w danej rzeczy. Są istotą rzeczy (formą) i posiadają cechy wspólne dla danego gatunku. Np. człowieczeństwo, dzięki któremu ludzie tworzą jeden gatunek, istnieje tylko w ludziach, a nie poza nimi. Zwolennikiem umiarkowanego realizmu pojęciowego był m.in. św. Tomasz. Tak więc zarówno skrajni, jak i umiarkowani realiści uznawali istnienie powszechników, z tą tylko różnicą, że ci pierwsi rozumieli je jako byty uchwytne wyłącznie za pomocą rozumu, czyli jako idee niezależne od odzwierciedlających je rzeczy i stanowiące prawdziwą rzeczywistość, ci drudzy zaś uniwersalia uważali za byty istniejące  w rzeczach i stanowiące ich istotną własność (formę).

NominalizmnominalizmNominalizm (od łac. nomen – nazwa, imię) – nie istnieje nic poza rzeczami jednostkowymi, powszechniki więc są jedynie nazwami ogólnymi. „Człowiek jako taki” to jedynie nazwa, a nie rzeczywisty byt, istniejący w przyrodzie. Słynnym średniowiecznym nominalistą był m.in. RoscelinRoscelinRoscelin, Piotr Abelard,  Wilhelm Ockham.