Niektórzy traktują rysowanie jako zdolność wymagającą talentu, ćwiczeń i precyzji, często kojarzony jest z zawodem artysty, architekta, projektanta czy ilustratora, chociaż dla dziecka jest naturalną formą zabawy.

W tym materiale dowiesz się jak i czym rysować, poznasz nie tylko podstawowe narzędzia rysunkowe, ale również przykłady ciekawych rysunków. Ilustracje interaktywne i filmy pozwolą Ci na przyswojenie wiedzy o technikach rysunkowych w sposób angażujący i atrakcyjny. 

Jest wiele technik rysunkowych. To różnorodne sposoby tworzenia rysunku, które różnią się używanymi narzędziami, materiałami oraz stylem wykonania. Każda technika pozwala osiągnąć inne efekty wizualne, posiada inną ekspresję, służy różnym celom. 

Jako technika artystyczna rysunek różni się od innych dziedzin plastyki narzędziami, materiałami i sposobem artystycznej wypowiedzi. Do najczęściej stosowanych  należą: ołówek, węgiel, piórko i tusz, a także techniki własne, mieszane, wynikające z poszukiwań twórczych.

Ze względu na stosowane materiały można wyróżnić tradycyjne i cyfrowe narzędzia rysunkowe.

Tradycyjne narzędzia rysunkowe:

• Ołówki – różnej twardości (H2, H4, HB, 2B, 4B itd.);
  do rysunku technicznego (ołówki twarde: H,H1...HB),
  do szkicowania i rysunku studyjnego (ołówki miękkie: B,B1,B2..)

• Długopisy i cienkopisy – do rysowania linearnego, konturów i rysunku
  technicznego 

• Węgiel – miękki, ekspresyjny materiał do rysunków artystycznych 

• Pastele – suche lub olejne, chociaż zaliczane do malarstwa, mają również
  ogromne walory rysunkowe

• Sepia i sangwina- twarde i śliskie w dotyku sztyfty (ciemny i jasny brąz - to sepia), (sangwina ma kolor rudy) używane do szkicowania i rysunku

• Pisaki i markery – do ilustracji, komiksów, projektów graficznych 

• Gumki – klasyczne i chlebowe, do korekt i efektów świetlnych 

• Papier – różne rodzaje, faktury i gramatury, zależnie od techniki

Przykład 1

To studium głowy wykonane ołówkiem na białym gruncie ręką Leonarda da Vinci i należy do klasyki rysunku. Wrażliwość, delikatność kreski, określa wraz z subtelnym walorem  głowę postaci, wprowadzając jednocześnie nastrój spokoju i refleksji.

R1QKSHFPHDSVH

Rysunek uważany jest za jedno z najbardziej efektownych studiów portretowych Leonarda da Vinci [czyt. Leonarda da Winczi]. Renesansowy artysta już w szkicu do obrazu zastosował delikatną linię konturu oraz opracował rozłożenie cieni na twarzy i szyi, które wiernie zostały powtórzone w dziele malarskim. Miękki. subtelny światłocień podkreśla w rysunku bryłę twarzy Madonny.

Cyfrowe narzędzia rysunkowe:

• Tablety graficzne – np. Wacom, Huion, XP‑Pen – do rysowania na komputerze 

• Aplikacje i programy:

• Procreate – popularna aplikacja na iPadzie 

• Adobe Photoshop – zaawansowane narzędzie do grafiki i ilustracji 

• Krita – darmowy program dla artystów cyfrowych 

• Clip Studio Paint – świetny do komiksów i mangi 

• Autodesk SketchBook – intuicyjny program do szkicowania

Dzisiejsze ołówki zawdzięczamy francuskiemu wynalazcy Nicolasowi‑Jacquesowi Conté [czytaj: nikolasowi żakowi kąnti], który pod koniec XVIII wieku umieścił mieszaninę grafitu i gliny w drewnianej osłonie. Jego nazwisko zostało zapamiętane jako nazwa produkowanych do dziś ołówków. 

Szeroka gama twardości ołówków umożliwia wybór techniki rysowania – od kreski delikatnej, ledwie widocznej po mocną, zdecydowana i wymowną. Zaletą ołówka jest możliwość uzyskania głębi obrazu i przestrzenności form dzięki efektom światłocieniowym.

R1J1NEDTOHSFP

Ilustracja przedstawia pracę Luciana Freuda pod tytułem „Portret Lady Anderson”. Rysunek prezentuje postać kobiety w średnim wieku o średniej długości włosach upiętych z tyłu. Lewe oko kobiety skierowane jest lekko zauważalnie w inną stronę niż prawe. Szczęka kobiety jest niesymetryczna, podobnie jak jej usta, których jeden kącik zauważalnie opada w dół. Na twarzy kobiety widoczne są zmarszczki, szczególnie po jej lewej stronie.

R819P3B8T9KX8

Ilustracja przedstawia pracę Henry'ego Moore'a pod tytułem „Siedząca postać”. Rysunek to portret młodej nagiej kobiety o średniej długości włosach zaczesanych do tyłu. Dziewczyna siedzi na sofie, dłonie trzyma na zaciśniętych udach.

R11FKXAZCCZNK

Ilustracja przedstawia pracę Jerzego Nowosielskiego pod tytułem „Postać”. Ma ona średniej długości włosy, mniej więcej do połowy szyi. Ubrana jest w krótką koszulkę z kołnierzem i krótkie szorty. Postać ma dłonie schowane za plecami. Postać stoi przy ścianie, opierając lewe kolano o taboret.

Zapoznaj się z techniką rysowania ołówkiem przedstawioną w prezentacji, zwróć uwagę na cechy charakterystyczne dla tej techniki. Przejścia między stronami prezentacji umożliwi Ci strzałka w prawym dolnym rogu ekranu.

Węgiel drzewny jest jednym z najstarszych materiałów rysunkowych. Stosuje się go najczęściej do sporządzania szkiców, w portretach, martwych naturach czy pejzażach. Węglem można uzyskać zarówno delikatne, jak i silne przejścia światłocieniowe. Naniesione partie rysunku można wycierać lub rozmazywać gumką, chlebem, szmatką, a nawet palcami. Nadmiar węgla można zbierać także pędzlem. Rysunek może w efekcie być subtelny, jak i ekspresyjny, w którym kreska będzie zdecydowana i wyrazista.

Ze względu na nietrwałość techniki, gotową pracę należy zabezpieczyć fiksatywą i eksponować za szkłem. Współcześni artyści posługują się zróżnicowanym rysunkiem – stosują zarówno wyrazistą, mocną i ekspresyjną kreskę, jak i delikatne, roztarte plamy węgla, osiągnięte przez rozcieranie materii.

R1RGR4L983GHA

Ilustracja przedstawia pracę Leona Kossoffa pod tytułem „Portret N. M. Seedo”. Portret został wykonany za pomocą węgla, charakteryzuje się grubymi kreskami. Portret ten przedstawia wizerunek kobiety w podeszłym wieku o krótkich włosach. Kobieta ma przymknięte oczy i smutny wyraz twarzy.

RA76NLQQX17A5

Ilustracja przedstawia nienazwaną pracę Jarosława Grulkowskiego z cyklu „Przekrój poprzeczny przez wnętrze chmury”. Rysunek został wykonany za pomocą węgla, charakteryzuje się zróżnicowaną grubością kresek, które swoim kształtem przypominają kłębiące się fale.

Zapoznaj się z techniką rysowania ołówkiem przedstawioną w prezentacji, zwracając uwagę na cechy charakterystyczne dla tej techniki. Przejścia między stronami prezentacji umożliwi Ci strzałka w prawym dolnym rogu ekranu.

Rysunek piórkiem jest techniką, w której używa się tuszu lub atramentu. Dawniej stosowano gęsie lub trzcinowe pióra, dziś zastąpiły je stalówki - metalowe narzędzia o zróżnicowanych kształtach.

Rysunek piórkiem oparty jest głównie na metodzie linearnej. Wykonuje się kontur, a trójwymiarowość podkreśla się za pomocą kreskowania liniami równoległymi bądź krzyżującymi się. Grubość linii można także kontrolować poprzez siłę nacisku.

W rysunku piórkiem powinno się używać bardzo gładkiego papieru, odpornego na wchłanianie wilgoci. Nie stosuje się zazwyczaj szkicowania ołówkiem, a rysunek charakteryzuje się indywidualizmem kreski, właściwym wypracowaniem własnego stylu, często wyrafinowanego i rozpoznawalnego. Trudność techniki polega na niemożliwości dokonania zmian, wymazania narysowanych już elementów.

R3A9FTNFJ15GN

Ilustracja przedstawia pracę Jeana Dubuffeta pod tytułem „Ciało kobiety”. Obraz jest narysowany falistymi , nierównymi liniami. Rysunek został wykonany w stylu art‑brut i jest portretem nieznanej z imienia i nazwiska kobiety. Sportretowana kobieta ma mocno zdeformowane ciało, jedynie część nad czołem jest ucięta przez krawędź. Ciało kobiety jest nagie, widoczne są włosy pod pachami, piersi z sutkami oraz owłosione łono.

RD2FQ6D2UA6MJ

Ilustracja przedstawia nienazwaną pracę Georgesa Mathieu. Rysunek został wykonany w stylu abstrakcyjnym i charakteryzuje się tym, że jego kompozycję tworzą nierównomiernie rozmieszczone linie o różnej grubości oraz intensywności. Rysunek składa się z kresek pionowych, poziomych i półokręgów. Nasilają się one w okolicy środka obrazka, tworząc dwa główne skupiska linii, od których odchodzą pojedyncze, cieńsze oraz dłuższe kreski. Tło jest żółto‑kremowe.

RSZFKV4H45T22

Ilustracja przedstawia nienazwaną pracę Keitha Haringa. Rysunek swoją formą przypomina graffiti i charakteryzuje się jednakową grubością linii, konturowością oraz równomiernym wypełnieniem kompozycji. Spośród wielu kresek i linii można wyodrębnić telewizor w prawym górnym rogu, biegnącą postać z krzyżem w dłoni oraz leżącą obok postać w centrum obrazu, a także biegnącego na dwóch nogach aligatora w lewym dolnym rogu dzieła. Kompozycję tworzą rozmieszczone bardzo blisko siebie linie o podobnej grubości oraz różnej długości, które, przedstawione razem, tworzą równomiernie nimi wypełniony, konturowy rysunek.

Zapoznaj się z techniką rysowania piórkiem przedstawioną w prezentacji, zwracając uwagę na cechy charakterystyczne dla tej techniki. Przejścia między stronami prezentacji umożliwi Ci strzałka w prawym dolnym rogu ekranu.

Lawowanie tuszem jest techniką, mającą na celu zaakcentowanie przestrzenności i uplastycznienie rysunku wykonanego piórkiem. Rozcieńczony w wodzie w różnych proporcjach tusz daje ogromne możliwości w operowaniu światłocieniem, od delikatnych przejść do mocnego chiaroscuroChiaroscurochiaroscuro [czyt. kjaroskuro] . Nakłada się go miękkim pędzlem z naturalnego włosia.

Często zamiast tuszu stosuje się akwarelę lub gwaszGwaszgwasz. Technika zaliczana jest do trudnych ze względu na brak możliwości wprowadzenia zmian.

R1SP1B6F4PXO5

Ilustracja przedstawia pracę Antoniego Uniechowskiego pod tytułem „Damy przy stole”. Rysunek prezentuje grupę kobiet siedzących przy posiłku w restauracji. Każda z kobiet ubrana jest w długą suknię oraz kapelusz. Nad stołem, przy którym siedzą kobiety wisi lampa. Uwagę przykuwa także kobieta stojąca przy ścianie, trzymająca w dłoni misę lub talerz.

RCMX8DBF2MCSU

Ilustracja przedstawia pracę Kazimierza Podsadeckiego pod tytułem „Z obrazuPoussina”. Rysunek prezentuje grupę osób odpoczywających w bliżej nieokreślonym miejscu. Spośród osób możemy wyróżnić: siedzącą kobietę grającą na gitarze, osobę siedzącą obok muzykantki, mężczyznę w kapeluszu siedzącego tyłem oraz tańczącą kobietę (jako jedyna stoi, jedną rękę ma uniesioną nad głowę, a drugą trzyma na biodrach).

R1PLMXHHZXNMO

ilustracja przedstawia nienazwaną pracę Jean‑Paul Riopelle [czytaj: żą‑pol rjopel]. Rysunek został wykonany w stylu abstrakcyjnym i przypomina fragment muru wykonanego z kamieni. Rysunek charakteryzuje się zróżnicowaną linią o różnej grubości, intensywności oraz różnej głębi szarości. Linie składają się na kompozycję przedstawiającą zarys kamieni, a częstotliwość ich położenia jest wzmożona u dołu pracy, imitując mniejsze kamienie o bardziej intensywnej strukturze.

Zapoznaj się z techniką lawowania przedstawioną w prezentacji, zwracając uwagę na cechy charakterystyczne dla tej techniki. Przejścia między stronami prezentacji umożliwi Ci strzałka w prawym dolnym rogu ekranu.

Wśród wielu współczesnych narzędzi rysunkowych marker jest dość często stosowany ze względu na trwałość oraz możliwość rysowania i pisania na różnych powierzchniach. Zapoznaj się z techniką rysowania markerem przedstawioną w prezentacji, zwracając uwagę na wyraziste linie, sposób rysowania przedmiotów i ekspresję powstałego rysunku. 

Cwiczenia