O psalmach

Jedno jest pewne: w Biblii, a zwłaszcza w psalmach, źródłem i centrum całego życia religijnego jest wiara. Wiara więc będzie stanowiła o niepowtarzalności fenomenu psalmów. Ale czym jest wiara? [...] Dla nas wiara określa domenę niedostępną dla wiedzy. Wierzę, ponieważ nie wiem. W miarę jak rozszerza się zakres wiedzy, kurczy się pole wiary. Dawno już stwierdzono, że Bóg stał się „hipotezą nieużyteczną”, ponieważ prawie wszystko można wyjaśnić naukowo. Reszta jest kwestią czasu.

RpVUlywXWOvSD

Ilustracja przedstawia bogato zdobioną kartę ze średniowiecznej, ręcznie pisanej książki. Po prawej stronie karty jest tekst. Po lewej stronie miniatura przedstawiająca fragment średniowiecznego miasta. Między budynkami klęczy król. Ma na głowie koronę, a na ramionach złoto‑czerwony płaszcz. Ręce ma złożone do modlitwy, patrzy do góry na Boga, który unosi się w powietrzu ponad miastem. Bóg błogosławi króla i patrzy na niego z góry. Pod miniaturą znajduje się, bogato zdobiony motywami roślinnymi, inicjał zaczynający tekst. W inicjale znajduje się obrazek błazna, który porusza się o kulach.

W Biblii nie ma śladów tak pojętej wiary. [...] W Biblii nie ma ludzi „wierzących”. Odnosi się to w pierwszym rzędzie do psalmów. [...]

Czym jest więc wiara biblijna? Jest zaufaniem, którym obdarza się osobę „wierną” i które angażuje całego człowieka, jest totalnym zawierzeniem się tej osoby. Wiara biblijna jest też aktem, przedsięwzięciem, poszukiwaniem, dzięki któremu ‒ poprzez słowa i znaki ‒ można dotrzeć do rzeczywistości, jakiej się jeszcze nie widzi. [...]

Poczucie stałości, solidarności, pewności, mocy. Na iluż miejscach wyrażają to psalmy! Pan jest moc moja i tarcza moja... Pan jest dla swego ludu mocą i dla swego pomazańca twierdzą zbawienia (Ps 28, 7.8). Siło moja, Ciebie wyglądam, albowiem Ty, Boże, moją twierdzą jesteś (Ps 59,10). [...]

Poczucie opieki, zaufania, zwierzania. Którzy ufają w Panu, są jak góra Syjon, nieporuszona, trwająca wiecznie. Jak wokoło Jeruzalem są góry, tak Pan wokoło ludu swego, teraz i na wieki (Ps 125, 1‑2). Owo poczucie zaufania płynie z elementarnego przeświadczenia o wierności Boga. Jego słowo nie kłamie. Skoro zawarł przymierze z ludem, dochowa przysięgi. Wiara jest zawierzeniem się, jest odpowiedzią wierności na wierność, przysięgi na przysięgę. To stała pamięć o przymierzu. Wszystkie ścieżki Pańskie są łaska i wierność dla baczących na Jego przymierze i Jego świadectwa (Ps 25, 10). Twoja łaska na wieki ugruntowana, w niebiosach utwierdziłeś Twoją wierność (Ps 89,3). Albowiem dobry jest Pan, na wieki łaska Jego, a wierność Jego z pokolenia w pokolenie (Ps 100,5).

R193tJzH9diEz

Ilustracja przedstawia bogato zdobioną kartę ze średniowiecznej, ręcznie pisanej książki. Po lewej stronie kartki znajduje się ręcznie pisany tekst. Po prawej stronie ilustracja przedstawia króla modlącego się na wzgórzu. W tle widać drzewa, skały i niewielkie jezioro. Król w koronie na głowie, nosi czerwono‑złoty płaszcz. Klęczy, spoglądając w górę w stronę padających z nieba promieni. Mężczyzna nosi brodę, ręce ma skrzyżowane na piersiach.

Taka jest wiara biblijna. Nie znajdziemy w psalmach cienia niepewności, podejrzliwości, kamuflażu, owego „na wszelki wypadek”, które charakteryzuje wiarę człowieka dzisiejszego. [...] W Biblii nie ma ludzi wierzących, [...] ponieważ w Biblii ludzie nie wierzą w Boga lecz wierzą Bogu.

CART1 Źródło: O psalmach, [w:] Józef Sadzik, Księga psalmów, tłum. Czesław Miłosz, Paryż 1982, s. 13–16.

Michał Pater Wykład Pisma Świętego Starego Testamentu

«Poezja pozwala wyczuć w rzeczach pierwiastek duchowy, objawiający się w świecie zmysłowo‑poznawalnym i w smakowaniu jego widzialności». Z łatwością konstatujemy to w poematach Psałterza. Oto np. urzekające piękno przyrody [...] czy pogodna błogość ogniska domowego [...] wyzwalają w psalmiście uczucie podziwu dla dostrzeżonych uroków życia, a zarazem stwarzają klimat zaufania i radosnej wiary w Boskiego ich Twórcę i Szafarza. Są bowiem psalmy autentyczną poezją, wyrosłą z osobistej pobożności ich autorów. Z czasem te utwory stały się znane powszechnie, przyjęły się w całym narodzie, stając się do Izraelitów jakby książką do modlitwy. [...]
Przypuszczamy, że utwory te w świątyni recytowano na jednym tonie przy akompaniamencie harfy lub lutni [...].
Całość jest przepojona wiarą w jednego Boga‑Jahwę, inspiratora tych pieśni, lecz nosi na sobie znamię różnych etapów rozwoju Objawienia, jak i pełniejszego lub mniej refleksyjnego przeżywania. [...] Psalmy nie poruszają ex professoexex professo problemu istnienia Boga, gdyż z góry je zakładają. [...] Wedle zwyczaju także i innych autorów Biblii psalmiści często antropomorficzne ujmują objawy życia Boga, mówiąc o Jego smutku i radości, żalu i śnie, czuwaniu, gniewie itd.

1 Źródło: Michał Pater, Wykład Pisma Świętego Starego Testamentu, Poznań-Warszawa 1978, s. 311–313.