Grafika przedstawia schemat kołowy. Główne hasło to Nurty psychologii osobowości. Wymienionych jest 10 nurtów: 1. Humanizm, 2. Funkcjonalizm, 3. Psychoanaliza, 4. Asocjacjonizm, 5. Sytuacjonizm, 6. Behawioryzm, 7. Psychologia postaci, 8. Teorie cech, 9. Interakcjonizm, 10. Strukturalizm. Opis punktów znajdujących się na schemacie: 1. Humanizm Jest odpowiedzią na ograniczenia psychoanalizy i behawioryzmu. Nurt ten skupia się na pokazaniu możliwości i zdolności ludzkich, takich jak miłość, twórczość, tożsamość, Ja, obiektywność, odpowiedzialność czy zdrowie psychiczne. Humanizm traktuje człowieka jako jednostkę aktywną, zdolną do rozwoju i samorealizacji. Jednocześnie przedstawiciele tego nurtu wolą opisywać niż analizować osobowość człowieka. Na bazie humanizmu powstały teorie narracyjne., 2. Funkcjonalizm Podobnie jak strukturalizm, jest obecny we wszystkich teoriach psychologicznych zajmujących się osobowością. Dzięki funkcjonalizmowi wszystkie teorie widzą jednostkę jako całość powiązaną zachowaniem z otoczeniem. Dynamiczne ujęcie osobowości wynika właśnie z powyższego nurtu., 3. Psychoanaliza Choć psychoanaliza zaliczana jest do klasycznych nurtów psychologii, rozwinęła się i nadal rozwija w wielu różnych gałęziach. Na stałe wpisała do rozważań o osobowości problem nieświadomości, mechanizmów obronnych oraz mechanizmów zaburzeń osobowości. Na jej bazie powstały m.in. teorie psychodynamiczne, które kładą nacisk na zauważenie sił o charakterze dynamicznym, które rządzą osobowością. Wywodząc się z psychoanalizy, zakładają dużą rolę nieświadomości oraz motywacji człowieka związanej z popędami. Według tych teorii o rozwoju osobowości decyduje sposób, w jaki człowiek reaguje na nieuświadomione konflikty, w które uwikłana jest jego energia popędowa., 4. Asocjacjonizm Nurt, według którego wszystkie złożone akty psychiczne, takie jak uczucia, spostrzeganie czy proces uczenia się, powstają poprzez kojarzenie wrażeń. Obecnie z asocjacjonizmu psychologowie czerpią rozumienie powiązań wewnątrzstrukturalnych osobowości., 5. Sytuacjonizm Jest pochodną behawioryzmu, opiera się na tezie, że ludzkie zachowanie jest zależne bardziej od cech związanych z daną sytuacją niż cech wewnętrznych danej jednostki. Cecha osobowości rozumiana jest tutaj jako konstrukt w umyśle obserwatora, a nie jako rzeczywista cecha jednostki., 6. Behawioryzm Nurt ten zwrócił uwagę na mechanizmy związane z uczeniem się człowieka oraz znaczenie czynników sytuacyjnych dla tego procesu. Elementy behawioryzmu są szczególnie widoczne w sytuacjonizmie oraz koncepcji osobowości H. Eysencka., 7. Psychologia postaci Nasyciła psychologię humanizmem. Kierunek ten proponuje traktowanie składowych osobowości jako całości i analizę poszczególnych składników właśnie w kontekście całości. Nurt ten pokazał podstawowy motyw działania człowieka – dążenie do samorealizacji., 8. Teorie cech Teorie te zakładają, że struktura osobowości oparta jest na cechach, które opisują prawidłowości działań człowieka oraz pokazują różnice w postępowaniu ludzi. Szukają cech podstawowych, a następnie ich związku z zachowaniem człowieka i zmianą w trakcie ludzkiego życia., 9. Interakcjonizm Nurt skupiający się na interakcjach i wpływie środowiska na skłonności w zachowaniu, cechy i predyspozycje jednostki. Osobowość jest tutaj traktowana bardzo ogólnie jako zajmująca się wzorcami zaistniałych interakcji., 10. Strukturalizm Jest to jeden ze starszych nurtów, ale nadal obecny w różnych naukach, w tym w psychologii. Zajmuje się analizą struktury badanych zjawisk. Zasadniczo jest obecny we wszystkich teoriach psychologii osobowości, najbardziej w teoriach społeczno‑poznawczych i teoriach interakcyjnych. Ważny jest także dla analizy zachowań ludzkich za pomocą eksperymentów. Ułatwia porządkowanie elementów tego, co tworzy osobowość.

Grafika przedstawia schemat. Główne hasło to Teorie Czynnikowe. Wskazane są teorie: 1. Teoria PEN Hansa Eysencka, 2. Teoria pięcioczynnikowa Roberta Crae’a i Paula Costy, 3. Teoria Raymonda Cattella, 4. Teoria społecznego uczenia się Alberta Bandury, 5. Teoria nurtu społeczno‑poznawczego Waltera Mischela. Opis punktów znajdujących się na ilustracji: 1. Teoria PEN Hansa Eysencka. Według Hansa Eysencka osobowość to względnie trwała konstrukcja, która powstała i rozwija się dzięki odpowiedniemu współdziałaniu czterech sfer: woluntarnej (charakter), afektywnej (temperament), poznawczej (inteligencja), somatycznej (konstrukcja ciała).Natomiast struktura osobowości ludzkiej składa się z trzech wymiarów: psychotyczności, ekstrawersji, neurotyczności. Każdy z tych wymiarów ma swój przeciwny biegun, na przykład ekstrawersja – introwersję, neurotyczność – równowagę emocjonalną, natomiast psychotyczność (rozumiana jako zdrowie psychiczne) na jednym krańcu jest patologią psychiczną, a na drugim – uspołecznieniem.Hans Eysenck odniósł swoje rozważania do teorii Hipokratesa–Galena. I tak: choleryk charakteryzuje się wysokim poziomem neurotyzmu i ekstrawersji, melancholik wysokim poziomem neurotyzmu i niskim ekstrawersji, sangwinik niskim poziomem neurotyzmu i wysokim ekstrawersji, flegmatyk niskim poziomem neurotyzmu i niskim ekstrawersji. Problemem teorii PEN jest jednak to, że nie została ona udowodniona empirycznie. 2. Teoria pięcioczynnikowa Roberta Crae’a i Paula Costy. Pięcioczynnikowa teoria Roberta McCrae i Paula Costy zwana jest wielką piątką.
Opiera się ona na podziale osobowości człowieka na pięć niezależnych cech: neurotyczność związaną z przystosowaniem do niestabilności emocjonalnej, umiejętnością radzenia sobie z niepokojem i trudnymi sytuacjami; sumienność, dzięki której bada się, w jakim stopniu jednostka jest wytrwała, zmotywowana i nastawiona na realizację wytyczonych celów; ekstrawersję rozumianą jako dyspozycję jednostki w kontaktach z innymi, jej poziom aktywności w relacjach z innymi osobami; ugodowość pomagającą zrozumieć relacje z innymi osobami, empatią, umiejętnością wczuwania się w sytuację innych osób; otwartość na doświadczenie związaną z oceną stopnia, w jakim jednostka poszukuje aktywnie nowych doświadczeń i wykorzystuje nowe możliwości. Każdą z tych cech należy u człowieka zbadać oddzielnie, a ich przejawy pozwalają zrozumieć osobowość człowieka. Według McCrae i Costy osobowość jest więc cechą względnie stałą, stabilną we wszystkich sytuacjach. Model ten nie uwzględnia interakcji między jednostką a otoczeniem. 3. Teoria Cattella opiera się na cechach. To jedna z najbardziej rozbudowanych teorii osobowości. Jej fundamentem są cechy, które istnieją w odpowiednich proporcjach u każdego człowieka i tworzą osobowości. Na ich podstawie opisuje się strukturę psychiczną człowieka i przewiduje jego zachowanie. Teoria cech bazuje na metodach statystycznych, aby można było analizować dużą liczbę danych. 4. Teoria społecznego uczenia się Alberta Bandury łączy podstawy teorii uczenia się z naciskiem na interakcje człowieka z otoczeniem. Osobowość jest tutaj rozumiana jako aspekty zachowania nabyte w kontekście społecznym. Poprzez pewne procesy, takie jak: uczenie się przez obserwację, cele motywujące jednostkę do działania, rola kar i nagród będącymi wzmocnieniami, zachowanie człowieka może być zachowaniem modelowym dla drugiej osoby, która ucząc się życia społecznego, kopiuje je. W poszczególnych okresach życia ludzie w różnym stopniu są podatni na modelowanie. Kopiowane reakcje mogą być zarówno pozytywne, jak i niekorzystne. Jeżeli osoba dostrzega pozytywne skutki modelowanego zachowania, to wzrasta w niej tendencja do naśladowania go w przyszłości. I odwrotnie – widząc negatywne skutki danego zachowania – dana osoba może w przyszłości go unikać. 5. Teoria nurtu społeczno‑poznawczego Waltera Mischela. Podstawowe założenie teorii osobowości Waltera Mischela opiera się na oddziaływaniu środowiska na osobę, co wpływa na jej zachowanie. Zmiany w środowisku automatycznie powodują zmiany w zachowaniu jednostki i odwrotnie – jednostka może kształtować swoje środowisko. Zachowanie człowieka jest więc zmienne i zależne od sytuacji, ale jednocześnie człowiek jest istotą aktywną, umiejącą świadomie rozwiązywać problemy. Według Waltera Mischela człowiek ma zdolność rozróżniania nagród i kar oraz różnego typu wymagań przypisanych do konkretnych sytuacji i potrafi zmienić swoje zachowanie odpowiednio do tych warunków. Do podstawowych elementów osobowości w tej koncepcji należą: kompetencje poznawcze i behawioralne, preferencje, cele i wartości wyznawane przez jednostkę, konstrukty osobiste, systemy samoregulacyjne, umiejętności i sposoby kodowania informacji, oczekiwania związane z prawdopodobnymi konsekwencjami działań jednostki. Według Waltera Mischela istotą osobowości jest umiejętność różnorodnego postrzegania tych samych sytuacji przez ludzi. Dlatego przyjmują oni różne wzorce zachowań. Osobowością są więc nie cechy jednostki, ale kompetencje wyrażające się jej zachowaniem.