Społeczeństwo obywatelskie
Główne kierunki i formy aktywności organizacji pozarządowych w Rzeczypospolitej Polskiej
Wyjaśnisz pojęcie: instytucja pozarządowa.
Scharakteryzujesz obszary działania instytucji pozarządowych w RP.
Przeanalizujesz uwarunkowania rozwoju społecznego w Polsce.
Działalność społeczna i dobroczynna w Polsce jest ściśle związana z tradycją chrześcijańską średniowiecznej Europy. Założona w 1357 r. przez króla Kazimierza Wielkiego fundacja szpitalna dla górników w Bochni przetrwała do czasów II Rzeczypospolitej, kiedy to nastąpił rozwój organizacji pozarządowych w formie podobnej do funkcjonującej współcześnie.
Instytucje pozarządowe
Mianem instytucji pozarządowych określamy organizacje pozarządowe, które działają na rzecz interesu publicznego i nie dążą do osiągnięcia zysku. Organizacje pozarządowe nie korzystają z pomocy rządowej, skupiają w swoich szeregach osoby fizyczne i prawne. Określa się je mianem trzeciego sektora, po sektorze publicznym i prywatnym. Dlatego uznaje się, że organizacje pozarządowe nie mają powiązań z władzą publiczną. Do instytucji tego typu w Polsce zaliczamy stowarzyszenia, fundacje, towarzystwa, ochotnicze straże pożarne, kluby sportowe itp. Teoretycznie partie polityczne też są stowarzyszeniami, ale z powodu silnego powiązania z władzą nie zaliczamy ich do tej grupy.
Instytucje pozarządowe… Możliwe odpowiedzi: 1. działają na rzecz interesu publicznego i nie dążą do osiągnięcia zysku., 2. działają na rzecz interesu publicznego i dążą do osiągnięcia zysku., 3. działają na rzecz interesu prywatnego i nie dążą do osiągnięcia zysku., 4. działają na rzecz interesu prywatnego i dążą do osiągnięcia zysku.
Obszary działania instytucji pozarządowych
Według danych z portalu organizacji pozarządowych ngo.pl, w Polsce w grudniu 2018 r. było zarejestrowanych ok. 143 tys. organizacji pozarządowych, w tym 26 tys. fundacji i 117 tys. stowarzyszeń. Spośród nich około 8,6 tys. ma status organizacji pożytku publicznego i może starać się o 1% podatku od podatników. Ponad 83% organizacji pozarządowych w Polsce utrzymuje stały kontakt z samorządem lokalnym, a 35% działa na rzecz społeczności lokalnej. 63% organizacji współpracuje z wolontariuszami, w przypadku 36% praca społeczna członków jest podstawą działania.
Oprac. na podst.: Marta Gumkowska, Sektor pozarządowy w 2018. Ile jest w Polsce organizacji?, publicystyka.ngo.pl [dostęp 2.09.2020 r.].
Organizacje pozarządowe szczególnie aktywnie działają w takich obszarach, jak:
- Nazwa kategorii: obszary działalności NGO{color=#001219}
- Nazwa kategorii: nauka{color=#005F73}
- Nazwa kategorii: szkolnictwo wyższe{color=#0A9396}
- Nazwa kategorii: edukacja, oświata i wychowanie{color=#00587A}
- Nazwa kategorii: kultura, sztuka, ochrona dóbr kultury i dziedzictwa narodowego{color=#004452}
- Nazwa kategorii: wspieranie i upowszechnianie kultury fizycznej i sportu{color=#077173} Koniec elementów należących do kategorii obszary działalności NGO{color=#001219}
- Elementy należące do kategorii obszary działalności NGO{color=#001219}
Zapoznaj się z wywiadem z przedstawicielem Polskiej Akcji Humanitarnej, dzięki któremu temu poznasz metody i obszary działania oraz strukturę organizacji pozarządowej. Zastanów się i opisz, jakie rozwiązania ułatwiłyby organizacjom pozarządowym udzielanie pomocy potrzebującym.
Film dostępny pod adresem /preview/resource/R1Css9DNMAsnS
Film nawiązujący do treści materiału - odpowiada na pytanie, czym jest humanitaryzm i działanie humanitarne.
Zapoznaj się z tekstem i wykonaj ćwiczenie.
Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacieArt. 8.1. Działalnością odpłatną pożytku publicznego jest:
1) działalność prowadzona przez organizacje pozarządowe i podmioty wymienione w art. 3 ust. 3, w sferze zadań publicznych, o której mowa w art. 4, za które pobierają one wynagrodzenie;
2) sprzedaż wytworzonych towarów lub świadczenie usług w zakresie:
a) rehabilitacji społecznej i zawodowej osób niepełnosprawnych na zasadach określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 511, 1000, 1076, 1925, 2192 i 2354), lub
b) integracji i reintegracji zawodowej i społecznej osób zagrożonych wykluczeniem społecznym, o których mowa w ustawie z dnia 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 217) oraz ustawie z dnia 27 kwietnia 2006 r. o spółdzielniach socjalnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1205);
3) sprzedaż przedmiotów darowizny.
2. Przychód z działalności odpłatnej pożytku publicznego służy wyłącznie prowadzeniu działalności pożytku publicznego.
Źródło: Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, dostępny w internecie: isap.sejm.gov.pl [dostęp 9.08.2020].
Zapoznaj się z wykresem i wykonaj ćwiczenie.
Zapoznaj się z wykresami i wykonaj ćwiczenie.
Podsumowanie
W większych miastach powstały ośrodki szkoleń dla NGO oferujące bezpłatne porady prawne, np. poświęcone dokonywaniu zmian w statucie organizacji. Obecnie organizacje zatrudniają fachowy personel, prowadzą wyodrębnione rachunki bankowe i szczegółowe raporty z działalności, opracowują merytoryczne i finansowe sprawozdania. Większość NGO prowadzi własne strony internetowe, które umożliwiają skuteczną promocję przedsięwzięć i misji organizacji. Istnieje możliwość korzystania z funduszy europejskich, które wymagają planowania, ustalonych reguł, zasad działania i procedur realizacji. Powstają w tym okresie nowe organizacje, jak np. Stowarzyszenie Wiosna organizujące zbiórkę dla ubogich rodzin pod nazwą Szlachetna Paczka, OTOZ Animals prowadzące schroniska dla zwierząt. Wzrosła też liczba środków przekazywanych stowarzyszeniom i fundacjom przez osoby prywatne, samorządy, urzędy centralne, agendy unijne. Uchwalona w 2003 r. Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie stworzyła możliwość przekazywania 1% podatku dochodowego od osób fizycznych organizacjom pożytku publicznego (OPP).
Scharakteryzuj na podstawie własnej wiedzy i różnych źródeł informacji działalność organizacji, której logo zostało przedstawione poniżej. Wyjaśnij czy jest to organizacja rządowa czy pozarządowa?
Scharakteryzuj na podstawie własnej wiedzy i różnych źródeł informacji działalność organizacji, której logo zostało opisane. Wyjaśnij czy jest to organizacja rządowa czy pozarządowa?
Zapoznaj się z tekstem, a następnie wykonaj ćwiczenie.
Quo vadis trzeci sektorze? – wywiad z dr Agnieszką RymsząW Polsce nie ma kultury wspierania organizacji. Wciąż pokutuje przeświadczenie, że skoro płacimy podatki wysokie, to państwo powinno zajmować się pomocą osobom poszkodowanym przez los i rozwiązywaniem problemów społecznych. W Stanach podatki nie są tak wysokie jak u nas. Bogaci ludzie zdają sobie sprawę, że bardziej opłaca im się wspierać organizacje, ponieważ państwo podwyższy podatki, jeśli zorientuje się, że osoby potrzebujące pomocy nie otrzymują żadnego wsparcia od organizacji i będzie musiało przejąć ich rolę.
Kolejną różnicą jest to, że tamtejsze społeczeństwo ma więcej czasu wolnego na to, by udzielać się w organizacjach. W Polsce ludzie zarabiają mniej, więc często biorą dodatkowe zlecenia czy mają dwie prace. Większość osób nie stać by zatrudniać osoby do sprzątania czy opieki nad małymi dziećmi. Nie mają więc już czasu na wolontariat.
Amerykańskie społeczeństwo jest ponadto bardziej indywidualistyczne. W Polsce często rodzice, dzieci i wnukowie mieszkają w jednym mieście i sobie pomagają. Dziadkowie opiekują się wnukami. W Stanach Zjednoczonych, gdzie społeczeństwo jest bardzo mobilne, bardzo często dzieci mieszkają w innym stanie niż rodzice. Wynajmują więc opiekunki dla swoich dzieci, a dziadkowie, którzy mniej pracują bądź są już na emeryturze, mają dużo wolnego czasu. Chętnie angażują się wówczas w działalność w organizacjach.
Źródło: Quo vadis trzeci sektorze? – wywiad z dr Agnieszką Rymszą, 6.06.2016, dostępny w internecie: watchdogpfron.pl [dostęp 6.12.2021].
Słownik
(z łac. fundatio – założenie, fundament); organizacja działająca w oparciu o majątek przekazany jej przez fundatora, by zrealizować określony cel społeczny
(z ang. non‑government organization, NGO); organizacja działająca na rzecz wybranego interesu ogólnospołecznego i, jej celem nie jest osiągnięcie zysku
organizacje pozarządowe (stowarzyszenia i fundacje, a także spółki akcyjne i spółki z ograniczoną odpowiedzialnością niedziałające w celu osiągnięcia zysku), które na podstawie Ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie z 24 kwietnia 2003 r. uzyskały w sądzie status pożytku publicznego
organizacja społeczna (zrzeszenie) powoływana przez grupę osób mających wspólne cele lub zainteresowania
(z łac. voluntarius – dobrowolny); dobrowolna, bezpłatna, świadoma praca na rzecz innych osób lub całego społeczeństwa, wykraczająca poza związki rodzinno‑koleżeńsko‑przyjacielskie