Społeczeństwo obywatelskie
Projekt działań społecznych na rzecz wspólnoty lokalnej
Poznasz etapy rejestracji organizacji pozarządowych.
Przeanalizujesz różnice w rejestracji fundacji i stowarzyszeń.
Wypełnisz formularz rejestracji dla przykładowej fundacji i stowarzyszenia.
Jednymi z najbardziej popularnych organizacji pozarządowych w Polsce są fundacje i stowarzyszenia.
Działają na różnych polach: edukacji, kultury, sportu. Zajmują się ubóstwem i patrzeniem politykom na ręce. Wspierają potrzebujących, popularyzację nauki, ochronę zdrowia i rozwój lokalnych inicjatyw.
A czy ty działasz w jakiejś organizacji pozarządowej? Może jesteś wolontariuszem? A może masz w planach założenie własnego stowarzyszenia? Zobacz, jak to zrobić.
Zakładanie fundacji
Joanna Piotrowska‑Wojczak postanowiła adoptować kota. Zwierzę, które do niej trafiło, niewiele widziało. Uznała, że może warto stworzyć organizację, która wspierałaby takie koty i ich opiekunów. Musiała zadecydować, czy będzie to fundacja, czy stowarzyszenie (zwykłe lub zarejestrowane w Krajowym Rejestrze Sądowym – KRS). Poza tym musiała podjąć decyzję, czy będzie ona prowadziła działalność gospodarczą, czy też nie. Od tego zależało, jak będzie wyglądać proces rejestracji. Założyła Fundację Pomocy Kotom Niewidomym Ja pacze sercem.
Krok pierwszy: Oświadczenie woli, czyli chcę założyć fundację
Joanna musiała złożyć oświadczenie woli o ustanowieniu fundacji w formie aktu notarialnego. W tym dokumencie jako fundator wskazała:
cel fundacji: niesienie pomocy zwierzętom skrzywdzonym i porzuconym. Wiedziała, że cel powinien być społecznie lub gospodarczo użyteczny. W ustawie wymieniono m.in.: ochronę zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, kulturę, pomoc społeczną czy ochronę środowiska.
majątek przeznaczony na realizację celu: 3000 złotych. Poza pieniędzmi mogła wskazać również ruchomości i nieruchomości. Pamiętała, że dla fundacji bez działalności gospodarczej nie ma określonej minimalnej wartości składników majątkowych. Jeżeli fundacja ma prowadzić działalność, to wartość ta nie może być mniejsza niż tysiąc złotych.
Ile za to zapłaciła?
Za sporządzenie aktu notarialnego Joanna zapłaciła taksę notarialną. Maksymalna stawka zależy od wartości składników majątkowych przeznaczonych na realizację celu fundacji. Wykaz stawek podaje Rozporządzenie ministra sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (Dz.U. nr 148, poz. 1564). Do taksy doliczany jest podatek VAT (23%). Oddzielnie pobierana jest taksa za sporządzenie wypisu. Również do niej doliczany jest VAT.
Krok drugi: Statut
Joanna mogła przygotować pisemny statut sama lub zlecić to komuś innemu.
Co zapisać w statucie fundacji?
Oprócz statutu przygotowała również uchwałę o jego przyjęciu oraz uchwały o wyborze/powołaniu zarządu fundacji, a także swoje oświadczenie jako fundatora, wskazujące ministra właściwego ze względu na cele fundacji.
Krok trzeci: Rejestracja fundacji
Joanna złożyła pisemny wniosek o rejestrację fundacji w sądzie rejonowym (wydziale gospodarczym) właściwym ze względu na siedzibę fundacji – dla niej był to Poznań.
Wypełniła wniosek o rejestrację podmiotu w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS‑W20). Następnie wypełniła formularz uzupełniający KRS‑WK. Zgłosiła na nim pozostałych członków zarządu: Darię Cherek (wiceprezeskę) oraz Elżbietę Michalak (wiceprezeskę). Wskazała również, w jaki sposób fundacja będzie reprezentowana przez zarząd: przez każdego z członków. W kolejnym formularzu KRS‑WK podała nazwę innego organu działającego w ramach fundacji (nadzorczego) oraz dane osób wchodzących w jego skład.
Do wniosku (formularz KRS‑W20) Joanna dołączyła:
akt notarialny z oświadczeniem woli o ustanowieniu fundacji (wypis);
statut fundacji (3 egz.);
uchwałę przyjęciu statutu;
uchwały o wyborze/powołaniu organów fundacji;
oświadczenie fundatora wskazujące ministra właściwego ze względu na cele fundacji;
dowód opłaty od wniesienia wniosku o wpis podmiotu.
Jakie są koszty?
Joanna założyła fundację, która nie będzie prowadziła działalności gospodarczej, opłata za złożenie wniosku o rejestrację wyniosła 250 zł (dane z 2019 r.).
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach.Art. 3
1. Oświadczenie woli o ustanowieniu fundacji powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Zachowania tej formy nie wymaga się, jeżeli ustanowienie fundacji następuje w testamencie.
Źródło: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach., dostępny w internecie: isap.sejm.gov.pl [dostęp 12.03.2020].
Zgodnie z informacją zawartą w tekście oświadczenie woli o ustanowieniu fundacji nie może mieć formy… Możliwe odpowiedzi: 1. notarialnej., 2. ustnej., 3. testamentowej.
Zapoznaj się z tekstami i wykonaj ćwiczenie.
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach.Art. 3
2. W oświadczeniu woli o ustanowieniu fundacji fundator powinien wskazać cel fundacji oraz składniki majątkowe przeznaczone na jego realizację.3. Składnikami majątkowymi, o których mowa w ust. 2, mogą być pieniądze, papiery wartościowe, a także oddane fundacji na własność rzeczy ruchome i nieruchomości.
Źródło: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach., dostępny w internecie: isap.sejm.gov.pl [dostęp 12.03.2020].
Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnychArt. 53
1. Opłatę stałą w kwocie 250 złotych pobiera się od wniosku o zarejestrowanie w Krajowym Rejestrze Sądowym w rejestrze stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz publicznych zakładów opieki zdrowotnej. 2. Opłatę stałą w kwocie 500 złotych pobiera się od wniosku, o którym mowa w ust. 1, jeżeli dotyczy on jednocześnie wpisu do rejestru przedsiębiorców.Źródło: Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, dostępny w internecie: isap.sejm.gov.pl [dostęp 12.03.2020].
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej§ 2
1. Z zastrzeżeniem § 8–16, maksymalna stawka taksy notarialnej za czynności notarialne, zwana dalej „maksymalną stawką”, zależy od wartości przedmiotu czynności notarialnej.§ 3. Maksymalna stawka wynosi od wartości:
1) do 3000 zł – 100 zł;
2) powyżej 3000 zł do 10 000 zł – 100 zł + 3% od nadwyżki powyżej 3000 zł;
3) powyżej 10 000 zł do 30 000 zł – 310 zł + 2% od nadwyżki powyżej 10 000 zł;
4) powyżej 30 000 zł do 60 000 zł – 710 zł + 1% od nadwyżki powyżej 30 000 zł;
5) powyżej 60 000 zł do 1 000 000 zł – 1010 zł + 0,4% od nadwyżki powyżej 60 000 zł;
6) powyżej 1 000 000 zł do 2 000 000 zł – 4770 zł + 0,2% od nadwyżki powyżej 1 000 000 zł;
7) powyżej 2 000 000 zł – 6770 zł + 0,25% od nadwyżki powyżej 2 000 000 zł, nie więcej jednak niż 10 000 zł, a w przypadku czynności dokonywanych pomiędzy osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn nie więcej niż 7500 zł.Źródło: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej, dostępny w internecie: isap.sejm.gov.pl [dostęp 12.03.2020].
A może jednak stowarzyszenie?
Joanna założyła fundację, jednak Jan Kowalski uznał, że dla niego lepszą formą działalności będzie stowarzyszenie. Założył Stowarzyszenie Licencjonowanych Przewodników Miejskich. Miał do wyboru dwie formy: stowarzyszenie zwykłe lub stowarzyszenie zarejestrowane w Krajowym Rejestrze Sądowym. Były między nimi konkretne różnice:
Do rejestracji stowarzyszenia potrzebnych jest minimum siedmiu członków założycieli, którzy zaakceptują spisany statut. Byliby to Jan i szóstka innych przewodników.
Statut określa m.in.:
- nazwę stowarzyszenia: Stowarzyszenie Licencjonowanych Przewodników Miejskich,
- teren działania i siedziba stowarzyszenia: Zamość,
- cele stowarzyszenia i sposoby ich realizacji: polepszanie jakości świadczonych przez przewodników usług poprzez regularne szkolenia,
- sposób nabywania i utraty członkostwa, prawa i obowiązki członków: członkowie mają obowiązek przedstawić sprawozdania z przynajmniej trzech wycieczek na pół roku,
- władze stowarzyszenia (zarząd, komisja rewizyjna), tryb ich wyboru oraz kompetencje: Jan – prezes, Agnieszka – wiceprezeska oraz pięciu innych przewodników jako komisja rewizyjna,
- warunki ważności uchwał władz stowarzyszenia,
- zasady dokonywania zmian statutu i sposób rozwiązania się stowarzyszenia.
Założenie stowarzyszenia zwykłego jest znacznie prostsze niż tego zarejestrowanego w KRS. Wystarczą już trzy osoby – pełnoletnie, mające obywatelstwo polskie i niepozbawione praw publicznych. Czyli Jan, Agnieszka Nowak i jeden inny przewodnik wystarczą.
Założyciele ustalają regulamin stowarzyszenia, a w nim m.in.:
- nazwę stowarzyszenia,
- siedzibę i teren działania stowarzyszenia,
- cele działalności,
- zasady wyboru przedstawiciela lub zarządu,
- zasady nabywania i utraty członkostwa,
- zasady dokonywania zmian w regulaminie i zasady rozwiązania się stowarzyszenia.
W trakcie zebrania podejmowane są uchwały o powołaniu organizacji i przyjęciu statutu. Dokonuje się też wyboru komitetu założycielskiego albo władz stowarzyszenia (zarządu i organu kontroli wewnętrznej, np. komisji rewizyjnej). Uchwały powinny mieć formę pisemną. Należy też sporządzić listę założycieli zawierającą imiona i nazwiska, datę i miejsce urodzenia, miejsce zamieszkania oraz własnoręczne podpisy założycieli, a w przypadku wyboru władz stowarzyszenia konieczne jest spisanie protokołu.Stowarzyszenie zwykłe
W czasie zebrania założycielskiego członkowie:
- podejmują decyzje o powołaniu stowarzyszenia,
- wybierają przedstawiciela lub zarząd, który reprezentuje je w urzędach,
- przyjmują regulamin,
- sporządzają listę założycieli
- mogą też powołać organ kontroli wewnętrznej, np. komisję rewizyjną.
Rejestracja stowarzyszenia przebiega podobnie jak rejestracja fundacji. Wniosek o rejestrację stowarzyszenia składa się w sądzie rejonowym (wydziale gospodarczym) właściwym ze względu na siedzibę podmiotu, czyli w Zamościu.
Zarząd składa formularz KRS‑W20. Podaje w nim podstawowe dane dotyczące stowarzyszenia i jego statutu. Różnica pojawia się w polu 50. Tu zamiast właściwego ministra umieszcza się starostę właściwego ze względu na siedzibę stowarzyszenia (Zamość). Starosta pełni funkcje nadzoru zewnętrznego nad stowarzyszeniem.
Dodatkowe dokumenty:
- formularze KRS‑WK do zgłoszenia osób tworzących zarząd (wraz z podaniem ich funkcji w tym organie) i określenia sposobu reprezentacji stowarzyszenia przez zarząd oraz do zgłoszenia członków organu kontroli wewnętrznej,
- uchwała o powołaniu stowarzyszenia (2 egz.),
- statut stowarzyszenia (2 egz.),
- uchwała o przyjęciu statutu (2 egz.),
- uchwały o wyborze organów stowarzyszenia (zarządu i np. komisji rewizyjnej, 2 egz.),
- protokół z wyboru organów stowarzyszenia (2 egz.),
- lista założycieli (2 egz.).
Dla stowarzyszenia, które nie będzie prowadziło działalności gospodarczej, wpis do KRS jest zwolniony z opłat sądowych.Stowarzyszenie zwykłe
Rejestracja stowarzyszenia zwykłego polega na wpisaniu go do ewidencji stowarzyszeń zwykłych prowadzonej w danym starostwie/urzędzie miasta. Przedstawiciel albo zarząd składają wniosek o rejestrację zawierający datę jego sporządzenia, nazwę urzędu, do którego jest kierowany (starostwa lub urzędu miasta), adres siedziby stowarzyszenia, podpis przedstawiciela albo wszystkich członków zarządu.
Do wniosku dołącza się:
- regulamin działalności,
- protokół z zebrania założycielskiego i uchwały,
- listę założycieli zawierająca ich imiona i nazwiska, daty i miejsca urodzenia, numer PESESL, adresy zamieszkania, własnoręczne podpisy,
- dane przedstawiciela albo członków zarządu - imię i nazwisko, adres zamieszkania, numer PESEL,
- adres siedziby,
- dodatkowo: dane członków organu kontroli, jeśli został powołany.
Wpis do ewidencji stowarzyszeń zwykłych nie podlega opłatom., 4. Obowiązki stowarzyszeń Każde stowarzyszenie, również to nierejestrowane w KRS, musi mieć:
- REGON, czyli numer nadawany przez GUS (Główny Urząd Statystyczny),
- NIP – numer ewidencji podatkowej,
- konto bankowe.
Jak założyć stowarzyszenie?
Film dostępny pod adresem /preview/resource/R1QiqOU4OLGJ7
Nagranie filmowe przedstawiające, jak grupa przyjaciół chciałaby założyć stowarzyszenie mające na celu udostępnianie do zwiedzania okolicznych fortów.
Podejmij decyzję, jaką fundację chcesz założyć. Następnie pobierz i wypełnij wniosek o rejestrację swojej organizacji.
Formularze edytowalne:
Projekt działań - przykład lokalny
Stowarzyszenie Absolwentów I Liceum Ogólnokształcącego w Przemyślu zostało założone jako inicjatywa byłych absolwentów w celu popularyzowania macierzystej szkoły, jej osiągnięć i absolwentów. Z czasem obok organizacji rajdów, zjazdów absolwentów i ufundowania nagrody im. Dyrektora Adama Żaka pojawił się pomysł założenia przez stowarzyszenie szkoły gimnazjalnej przy I Liceum Ogólnokształcącym im. J. Słowackiego w Przemyślu. Droga od pomysłu do realizacji projektu zajęła blisko dwa lata, ale już 1 września 2007 roku szkoła zainaugurowała działalność. Organem prowadzącym Gimnazjum Stowarzyszenia Absolwentów I LO w Przemyślu było Stowarzyszenie Absolwentów I LO w Przemyślu. Wymagało to m.in. wprowadzenia zmiany w statucie stowarzyszenia przez dopisanie nowych form działalności – prowadzenia szkoły i działalności edukacyjnej. Projekt pod nazwą Gimnazjum Stowarzyszenia Absolwentów I LO był realizowany do reformy edukacji. W jej następstwie szkoła została przekształcona w Szkołę Podstawową Stowarzyszenia Absolwentów I LO w Przemyślu i działa do dziś, kształcąc kolejne pokolenia przemyskich dzieci.
Zapoznaj się z tekstem źródłowym i wykonaj ćwiczenie.
Stowarzyszenie Absolwentów I Liceum Ogólnokształcącego im. Juliusza Słowackiego w PrzemyśluCele statutowe:
1) podtrzymywanie tradycji I Liceum Ogólnokształcącego im. Juliusza Słowackiego w Przemyślu,
2) promowanie szkoły i jej osiągnięć,
3) aktywizowanie więzi pomiędzy szkołą a wychowankami w kraju i za granicą,
4) samokształcenie,
4) samokształcenie,
5) podejmowanie inicjatyw społecznych i kulturalnych,
6) krzewienie form koleżeńskiego współżycia i kontaktów towarzyskich,
7) organizowanie pomocy dla uczniów I Liceum Ogólnokształcącego im. Juliusza Słowackiego w Przemyślu,
8) działalność oświatowa,
9) wspieranie edukacji, kultury, sztuki, oświaty, wychowania,
10) wspieranie rozwoju dzieci i młodzieży,
11) propagowanie i upowszechnianie sportu, kultury fizycznej, turystyki, krajoznawstwa wśród dzieci, młodzieży, dorosłych,
12) działanie na rzecz integracji europejskiej,
13) rozwijanie kontaktów i współpracy pomiędzy społeczeństwami,
14) organizacja pomocy charytatywnej i wolontariatu,
15) podtrzymywanie kultury i tradycji narodowej, pielęgnowanie polskości i rozwoju świadomości narodowej, obywatelskiej i kulturowej,
16) aktywizacja zawodowa i promocja zatrudnienia, działania na rzecz zdobywania nowych kwalifikacji przez osoby pozostające bez pracy i zagrożenia bezrobociem,
17) działalność wspomagająca rozwój gospodarczy, w tym rozwój przedsiębiorczości,
18) ochrona dziedzictwa przyrodniczego i działania proekologiczne,
19) upowszechnianie i ochrona wolności, praw człowieka, swobód obywatelskich i praw wspomagających rozwój demokracji,
20) kształtowanie wśród uczniów postaw uczciwości, pracowitości i pomocy innym w celu równomiernego rozwoju wszystkich członków wspólnoty lokalnej,
21) promowanie działań oświatowo – wychowawczych realizujących atrakcyjne, wartościowe i nowatorskie programy pracy z dziećmi i młodzieżą.Źródło: Stowarzyszenie Absolwentów I Liceum Ogólnokształcącego im. Juliusza Słowackiego w Przemyślu, 17.08.2006, dostępny w internecie: przemysl.pl [dostęp 28.10.2020].
Zapoznaj się tekstem źródłowym i wykonaj polecenia.
Statut Stowarzyszenia Absolwentów I Liceum Ogólnokształcącego im. Juliusza Słowackiego w PrzemyśluRozdz. III. Członkowie, ich prawa i obowiązki
§ 9
Członkiem stowarzyszenia może być osoba fizyczna, mająca pełną zdolność do czynności prawnych i niepozbawiona praw publicznych, która jest absolwentem, uczniem, byłym uczniem, nauczycielem lub byłym nauczycielem I Liceum Ogólnokształcącego im. Juliusza Słowackiego w Przemyślu i zobowiązuje się do przestrzegania jego statutu.
Członkiem honorowym może być osoba fizyczna szczególnie zasłużona dla stowarzyszenia lub I Liceum Ogólnokształcącego im. Juliusza Słowackiego w Przemyślu, która jest członkiem stowarzyszenia lub wyraża chęć do uczestniczenia w jego pracach.
Członkiem wspierającym może być osoba prawna szczególnie zasłużona dla stowarzyszenia lub I Liceum Ogólnokształcącego im. Juliusza Słowackiego w Przemyślu.
Źródło: Statut Stowarzyszenia Absolwentów I Liceum Ogólnokształcącego im. Juliusza Słowackiego w Przemyślu, dostępny w internecie: gim24.edu.pl [dostęp 7.01.2020].
Podsumowanie
W demokratycznym państwie obywatelowi przysługuje wiele praw i przywilejów. Każdy może się dowolnie zrzeszać w różnego rodzaju organizacjach pozarządowych, stowarzyszeniach, fundacjach, towarzystwach itp. Dzięki temu można realizować wiele przedsięwzięć, często bardzo użytecznych społecznie, których realizacja przez organy administracji państwowej byłaby niemożliwa. Nikt bowiem nie zna lepiej potrzeb lokalnego środowiska niż jego mieszkańcy.
W Krajowym Rejestrze Sądowym rejestrowane są… Możliwe odpowiedzi: 1. stowarzyszenia zwykłe., 2. wszystkie fundacje., 3. stowarzyszenia., 4. tylko fundacje zakładane przez osoby prawne.
Zapoznaj się z tekstem i wykonaj ćwiczenia.
Statut Fundacji im. Stefana Batorego§ 1. 1. George Soros, zwany dalej „Fundatorem”, ustanowił aktem notarialnym, spisanym w dniu 5 listopada 1987 r. w Nowym Jorku (…), Fundację o nazwie: Fundacja im. Stefana Batorego (…).
2. Fundacja prowadzi działalność na podstawie przepisów ustawy z dnia 6.04.1984 r. o fundacjach (Dz.U. nr 21, poz. 97) oraz postanowień niniejszego statutu. (…)
§ 3. Celem Fundacji jest popieranie wszechstronnego rozwoju społeczeństwa polskiego, a zwłaszcza działalności społecznej, informacyjnej, kulturalnej, naukowej i oświatowej na rzecz rozwoju rynku i demokracji w Polsce oraz zbliżenia narodów i państw Europy Środkowej i Wschodniej. (…)
§ 5. 1. Majątek Fundacji stanowią środki finansowe oraz nieruchomości i inne aktywa nabyte przez Fundację.
2. Fundusz założycielski, w jaki Fundację wyposażył Fundator, wynosi 100.000 dolarów USA (sto tysięcy), z czego 20.000 dolarów USA (dwadzieścia tysięcy) stanowi fundusz gwarancyjny. Fundusz gwarancyjny, zdeponowany na oprocentowanych rachunku w polskim banku, przeznaczony jest na pokrycie ewentualnych strat Fundacji, a kwoty należne z tytułu jego oprocentowania – na finansowanie działalności Fundacji. (…)
§ 7. Fundacja nie prowadzi działalności gospodarczej.
§ 8. Organami Fundacji są:
Zarząd,
Rada Fundacji. (…)
§ 15. Zmian statutu Fundacji dokonuje Rada Fundacji z własnej inicjatywy po uprzednim zasięgnięciu opinii Zarządu Fundacji albo na wniosek Zarządu. Rada Fundacji dokonuje zmian statutu uchwałą podjętą bezwzględną większością głosów przy obecności co najmniej 3/4 członków Rady Fundacji. Zmiany statutu nie mogą dotyczyć celów określonych w akcie założycielskim.
Źródło: Statut Fundacji im. Stefana Batorego, dostępny w internecie: batory.org.pl [dostęp 12.03.2020].
Słownik
rejestr publiczny składający się z:
1. rejestru przedsiębiorców;
2. rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej;
3. rejestru dłużników niewypłacalnych. KRS prowadzą w systemie teleinformatycznym sądy rejonowe (sądy gospodarcze), zwane w ustawie o KRS sądami rejestrowymi
części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności
(z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie) wola osoby dokonującej czynności prawnej wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej
uproszczona forma stowarzyszenia, nieposiadająca osobowości prawnej; liczba założycieli to minimum trzy osoby; stowarzyszenie takie nie podlega obowiązkowi rejestracji w KRS, konieczny jest jedynie wpis w ewidencji stowarzyszeń zwykłych prowadzonej przez starostę właściwego ze względu na siedzibę stowarzyszenia
kwota w złotych podawana w Rozporządzeniu ministra sprawiedliwości jako maksymalna stawka dla danej czynności notarialnej (wynagrodzenie notariusza za dokonanie tej czynności nie może być wyższe od właściwej stawki maksymalnej)