Migracje i kwestia demograficzna w Polsce i we współczesnym świecie.
Karta Polaka
Przeanalizujesz powody uregulowania przez ustawodawcę możliwości przyznawania Karty Polaka.
Wyjaśnisz warunki, które musi spełnić osoba ubiegająca się o Kartę Polaka.
Scharakteryzujesz uprawnienia posiadaczy Karty Polaka.
Polacy zamieszkujący poza granicami kraju mają problem z typową tożsamością narodową. Jest ona bowiem osłabiana przez różnego rodzaju czynniki, np. czas pobytu za granicą. Kolejne pokolenia Polaków mają mniejsze poczucie związku z ojczyzną, co wpływa na ich świadomość narodową. Ma ona często charakter sentymentalny – nazywamy ją sentymentalną polską tożsamością, charakteryzującą się świadomością polskiego pochodzenia, ale bez aspiracji przynależności do polskiego narodu.
Warunki uzyskania Karty Polaka
Ustawa o Karcie Polaka ma na celu wsparcie i podtrzymywanie kontaktów Polski z diasporą, z członkami przynależącymi do narodu polskiego, ale mieszkającymi w innych krajach. W Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w art. 6 ust. 2 stwierdza się:
Rzeczpospolita Polska udziela pomocy Polakom zamieszkałym za granicą w zachowaniu ich związków z narodowym dziedzictwem kulturalnym.
Norma ta stała się podstawą uchwalenia ustawy. Potrzeba ustanowienia Karty Polaka wypływała zatem z obowiązku państwa wobec rodaków, którzy żyjąc poza granicami kraju i stanowiąc około ⅓ narodu polskiego, także tworzą Polskę. Celem ustawy jest zatem sprawienie, żeby Polacy przyjeżdżający do ojczyzny nie byli traktowani jak cudzoziemcy. Karta ma też być alternatywą dla Polaków, którzy pragnąc kontaktów z ojczyzną, nie będą mogli lub nie będą chcieli skorzystać z prawa do uzyskania polskiego obywatelstwa.
Zapoznaj się z zamieszczoną poniżej prezentacją, która przybliży Ci warunki jakie należy spełnić aby uzyskać Kartę Polaka.
Materiał źródłowy do ćwiczeń 4 i 5.
Białoruś: Tygodnik porównuje Kartę Polaka do volkslistyBiałoruski, państwowy tygodnik „Siem Dniej” pisze w ostatnim wydaniu, że Karta Polaka opiera się na zasadach budzących „więcej pytań niż odpowiedzi”, a jej posiadanie oznacza „podwójną lojalność” (.…). Tygodnik ocenia, że w dyskusjach na temat karty należy odrzucić argumenty mówiące o trosce o polską mniejszość w sąsiednich krajach, a dokument jest „kolejnym przejawem urojonych bólów” Polski, w tym jej władz, związanych z „utraconymi na wschodzie terytoriami” (…).
Kresy Wschodnie stały się idée fixe polskiej polityki. (…) Polscy politycy i działacze społeczni (…) aktywnie rozwijają własny model imperializmu. Rzeczpospolita od morza do morza – od Bałtyckiego do Czarnego – oto model wielkiego polskiego imperium. A dla jego urzeczywistnienia przydadzą się i zabużanie, którzy podlegają odpowiedniej rejestracji i kontroli – pisze „Siem Dniej”.
W nazistowskich Niemczech ekspansję zewnętrzną początkowo usprawiedliwiano właśnie troską o mniejszość niemiecką w sąsiednich krajach. (…) Świat dobrze pamięta, czym się to zakończyło – stwierdza tygodnik i konkluduje: „władze polskie ryzykują wprowadzeniem znaczącego nieładu w stosunkach z sąsiednimi krajami i własną diasporą za granicą”.
Źródło: Białoruś: Tygodnik porównuje Kartę Polaka do volkslisty, dostępny w internecie: newsweek.pl [dostęp 4.03.2020].
Uprawnienia wynikające z posiadania Karty Polaka
W celu pozyskania informacji na temat uprawnień wynikających z posiadania Karty Polaka, zapoznaj się z animacją zamieszczoną poniże.
Film dostępny pod adresem /preview/resource/R1KOpoAtiS8BM
Film nawiązujący do treści materiału czym jest Karta Polaka?
Podsumowanie
Otrzymanie Karty Polaka nie oznacza:
przyznania obywatelstwa polskiego,
przyznania prawa do osiedlania się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
prawa przekraczania bez wizy granic Rzeczypospolitej Polskiej.
Osoba, która ma Kartę Polaka, może:
bez opłat otrzymać wizę pobytową długoterminową uprawniającą do wielokrotnego przekraczania granicy Rzeczypospolitej Polskiej,
podejmować na terenie Rzeczypospolitej Polskiej legalną pracę bez konieczności posiadania zezwolenia na pracę,
prowadzić w Polsce działalność gospodarczą na takich samych zasadach jak obywatele polscy,
korzystać w Polsce z bezpłatnego systemu oświaty.
Odnosząc się do obowiązujących unormowań prawnych, uzasadnij, że przytoczone przepisy prawne, nie dotyczą procedury repatriacji.
Ustawa z dnia 7 września 2007 r.o Karcie PolakaArt.2.1. Karta Polaka może być przyznana osobie, która deklaruje przynależność do Narodu Polskiego i spełni łącznie następujące warunki: 1) Wykaże swój związek z polskością przez przynajmniej podstawową znajomość języka polskiego, który uważa za język ojczysty, oraz znajomości kultywowania polskich tradycji i zwyczajów; 2) W obecności konsula Rzeczypospolitej Polskiej, zwanego dalej „konsulem”, lub w przypadku, o którym mowa wart.12 ust. 4 –wojewody, albo wyznaczonego przez niego pracownika, złoży pisemną deklarację przynależności do Narodu Polskiego; 3) Wykaże, że jest narodowości polskiej lub co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej, albo przedstawi zaświadczenie organizacji polskiej lub polonijnej potwierdzające aktywne zaangażowanie w działalność na rzecz języka i kultury polskiej lub polskiej mniejszości narodowej przez okres co najmniej ostatnich trzech lat;
Źródło: Dz. U. 2007 Nr 180 poz. 1280, Ustawa z dnia 7 września 2007 r.o Karcie Polaka, s. 1–2.
Słownik
rozproszenie członków danego narodu bądź grupy etnicznej wśród innych narodów
dokument potwierdzający przynależność do narodu polskiego; może być przyznany osobie nieposiadającej obywatelstwa polskiego albo zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz deklarującej przynależność do narodu polskiego i spełniającej określone ustawą warunki
przynależność osoby do określonego państwa, na mocy której jednostka ma określone prawa i obowiązki wobec państwa, a państwo – analogicznie – ma obowiązki i prawa wobec jednostki
może je otrzymać cudzoziemiec, który:
ma więzi rodzinne z Polską (polskie pochodzenie, polski małżonek, Karta Polaka);
jest dzieckiem cudzoziemca mającego zezwolenie na pobyt stały lub zezwolenie na pobyt długoterminowy rezydenta UE;
mieszka w Polsce od pięciu lat na podstawie statusu uchodźcy;
uzyskał prawo azylu;
mieszkał w Polsce przez okres 10 lat na podstawie zgody na pobyt tolerowany