Przyczyny i kierunki ruchów migracyjnych we współczesnym świecie

Problem migracji ludności

Migracje są jednym z podstawowych zjawisk demograficznych, które polegają na przemieszczaniu się ludności między różnymi państwami, obszarami geograficznymi, miastami lub regionami kraju. Migrację możemy podzielić na:

• przymusową, kiedy osoba opuszcza swój kraj, gdyż jest do tego zmuszona, np. z powodu grożących jej represji politycznych;

• dobrowolną, kiedy przyczyna wyjazdu wynika z woli osoby wyjeżdżającej;

• legalną, kiedy wyjazd i przemieszczanie się pomiędzy państwami są legalne i odbywają się na podstawie prawa legalnego pobytu w danym kraju;

• nielegalną, kiedy osoba w danym państwie przebywa nielegalnie;

• czasową, kiedy osoba po poprawie swojego statusu czy po zakończeniu przyczyn imigracji wraca do swojego kraju;

• stałą, kiedy osoba wyjeżdżająca nie zamierza wracać do swojej ojczyzny;

• wewnętrzną, w ramach danego państwa;

• zewnętrzną, kiedy dochodzi do opuszczenia granic danego państwa.

Przyczyny imigracji na świecie

Powodów emigracji ludności na świecie jest bardzo wiele, do najczęstszych należą przyczyny:

Główne szlaki migracyjne do Europy

By dostać się do celu, imigranci muszą często pokonać wiele trudności, które nawarstwiają się w przypadku migracji nielegalnej. Do miejsca przeznaczenia imigranci dostają się najczęściej szlakami, które można podzielić na legalne, kiedy dana osoba legalnie przekracza granicę i podejmuje pracę lub osiedla się w innym kraju oraz nielegalne, polegające na przekroczeniu tzw. zielonej granicy, bez kontroli dokumentów. Przerzut nielegalnych imigrantów dla jego organizatorów jest dochodowym interesem. Dlatego powstają całe szlaki przerzutowe, które wykorzystują tereny leśne, różne środki transportu, podrabiane dokumenty do przerzutu imigrantów z jednego kraju do drugiego. Powstawanie szlaków migracyjnych jest uzależnione od wielu czynników społecznych, ekonomicznych czy politycznych. Dla wielu imigrantów z Afryki czy Azji marzeniem jest dostanie się do Europy, gdzie wiele państw to sygnatariusze konwencji genewskiej. Dokument ten nakłada obowiązek udzielenia schronienia osobom, które uciekając przed wojną lub prześladowaniami, starają się o status uchodźcy.

Główne kierunki migracji to:

• Europa Środkowa, do której migrują mieszkańcy Europy Wschodniej i Azji;

• Europa Zachodnia to kierunek migracji mieszkańców Europy Wschodniej, Azji i Afryki.

Poniższa mapa prezentuje główne szlaki migracyjne.

Kryzys migracyjny XXI wieku

Przyczyną obecnego kryzysu migracyjnego w Europie była arabska wiosna, która rozpoczęła się w 2010 roku i doprowadziła do wojny domowej w Syrii, starć w Libanie oraz wojny domowej w Libii. W następstwie tych wydarzeń ok. 13 milionów Syryjczyków zostało zmuszonych do opuszczenia swoich domów, w tym prawie 5 milionów wyjechało za granicę. Tworzenie się struktur Państwa Islamskiego spowodowało ucieczkę chrześcijan i jazydów w obawie przed prześladowaniami. Podobnie rzecz ma się z mieszkańcami Erytrei, którzy uciekają w obawie przed postępującym łamaniem praw człowieka. Innym źródłem przymusowej migracji był konflikt na Ukrainie i interwencja Rosji, która doprowadziła do wybuchu wojny o Krym. W rezultacie prawie 2 miliony Ukraińców musiało opuścić swoje domy. Do przyczyn kryzysu migracyjnego należy też zaliczyć niestabilną sytuację polityczną i gospodarczą w wielu państwach Afryki, Bliskiego Wschodu oraz Europy. Wśród imigrantów możemy spotkać nie tylko Syryjczyków czy mieszkańców Erytrei, lecz także Białorusinów, Albańczyków, Serbów, Pakistańczyków, mieszkańców Kosowa, Iraku, Afganistanu czy Filipin.

Kryzys migracyjny rozpoczął się w 2015 roku, kiedy w Unii Europejskiej zostało złożonych 1,2 miliona wniosków o azyl.

RUANHsYkLHe1a1

Zdjęcie przedstawia grupę ludzi w kamizelkach ratunkowych stłoczoną na łodzi. Łódź jest zacumowana przy większym statku. Do łodzi podpływają dwie mniejsze łodzie z ludźmi ubranymi w kombinezony ochronne.

Rangę symbolu pokazującego problem migracji do Europy w XXI wieku można przyznać włoskiej wyspie Lampedusa na Morzu Śródziemnym, która leży na szlaku środkowośródziemnomorskim z Afryki do Europy. Do jej wybrzeży dopływają liczne łodzie wypełnione nielegalnymi uchodźcami z Afryki i Azji. Niestety, bardzo często dochodzi do tragedii, kiedy przepełnione jednostki toną razem z imigrantami na pokładzie.

W celu rozładowania kryzysu, Unia Europejska w maju 2015 roku zaproponowała, by kraje członkowskie przyjęły 40 tys. uchodźców, co miało odciążyć Włochy i Grecję. Wywołało to protesty w części państw unijnych. Ostatecznie jednak w 2018 roku Unia Europejska zrezygnowała z przymusowej relokacji migrantów w krajach członkowskich.

W 2018 roku na kolejnych szczytach UE w Brukseli zajęto się kryzysem migracyjnym w Europie i zaproponowano wzmocnienie ochrony granic lądowych i morskich UE. Równocześnie ONZ 11 lipca 2018 roku przygotował Światowy Pakt w sprawie Migracji ONZ, który miał być formą umowy międzynarodowej na temat pomocy migrantom. Pakt został podpisany 19 grudnia 2018 roku. W głosowaniu 12 państw się wstrzymało, a 5 było przeciwnych – USA, Izrael, Polska, Węgry i Czechy.

Po kryzysie rozpoczętym epidemią koronawirusa w kwietniu 2020 roku liczba nielegalnych imigrantów spadła o 85%. Na poszczególnych szlakach migracyjnych spadek ilości imigrantów był różny. Największy, aż o 99%, nastąpił na szlaku wschodniośródziemnomorskim, bo aż o 99%, a na zachodniośródziemnomorskim wyniósł 82%.

Podsumowanie

Wybuch wojny, klęska głodu, zmiana reżimu czy dążenie do lepszego życia mogą stać się przyczyną opuszczenia kraju przez pewną liczbę jego mieszkańców i udania się do państw sąsiednich. Ludzie opuszczający swój kraj stają się migrantami, którzy przemieszczają się między poszczególnymi kontynentami, by znaleźć bezpieczną dla siebie przystań. Jednym z ulubionych kierunków migracji jest Europa, do której pragnie się dostać wielu imigrantów z Afryki czy Azji. Migracje odbywają się też w granicach Europy, czego przykładem są Polacy pracujący i mieszkający na całym kontynencie.

Słownik