RAPL0IFgu2O4l
Zdjęcie przedstawia mech, na którym są krople wody.

Różnorodność organizmów - rośliny pierwotnie wodne i zarodnikowe

Jak twierdzą naukowcy, mszaki były jedną z pierwszych linii ewolucyjnych roślin, które oddzieliły się od wspólnego przodka roślin lądowych − pierwotnej zielenicy, należącej do glonów ramienicowych.
Źródło: Pixabay, domena publiczna.

Eksperymentuj i odkrywaj

Aby odróżnić poszczególne tkanki i zwiększyć kontrast preparatu, badany obiekt poddaje się często barwieniu kilkoma barwnikami histologicznymi jednocześnie. Safranina jest barwnikiem powszechnie stosowanym do wykrywania zdrewniałych ścian komórkowych, natomiast błękit anilinowy (błękit metylowy) stosowany jest do identyfikacji celulozowych ścian komórkowych oraz jako barwnik kontrastujący.

Przygotowanie roztworu barwiącego i przebieg barwienia 

  • Rozpuść 1 g safraniny w 100 ml 50% etanolu.

  • Rozpuść 1 g błękitu anilinowego w 100 ml wody destylowanej.

  • Połącz jedną część mieszaniny z safraniną (np. 30 ml) z dwiema częściami mieszaniny z błękitem anilinowym (np. 60 ml).

  • Zanurz skrawek w roztworze na 2–3 minuty.

  • Przepłucz skrawek wodą destylowaną.

  • Przygotowany w ten sposób skrawek jest gotowy do zatopienia w glicerynie lub też do sporządzenia preparatu trwałego.

bg‑blue

Obserwacje mikroskopowe rodni i plemni mchu płonnika

\

R10SD9H8LUCIh
Ilustracja interaktywna przedstawia plemnie i rodnie mszaków. Na jednym obrazku są plemnie o kształcie maczug, na drugim obrazku są rodnie - mają kształt butelek, na ich dnie jest po jednym owalu. Na plemniach i rodniach jest kropla wody. Opisano: 1. Plemnie. Powstają na szczycie gametofitu. Mają maczugowaty kształt. Wytwarzają ruchliwe plemniki, czyli gamety męskie., 2. Rodnie .Powstają na szczycie gametofitu. Mają butelkowaty kształt. Wytwarzają nieruchliwe komórki jajowe, czyli gamety żeńskie.
Plemnie i rodnie mszaków.
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Jak przygotować preparat mikroskopowy rodni i plemni mchów?

R1IpLzlPPJXgS
Na początku ze szczytu ulistnionych łodyżek mchu oderwano kolejno pęsetą niewielkie fragmenty zawierające rodnie i plemnie. Pęseta to niewielkie szczypczyki. Składają się z dwóch równolegle ułożonych względem siebie połączonych, metalowych ramion. Zakończone są ząbkami. Umożliwiają mocne podtrzymanie tkanek. Na odtłuszczone szkiełko podstawowe za pomocą zakraplacza naniesiono kroplę wody. Zakraplacz służy do przenoszenia i odmierzania płynów oraz ich aplikowania. Aby go użyć ściśnięto ssawkę i zanurzono końcówkę zakraplacza w wodzie, a następnie zassano ją poprzez zwolnienie nacisku. Zaaplikowano kroplę poprzez ściśnięcie balonika tak, aby ciecz wydawała się kroplami przez otwór na końcu rurki. Przy pomocy pęsety i igły preparacyjnej przeniesiono wybrany fragment na szkiełko podstawowe. Ustawiono szkiełko nakrywkowe pod kątem trzydziestu stopni do szkiełka podstawowego, a następnie delikatnie położone je na preparacie. Sprawdzono czy nie powstały pęcherze powietrza między szkiełkiem podstawowym a nakrywkowym. W przypadku ich powstania próbowano je usunąć. Albo powtarzano czynności. Wykonywano preparat ponownie. Odsączono nadmiar wody, który wypływał spod szkiełka nakrywkowego, za pomocą bibuły.
1
Symulacja 1

Za pomocą wirtualnego mikroskopu przeprowadź obserwację koszyczka rodni mchu płonnika (Polytrichum commune). Zwróć uwagę na kształt rodni oraz lokalizację komórek jajowych.

R1TQbst49Osjn1
Wymyśl pytanie na kartkówkę, związane z tematem materiału.
Obserwacja koszyczka rodni mchu płonnika (Polytrichum commune) pod mikroskopem świetlnym. Okular mikroskopu powiększa obraz 10×.
Źródło: Ilona Kruk, licencja: CC BY-SA 3.0.
Szczegóły obserwacji mikroskopowej 1bluewhite
Szczegóły obserwacji mikroskopowej 2redwhite
Szczegóły obserwacji mikroskopowej 3
Szczegóły obserwacji mikroskopowej 4greenwhite

Za pomocą wirtualnego mikroskopu przeprowadzono obserwację koszyczka rodni mchu płonnika (Polytrichum commune). Zwrócono uwagę na kształt rodni oraz lokalizację komórek jajowych.

Wirtualny mikroskop. Obrazy mikroskopowe rodni mchu płonnika Polytrichum commune. Żeńskie gametangia mszaków nazywane są rodniami lub archegoniami. Są to wielokomórkowe struktury mające kształt wazonika z długą szyjką, na którego dnia znajduje się tylko jedna, duża i nieruchliwa komórka jajowa. Szyjka składa się z kilku komórek kanałowych. Całość otoczona jest pojedynczą warstwą komórek tworzących ściankę rodni. Wszystkie rodnie powstające na szczycie ulistnione łodyżki – gametoficie żeńskim, otoczone są liśćmi okrywającymi. W powieszeniu czterokrotnym na ilustracji pomiędzy zielonymi nitkami są fioletowe owale. W powiększeniu dziesięciokrotnym można zauważyć, że fioletowe owale zbudowane są z drobnych kropek. W powiększeniu czterdziestokrotnym drobne filetowe kropki - komórki tworzące skupiska otoczone są cienką warstwą komórek.

Szczegóły obserwacji mikroskopowej. Filmy przedstawiają koszyczek rodni mchu płonnika (Polytrichum commune) w powiększeniach 40 razy, 100 razy i 400 razy. Na pierwszym filmie obraz mikroskopowy w czterdziestokrotnym powiększeniu przedstawia kształt rodni przypominający wazon. Ścianki tworzy warstwa komórek wybarwionych na kolor zielony. W rejonie dna są wybarwione na kolor fioletowy zbliżone do owalu fioletowe struktury. Na drugim filmie w powiększeniu stukrotnym widać, jak ścianka rodni zbudowana jest ze ściśle przylegających do siebie kwadratowych lub prostokątnych komórek. W koszyczku rodni znajdują się zbliżone do owalu struktury zbudowane z drobnych komórek. Struktury otacza warstwa komórek. W ściance rodni gdzieniegdzie występuje zgrubienie przybierające kształt owalny zbudowany z kilku warstw komórek. Na trzecim filmie, w powiększeniu 400 razy, widoczne są fioletowe struktury zbudowane z licznych drobnych kropek. Struktury otacza cienka ścianka. W komórkach ściany rodni są drobne elementy.

RaqQ7XxTDcIW7
Film nawiązujący do treści materiału, zawiera wskazówki dotyczące sposobu używania mikroskopu, jak i przykłady obserwacji.

Ogólne wskazówki dotyczące techniki mikroskopowania w warunkach szkolnych

1. Należy ustawić właściwe oświetlenie pola widzenia (tak aby uzyskać równomierne, jasne oświetlenie). 2. Preparat umieszcza się na stoliku przedmiotowym między łapkami mikroskopu. 3. Za pomocą śrub służących do przesuwania preparatu ustawia się obiekt obserwacji mniej więcej na przedłużeniu osi obiektywu. 4. Najpierw wybiera się obiektyw o najmniejszym powiększeniu. 5. Patrząc przez okular, należy podnosić stolik przedmiotowy, aż do uzyskania obrazu. 6. Obraz wyostrza się za pomocą śruby mikrometrycznej. Można wówczas skorygować światło. 7. Aby zmienić powiększenie, należy przekręcić rewolwer na obiektyw o większym powiększeniu, np. 10×, 40×. 8. Ostrość obrazu koryguje się za pomocą śruby mikrometrycznej. 9. Po ukończeniu obserwacji należy opuścić stolik i wyłączyć światło, a następnie wyjąć preparat i ustawić obiektyw o najmniejszym powiększeniu: 4×. 10. Mikroskop przykrywa się foliowym pokrowcem, aby uchronić go przed zabrudzeniami.

1
Polecenie 1

Oblicz wielkość powiększenia obrazu, jeśli podczas obserwacji zastosowano obiektyw o powiększeniu 10×, a mikroskop jest wyposażony w okular o powiększeniu 10×.

R1QPjRpvdUVKz
(Uzupełnij).
Polecenie 2
R5edz3ViqbKEK
Wykonaj w zeszycie schematyczny rysunek... Zwróć uwagę, na kształt ich jądra komórkowego. Zapisz powiększenie, z którego dokonano obserwacji komórki. Zrób zdjęcie, a następnie umieść je w wyznaczonym polu.
R1ayF43GndLz9
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
12
Symulacja 2

Za pomocą wirtualnego mikroskopu przeprowadź obserwację plemni mchu płonnika (Polytrichum commune). Zwróć uwagę na kształt oraz wybarwienie tego organu.

R1GwPyUYrVbRL1
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.
Obserwacja koszyczka plemni mchu płonnika (Polytrichum commune) pod mikroskopem świetlnym. Okular mikroskopu powiększa obraz 10×.
Źródło: Paweł Jarzembowski, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, licencja: CC BY-SA 3.0.
Szczegóły obserwacji mikroskopowej 1bluewhite
Szczegóły obserwacji mikroskopowej 2redwhite
Szczegóły obserwacji mikroskopowej 3
Szczegóły obserwacji mikroskopowej 4greenwhite

Za pomocą wirtualnego mikroskopu przeprowadzono obserwację plemni mchu płonnika (Polytrichum commune). Męskie gametangia mszaków nazywane są plemniami lub anterydiami. Zazwyczaj mają kształt kulisty lub maczugowaty. Osadzone są na gametoficie męskim za pomocą krótkich łodyg. Anterydia wypełnia tkanka plemnikotwórcza (wybarwiona na kolor fioletowy). Ruchliwe plemniki uwalniane są na zewnątrz dopiero po pęknięciu ścianki gametangium. Poszczególne plemnie oddzielone są od siebie wstawkami. Wszystkie gametangia męskie otoczone są liśćmi okrywającymi (wybarwionymi na kolor żółtozielony). W kolejnych powiększeniach cztero-, dziesięcio- oraz czterdziestokrotnym ukazują się podłużne wybarwione na fioletowo struktury. Są zbudowane z zagęszczonych, drobnych kropek. Poniżej struktury otacza je liść okrywający zbudowany cienkiem jednej warstwy komórek.

Szczegóły obserwacji mikroskopowej plemni mchu.  Na pierwszym filmie (powiększenie czterdziestokrotne) ukazano owalne wybarwione na fioletowo podłużne struktury, pod nimi są półkoliste, zbudowane z jednej warstwy komórek elementy. W każdej z nich jest owalne miejsce zbudowane z kilku warstw komórek. Na drugim filmie w powiększeniu stukrotnym można dostrzec drobne kropki w podłużnych wybarwionych na fioletowo strukturach. W powiększeniu 400 razy w każdej kropce - komórce wybarwionej na fioletowo znajduje się kropka.

RaqQ7XxTDcIW7
Film nawiązujący do treści materiału, zawiera wskazówki dotyczące sposobu używania mikroskopu, jak i przykłady obserwacji.

Ogólne wskazówki dotyczące techniki mikroskopowania w warunkach szkolnych.

1. Należy ustawić właściwe oświetlenie pola widzenia (tak aby uzyskać równomierne, jasne oświetlenie). 2. Preparat umieszcza się na stoliku przedmiotowym między łapkami mikroskopu. 3. Za pomocą śrub służących do przesuwania preparatu ustawia się obiekt obserwacji mniej więcej na przedłużeniu osi obiektywu. 4. Najpierw wybiera się obiektyw o najmniejszym powiększeniu. 5. Patrząc przez okular, należy podnosić stolik przedmiotowy, aż do uzyskania obrazu. 6. Obraz wyostrza się za pomocą śruby mikrometrycznej. Można wówczas skorygować światło. 7. Aby zmienić powiększenie, należy przekręcić rewolwer na obiektyw o większym powiększeniu, np. 10×, 40×. 8. Ostrość obrazu koryguje się za pomocą śruby mikrometrycznej. 9. Po ukończeniu obserwacji należy opuścić stolik i wyłączyć światło, a następnie wyjąć preparat i ustawić obiektyw o najmniejszym powiększeniu: 4×. 10. Mikroskop przykrywa się foliowym pokrowcem, aby uchronić go przed zabrudzeniami.

Polecenie 3

Przeciągnij prawidłowe nazwy i podpisz elementy budowy gametofitu męskiego mchu płonnika (Polytrichum commune).

R1ZJ51rCncpUH
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.
Źródło: Paweł Jarzembowski, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, licencja: CC BY-SA 3.0.
Polecenie 3
RXnH3OJDxrzZW
(Uzupełnij).
bg‑red

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Aliquam maximus, odio vel iaculis lobortis, est leo cursus nulla, at ornare elit ante non sem.