Mapa myśli.

Elementy należące do kategorii Kultura „jesieni średniowiecza”

·         Nazwa kategorii: „Jesień średniowiecza” w Polsce

·         Nazwa kategorii: Kontekst:

W XIV w. ludność Europy dziesiątkuje dżuma zwana Czarną śmiercią

·         Nazwa kategorii: Wynalezienie druku w XV w. ułatwia dostęp do książek, wiedzy, informacji

·         Nazwa kategorii: W Europie wzrasta liczba uniwersytetów, w 1364 r. powstaje Studium Generale w Krakowie

·         Nazwa kategorii: Dominacja gotyku w sztuce europejskiej oraz architekturze sakralnej i świeckiej

·         Nazwa kategorii: Główne wzorce osobowe to: władca (chrześcijański), rycerz (broniący m.in. chrześcijaństwa) i święty

·         Nazwa kategorii: Biblia jako źródło wiary, ale też fundament kultury europejskiej

·         Nazwa kategorii: Wpływ religii chrześcijańskiej na wszystkie dziedziny życia człowieka

·         Nazwa kategorii: Kontekst: Rozwój miast, mimo że przeważająca liczba Europejczyków zamieszkiwała na wsi

·         Nazwa kategorii: Kontekst:

Feudalizm system polityczno‑prawny, zbudowany na zasadzie więzi lennych między seniorami a ich wasalami

·         Nazwa kategorii: Kontekst:

Społeczeństwo podzielone na stany: szlachtę (wywodzącą się ze stanu rycerskiego), duchowieństwo, mieszczaństwo i chłopstwo

Koniec elementów należących do kategorii Kultura „jesieni średniowiecza”

Elementy należące do kategorii „Jesień średniowiecza” w Polsce

Nazwa kategorii: Kultura „jesieni średniowiecza”

·         Nazwa kategorii: Czas panowania dynastii Jagiellonów

·         Nazwa kategorii: Coraz ściślejsze związki z Litwą

·         Nazwa kategorii: Kulturowe związki z Europą Zachodnią i ze Wschodem

·         Nazwa kategorii: Idea Polski jako „przedmurza chrześcijaństwa”

·         Nazwa kategorii: Wzrost znaczenia politycznego, gospodarczego i kulturalnego szlachty

·         Nazwa kategorii: Osłabianie roli mieszczaństwa

·         Nazwa kategorii: Zwiększająca się liczba tekstów w języku polskim

Koniec elementów należących do kategorii „Jesień średniowiecza” w Polsce

Elementy należące do kategorii Czas panowania dynastii Jagiellonów

·         Nazwa kategorii: Panowanie tej dynastii zaczęło się od Władysława Jagiełły; za czasów Zygmunta I Starego w Polsce (1507–1548) widoczna była już obecność idei renesansowych

Koniec elementów należących do kategorii Czas panowania dynastii Jagiellonów

Elementy należące do kategorii Coraz ściślejsze związki z Litwą

·         Nazwa kategorii: Związki między tymi krajami zostały zwieńczone unią w 1569 r., kiedy to powstała Rzeczpospolita Obojga Narodów

Koniec elementów należących do kategorii Coraz ściślejsze związki z Litwą

Elementy należące do kategorii Kulturowe związki z Europą Zachodnią i ze Wschodem

·         Nazwa kategorii: Sąsiedztwo z Rusią czy Turcją owocowało m.in. obecnością w polskiej kulturze wpływów orientalnych (łac. „oriens” – wschód)

Koniec elementów należących do kategorii Kulturowe związki z Europą Zachodnią i ze Wschodem

Elementy należące do kategorii Idea Polski jako „przedmurza chrześcijaństwa”

·         Nazwa kategorii: Polska sąsiadowała m.in. z islamską Turcją, co przyczyniło się do wytworzenia w polskim społeczeństwie przekonania, że broni chrześcijańskiej Europy przed innowiercami

Koniec elementów należących do kategorii Idea Polski jako „przedmurza chrześcijaństwa”

Elementy należące do kategorii Wzrost znaczenia politycznego, gospodarczego i kulturalnego szlachty

·         Nazwa kategorii: Szlachta w XV i XVI w. zdobywała u władców kolejne przywileje polityczne i ekonomiczne, tym samym osłabiając pozycję pozostałych stanów społecznych

Koniec elementów należących do kategorii Wzrost znaczenia politycznego, gospodarczego i kulturalnego szlachty

Elementy należące do kategorii Osłabianie roli mieszczaństwa

·         Nazwa kategorii: Osłabienie roli mieszczaństwa nie oznacza zaniku tego stanu społecznego w Polsce – zwłaszcza patrycjusze (łac. „patres” – ojcowie), czyli najbogatsza warstwa w obrębie mieszczaństwa, miała duże znaczenie, jednak dominującą rolę w państwie odgrywała szlachta

Koniec elementów należących do kategorii Osłabianie roli mieszczaństwa

Elementy należące do kategorii Zwiększająca się liczba tekstów w języku polskim

·         Nazwa kategorii: Wciąż dominującym językiem jest łacina, ale zwłaszcza w XV w. teksty w języku polskim stanowią ważną część piśmiennictwa (m.in. „Biblia królowej Zofii”, psałterze, zbiory kazań, pieśni religijne i świeckie, „Rozmowa Mistrza Polikarpa...”, „Legenda o św. Aleksym”)

Koniec elementów należących do kategorii Zwiększająca się liczba tekstów w języku polskim

Mapa myśli.

Elementy należące do kategorii Szczęście w średniowieczu

·         Nazwa kategorii: podporządkowanie się hierarchii

·         Nazwa kategorii: dobra śmierć

·         Nazwa kategorii: służba Bogu

·         Nazwa kategorii: ideał rycerza

·         Nazwa kategorii: miłość

·         Nazwa kategorii: umiar

Koniec elementów należących do kategorii Szczęście w średniowieczu

Elementy należące do kategorii podporządkowanie się hierarchii

·         Nazwa kategorii: średniowieczne społeczeństwo było zhierarchizowane; każdy miał tam swoje miejsce i związane z nim przywileje, tryb życia, model codzienności

·         Nazwa kategorii: świadomość swojej pozycji społecznej pozwalała na spokojne i szczęśliwe życie

Koniec elementów należących do kategorii podporządkowanie się hierarchii

Elementy należące do kategorii dobra śmierć

·         Nazwa kategorii: dobra śmierć – będąca wyznacznikiem szczęścia w średniowieczu – mogła spotkać rycerzy i była związana z etosem rycerskim; rycerz umierał w walce, potwierdzając swoją odwagę, w zgodzie z Bogiem, zwrócony ku ojczyźnie, honorowo; to gwarantowało mu – w myśl wskazań chrześcijańskich – zbawienie

·         Nazwa kategorii: śmierć mogła być także męczeńska, jeszcze ściślej związana z religijnością i stanowiąca drogę do zbawienia; nagroda bowiem czekała po śmierci

Koniec elementów należących do kategorii dobra śmierć

Elementy należące do kategorii służba Bogu

·         Nazwa kategorii: w średniowieczu ogromną rolę odgrywa duchowość, religia chrześcijańska i wartości z tym związane

·         Nazwa kategorii: służba Bogu, podporządkowanie swojego życia nakazom wynikającym z religii stają się wyznacznikiem szczęścia, wewnętrznej harmonii i dobrego funkcjonowania w społeczeństwie

Koniec elementów należących do kategorii służba Bogu

Elementy należące do kategorii ideał rycerza

·         Nazwa kategorii: średniowiecze jest epoką, kiedy rycerstwo się formuje i wykształca idealny wzorzec, do którego należy się stosować

·         Nazwa kategorii: ideał rycerza opierał się na posłuszeństwie władcy (zachowanie feudalnego porządku), wyznawaniu religii chrześcijańskiej, waleczności, odwadze, a także żywieniu uczuć do wybranki serca

Koniec elementów należących do kategorii ideał rycerza

Elementy należące do kategorii miłość

·         Nazwa kategorii: miłość romantyczna jest jednym z wyznaczników szczęścia ludzi średniowiecza, nie tylko bowiem stanowi potężną emocję, ale także inspirację

·         Nazwa kategorii: romantyczna miłość może mieć różne oblicza, szczęście gwarantuje ta spełniona i szczęśliwa, do której się dąży

Koniec elementów należących do kategorii miłość

Elementy należące do kategorii umiar

·         Nazwa kategorii: według św. Augustyna szczęśliwy „jest ten, kto ma to, czego chce, a nie chce niczego złego”

·         Nazwa kategorii: w osiągnięciu szczęścia ważny jest jednak umiar, bo, jak twierdzi św. Augustyn: „przeciwieństwem niedostatku jest pełnia. Pełnię można określić tylko ze względu na miarę. To, co przekracza miarę, jest równie niepełne jak to, czemu nie dostaje miary”; uciążliwy jest zatem zarówno brak, jak i przesyt

·         Nazwa kategorii: znaczenie umiaru podkreślał także św. Tomasz z Akwinu, łącząc go z roztropnością i opanowaniem w działaniu

Koniec elementów należących do kategorii umiar