Nihil difficilenihil difficileNihil difficile: Czasy i formy tworzone od tematu perfectum i supinum

Wiesz już doskonale, jak tworzyć i tłumaczyć formy czasownikowe od tematu praesentis. W tym rozdziale poznasz schemat tworzenia pozostałych czasów w języku łacińskim. Tworzy się je od dwóch następnych tematów czasownika, a są nimi temat perfecti (zwany też tematem perfectum) oraz temat supini (supinum).

Zapoznaj się ponownie z mapą myśli prezentującą tematy czasowników łacińskich oraz tworzone od nich czasy.

Aby utrwalić swoją dotychczasową dawkę wiedzy dotyczącą tematów czasowników łacińskich, wykonaj ćwiczenie.

Formy tworzone od tematu perfectum

Schemat prezentuje formy, jakie tworzy się od tematu perfectum.

Łacińskie czasy przeszłe

W języku łacińskim są trzy czasy przeszłe. Znasz już imperfectum, który jest czasem przeszłym niedokonanym. Kolejny to perfectum, czas przeszły dokonany.

Trzecim czasem przeszłym w języku łacińskim jest plusquamperfectum . Po polsku nazywamy go czasem zaprzeszłym. Wyraża on:

• czynność mającą miejsce wcześniej w przeszłości w porównaniu z inną czynnością wyrażoną czasem przeszłym,

• czynność trwającą przez jakiś czas w przeszłości.

Grafika wyjaśnia relacje, jakie zachodzą w języku łacińskim pomiędzy trzema czasami przeszłymi.

R14H9BVMNFUEP

Ilustracja przedstawia poziomą oś. Pośrodku przecięta jest czarną pionową linią z podpisem „nunc”. Od tego napisu w lewą stronę pod osią zaznaczono kolor niebieski z podpisem „imperfectum”. Nad osią fragment obejmujący 1/3 koloru niebieskiego zaznaczono kolorem zielonym z napisem „perfectum”, zaś kolejną 1/3 koloru niebieskiego zaznaczono kolorem pomarańczowym z napisem „plusquamperfectum”.

W załączonych tabelach znajduje się odmiana czasów perfectum oraz plusquamperfectum w stronie czynnej.

Na podstawie cytatu z dzieła Liwiusza, znajdującego się w ilustracji interaktywnej, prześledź kolejność użycia czasu perfectum i plusquamperfectum w jednym zdaniu.

Infinitivus perfecti activi - bezokolicznik czasu przeszłego strony czynnej

Od tematu perfecti tworzy się wyłącznie jeden bezokolicznik. Jest nim bezokolicznik czasu przeszłego dokonanego strony czynnej, czyli  infinitivus perfecti activi.

Polecenie 2

R1XK8D2KUTOKV

Kolorowa grafika przedstawia chłopca z otwartą książką w ręku. Chłopiec stoi; na plecach ma plecak. Pod ilustracją znajduje się naps: Video Marcum linguam Latinam amavisse.

Zdanie zamieszczone pod ilustracją przetłumacz na język polski.

RQUPTQRG5BOF8

Pokaż podpowiedź

Leksykę potrzebną do przetłumaczenia zdania znajdziesz w słowniku łacińsko‑polskim znajdujacym się na końcu rozdziału. Zwróć uwagę w jakich czasach występują w tym zdaniu czasowniki.

Pokaż odpowiedź

Widzę, że Marek pokochał język łaciński.

Formy tworzone od tematu supinum

Participium perfecti passivi - imiesłów czasu przeszłego dokonanego strony biernej

Aby utworzyć participium perfecti passivi, bardzo przydatny gramatycznie imiesłów, o czym już wkrótce się przekonacie, wystarczy zmienić końcówkę supinum na końcówki rodzajowe deklinacji I i II. Proste, prawda?

Sposób tworzenia i tłumaczenia ilustruje załączona tabela.

Participium perfecti passivi nie tylko wygląda jak przymiotnik deklinacji I i II, ale też łączy się z rzeczownikami i odmienia według tych samych zasad.

Aby się o tym przekonać wykonaj ćwiczenie.

Indicativus perfecti passivi oraz indicativus plusquamperfecti passivi - tryb oznajmujący czasu przeszłego dokonanego strony biernej oraz tryb oznajmujący czasu zaprzeszłego strony biernej

Przy pomocy participium perfecti passivi tworzy się formy złożone czasowników w stronie biernej, są to: perfectum oraz plusquamperfectum passivi.

Indicativus perfecti passivi składa się z participium perfecti passivi i formy czasownika sum, esse w czasie teraźniejszym.

Indicativus plusquamperfecti passivi składa się z participium perfecti passivi i formy czasownika sum, esse w czasie przeszłym niedokonanym (imperfectum).

Schemat przybliży ci sposób tworzenia tych form gramatycznych:

Tabele prezentują odmianę czasów perfectum i plusquamperfectum w stronie biernej.

Wykonaj zadania, aby przekonać się, że wszystko dobrze zrozumiałeś/zrozumiałaś.

Infinitivus perfecti passivi - bezokolicznik czasu przeszłego strony biernej

Infinitivus perfecti passivi składa się z participium perfecti passivi podanego w przypadku nominativus lub  accusativus oraz bezokolicznika słowa posiłkowego.

Oto tabela z przykładami tworzenia bezokolicznika.

Imiesłów podany jest w przypadkach nominativus lub accusativus, ponieważ, jak już była mowa, bezokoliczniki czasu przeszłego występują jedynie w konstrukcjach ACI i NCI. Stąd też bierze się tłumaczenie tych form za pomocą spójnika „że”.

Np. RomulusRomulus, -i mRomulus aa(b) z abl. a RemoRemus, -i mRemo necatus esseneco 1necatus esse traditurtrado, -didi, -ditum 3traditur. Przekazuje się, że Romulus został zabity przez Remusa.

Scimusscio 4Scimus temporibustempus, -oris ntemporibus antiquisantiquus 3antiquis multamultus 3multa bellabellum,-i nbella gesta essegero, gessi, gestum 3gesta esse. Wiemy, że w czasach starożytnych były prowadzone liczne wojny.

Aby zastosować nabytą wiedzę w praktyce, zapoznaj się z tekstem, który znajduje się w ilustracji interaktywnej, a następnie wykonaj ćwiczenia zamieszczone w teście.

Na zakończenie przygody z tematami perfectum i supinum rozwiąż test. Zadania testowe utrwalą twoją wiedzę.

Temat perfectum i supinum450Bardzo dobrze opanowałeś/opanowałaś materiał. Brawo!Niestety, nie zaliczyłeś/zaliczyłaś testu. Powtórz odmianę czasowników od tematu perfectum i supinum, znajdującą się w tabelach, i rozwiąż test ponownie.

Test

Temat perfectum i supinum

Cyceronowi udało się rozwiązać ten test, więc i  ty z pewnością sobie poradzisz.

R15X26NJXJN51

Fotografia przedstawia popiersie mężczyzny wyrzeźbione z jasnego kamienia. Mężczyzna ma krótkie włosy, duży prosty nos oraz lekko rozchylone usta. Na czole i wokół oczu ma zmarszczki. Obszerne szaty mężczyzny ukrywają jego sylwetkę. Tło stanowi czarna ściana.

Liczba pytań:

4

Limit czasu:

min

Pozostało prób:

1/1

Twój ostatni wynik:

-

Uruchom

Temat perfectum i supinum

Pytanie 1/4

Pozostało czasu 0:00

Twój ostatni wynik -

R899TQCE8NGKH

Na podstawie przeczytanego tekstu o Romulusie i Remusie oceń, które z poniższych zdań są prawdziwe. Możliwe odpowiedzi: 1. Lupa Rōmulum et Remum ēducāvit. 2. Rōmulus Amūlium frātrumque suum necāvit. 3. Ūnus geminōrum oppidum aedificāvit.

R1CG9ZTSOXG68

Podaj polskie odpowiedniki (tłumaczenia) podanych form czasownikowych.

Podaj polskie odpowiedniki (tłumaczenia) podanych form czasownikowych.

R5ESD3NSHJG3N

Połącz w pary zdania w stronie czynnej z adekwatnymi zdaniami w stronie biernej.

Połącz w pary zdania w stronie czynnej z adekwatnymi zdaniami w stronie biernej.

R1UPDEA8E1F79

Oceń, czy podane opisy form gramatycznych są poprawne. Każdemu z nich przyporządkuj kategorię VERUM (prawda) lub FALSUM (fałsz).

Oceń, czy podane opisy form gramatycznych są poprawne. Każdemu z nich przyporządkuj kategorię VERUM (prawda) lub FALSUM (fałsz).

Sprawdź

Poprzednie

Dalej

Słownik łacińsko‑polski

Słownik pojęć