Zdania dopełnieniowe stanowią typ zdań podrzędnych, które zastępują dopełnienie zdania głównego (np. proszę - o co? – abyś przyszedł). Są one bardzo podobne do zdań celowych, zwłaszcza, że zaczynają się od identycznych spójników. Dlatego, aby rozpoznać z jakiego typu zdaniami mamy do czynienia, warto prześledzić czasowniki, jakie znajdują się w zdaniu nadrzędnym. W przypadku zdań dopełnieniowych można je pogrupować następująco: 

W zdaniach tych występują spójniki ut– aby, ne – aby nie (że nie), neve– i aby nie. Jako orzeczenie zdań dopełnieniowych występuje coniuntivus praesentislub imperfecti.

Zdania podrzędne okolicznikowe skutku (skutkowe) wyrażają skutek wywołany przez treść zdania nadrzędnego. Odpowiadają na pytanie zadane z perspektywy zdania nadrzędnego jak?

W zdaniu nadrzędnym często towarzyszą im: ita, sic, tam (tak), tantum, tantopere (tak bardzo), talis (taki,-a,-e), tantus (tak wieki,-a,-e), adeo (do tego stopnia) itd. 

Spójnikami rozpoczynającymi zdanie skutkowe są: ut (że), ut non (że nie), a po przymiotnikach/przysłówkach w stopniu wyższym: quam ut (w znaczeniu zbyt, za). 

W orzeczeniu zdania skutkowego kładzie się coniunctivus w taki sposób, jak gdyby to było zdanie niezależne. 

Czas trybu coniunctivus wyraża, czy skutek trwa obecnie, czy też nie.

Praktyczne zastosowanie coniunctivus w zdaniach skutkowych prezentuje schemat. 

Zdania podrzędne okolicznikowe przyczynowe zastępują okolicznik przyczyny w zdaniu nadrzędnym i odpowiadają na pytanie dlaczego? z jakiego powodu?

Podstawowymi spójnikami rozpoczynającymi zdania podrzędne przyczynowe w łacinie są: quia, quod, propterea quod, quoniam, cum, praesertim cum, quando, które w języku polskim oddajemy poprzez spójniki: ponieważ, gdyż, jako że, dlatego że, zwłaszcza że, bo, kiedy, skoro, gdy.  W zdaniach przyczynowych zazwyczaj występuje tryb indicativus. Wówczas podawana jest przyczyna rzeczywista, fakt, którego bezpośrednim skutkiem jest sytuacja przytoczona w zdaniu nadrzędnym, np.: Noctu ambulo, nam dormire non possum. - Spaceruję w nocy, ponieważ nie mogę spać. W zdaniach przyczynowych może również występować tryb coniunctivus, gdy zdanie przyczynowe wprowadzane jest przez spójnik cum lub praesertim cum, np. Praesertim cum hostes urbem obsiderent, civibus auxilium ferre non poteramus. -Tym bardziej, że wrogowie oblegali miasto, nie mogliśmy nieść obywatelom pomocy.

Zdania okolicznikowe czasu odpowiadają na pytanie kiedy?, odkąd?, dopóki? Mogą mieć one orzeczenie w trybie indicativus lub coniunctivus. Tryb łączący występuje najczęściej po spójnikach cum lub priusquam.  Jeśli zdanie okolicznikowe czasu zawiera przyczynę relacjonowanego zdarzenia, wymaga użycia trybu łączącego. W zależności od relacji czynności zadania nadrzędnego do podrzędnego stosuje się: coniunctivus imperfecti dla czynności równoczesnej coniunctivus plusquamperfecti dla czynności uprzedniej w stosunku do zdania nadrzędnego. W pozostałych przypadkach orzeczenie występuje w trybie oznajmującym. 

Inne przykładowe spójniki dla zdań czasowych, to: postquam (gdy, skoro), dum, donec (dopóki), np.: Dum Caesar in Gallia erat, multa bella gessit. - Dopóki Cezar był w Galii, prowadził liczne wojny.   Spójnik cum, po którym występuje coniunctivus nazywamy zwyczajowo cum historicum lub narrativum. Stosowany on jest w narracji historycznej. Natomiast spójnik cum, po którym występuje indicativus nazywamy cum temporale. W zdaniach nadrzędnych towarzyszą mu często: tum (wtedy), eo tempore (w tym czasie), eo die (tego dnia).  Np.: Fuit quoddam tempus, cum in agris homines passim bestiarum modo vagabantur. – Był taki czas, gdy wszyscy ludzie po polach błąkali się niczym zwierzęta. (Cyceron)

Zdania te wskazują na warunek, który jest możliwy lub niemożliwy do spełnienia.  Podstawowymi spójnikami zdań warunkowych są: si (jeśli, jeżeli) oraz nisi, ni (jeśli nie, jeżeli nie).  Zdanie podrzędne nazywamy tu poprzednikiem, a rezultat wyrażony w zdaniu nadrzędnym - następnikiem. Poprzednik i następnik tworzą razem okres warunkowy.  W języku łacińskim wyróżniamy trzy typy okresów warunkowych. Przedstawia je załączony schemat: