Różne odmiany łacińskich rzeczowników
Nihil difficileNihil difficile: Rzeczowniki i przymiotniki deklinacji II
Według deklinacji II odmieniają się rzeczowniki i przymiotniki zakończone w mianowniku liczby pojedynczej (nominativus singularisnominativus singularis) na -us, -er lub -um, zaś w dopełniaczu na -i.
Według deklinacji II odmienia się także rzeczownik vir, viri (mąż, mężczyzna), mimo, że jego nominativus singularisnominativus singularis nie kończy się na -er.
Zakończenia w nominativus singularisnominativus singularis deklinacji II informują o rodzaju rzeczownika: masculinamasculina, to rzeczowniki zakończone na -us lub -er (np: hortus,-ihortus,-i, puer, -eripuer, -eri; ; neutraneutra kończą się na -um (np. malum, -imalum, -i).
Zapoznaj się z wzorami odmian rzeczowników deklinacji II dla każdego rodzaju gramatycznego.
na -us (rodzaj męski)
przypadek | singularis | pluralis |
|---|---|---|
Nom. | hortus | hortī |
Gen. | hortī | hortōrum |
Dat. | hortō | hortīs |
Acc. | hortum | hortōs |
Abl. | hortō | hortīs |
Voc. | horte | hortī |
Rzeczownik deus, -i (bóg), mimo, że jak inne rzeczowniki deklinacji II, jest zakończony w mianowniku na -us i jest rodzaju męskiego, jednak nie odmienia się identycznie, jak przedstawiony w tabeli rzeczownik hortus, -i.
Zapoznaj się z odmianą tego rzeczownika zamieszczoną w ilustracji interaktywnej.
na -er (rodzaj męski)
przypadek | singularis | pluralis |
|---|---|---|
Nom. | puer | puerī |
Gen. | puerī | puerōrum |
Dat. | puerō | puerīs |
Acc. | puerum | puerōs |
Abl. | puerō | puerīs |
Voc. | puer | puerī |
na -um (rodzaj nijaki)
przypadek | singularis | pluralis |
|---|---|---|
Nom. | malum | mala |
Gen. | malī | malōrum |
Dat. | malō | malīs |
Acc. | malum | mala |
Abl. | malō | malīs |
Voc. | malum | mala |
Przymiotniki deklinacji I i II
Ponieważ znasz już budowę i rodzaje gramatyczne rzeczowników deklinacji I i II, z łatwością przyswoisz sobie wiedzę o przymiotnikach należących do tych deklinacji.
Przymiotniki deklinacji I i II mają trzy zakończenia rodzajowe podawane w następującej kolejności: -us/-er (masculinummasculinum), -a (femininumfemininum), -um (neutrumneutrum).
Np. bonus, -a, -um - dobry; ruber, -bra, -um - czerwony.
Korzystając ze słowników łacińsko‑polskich zetkniecie się z pewnym skrótem w oddawaniu form podstawowych przymiotników deklinacji I i II. Zamiast trzech, w zapisie znajdziecie tylko formę rodzaju męskiego, oraz cyfrę 3. Oznacza to, że przymiotnik ma trzy zakończenia rodzajowe: -us/-er, -a, -um.
Większość rzeczowników i przymiotników zakończonych na -er traci e w dalszych przypadkach, np.: ager, agri (pole), czy pulcher, pulchri (piękny) Zachowują je m.in. puer, pueri (chłopiec); liber, libera, liberum (wolny,-a,-e).
Dla utrwalenia wiedzy o rzeczownikach deklinacji II oraz przymiotnikach deklinacji I i II wykonaj ćwiczenia.
Do wykonania następnego ćwiczenia niezbędne będzie przypomnienie rodzajów rzeczowników deklinacji I. Pamiętacie z pewnością, że oprócz rodzaju żeńskiego, deklinacja ta zawiera też wyjątki rodzaju męskiego.
Na zakończenie informacji o rzeczownikach i przymiotnikach deklinacji I i II zapoznaj się z tekstem zamieszczonym w ilustracji interaktywnej w punkcie 1. Aby przekonać się, czy dobrze zrozumiałeś/zrozumiałaś, otwórz punkt 2 ilustracji.
Słownik łacińsko‑polski
pole
dobry
niebo
równina, plac, boisko
ogród
mieszkaniec
radosny, wesoły
książka
jabłko
zły
żeglarz
nic trudnego
chłopiec
piękny