RDFECP3TKBFXA
Fotografia przedstawia duży zegar wiszący na wieży. Na jasnej tarczy znajdują się rzymskie cyfry oraz czarne wskazówki. Wieża, na której wisi zegar, jest ozdobiona licznymi złoconymi ornamentami.

Starożytny kalkulator, czyli słów kilka o liczebnikach.

Źródło: UMK, licencja: CC0.

Nihil difficnihil difficĭleNihil difficĭnihil difficĭleĭlenihil difficĭlele: Jak liczyli starożytni - liczebniki główne 

Liczebniki 1‑10 w językach romańskich

lp

język łaciński

język włoski

język francuski

język hiszpański

1

ūnus, -ā, -um

uno

un

uno

2

duo, duae, duo

due

deux

dos

3

trēs, trēs, tria

tre

trois

tres

4

quattuor

quattro

quatre

cuatro

5

quīnque

cinque

cinq

cinco

6

sex

sei

six

seis

7

septem

sette

sept

siete

8

octo

otto

huit

ocho

9

novem

nove

neuf

nueve

10

decem

dieci

dix

diez

bg‑olive
Ciekawostka

W starożytnym Rzymie za pechową liczbę uważano liczbę 17. Anagram zapisu tej liczby znakami rzymskimi – XVII, układa się w słowo VIXI, co po łacinie oznacza „żyłem”. Do dzisiaj na budynkach w Italii nie numeruje się 17. piętra czy pokoju.

Ćwiczenie 1

Odpowiedz po łacinie na pytanie: Quot est?Quot est?Quot est?

  • quattuor plus plusplus  tres

  • novem minusplusminus tres

  • octo plūs duo

  • quīnque minus ūnus

Quot est?
minus
plus

W języku łacińskim odmieniają się następujące liczebniki: ūnus, -ā, -um; duo, duae, duo; trēs, trēs, tria oraz liczebnik mīlia (tysiące). Ich odmiana została zamieszczona w mapie myśli.

R1ZGQZ38GRVEJ1
Mapa myśli. Odmiana liczebników głównych. Lista elementów: Nazwa kategorii: Odmiana liczebników głównych Elementy należące do kategorii Odmiana liczebników głównych Nazwa kategorii: N. unus, una, unum Elementy należące do kategorii N. unus, una, unum Nazwa kategorii: G. unius Nazwa kategorii: D. uni Nazwa kategorii: Acc. unum, unum, unum Nazwa kategorii: Abl. uno. una, uno Koniec elementów należących do kategorii N. unus, una, unum Nazwa kategorii: N. duo, duae, duo Elementy należące do kategorii N. duo, duae, duo Nazwa kategorii: G. duorum, duarum, duorum Nazwa kategorii: D. duobus, duabus, duobus Nazwa kategorii: Acc. duos, duas, duos Nazwa kategorii: Abl. duobus, duabus, duobus Koniec elementów należących do kategorii N. duo, duae, duo Nazwa kategorii: N. tres, tres, tria Elementy należące do kategorii N. tres, tres, tria Nazwa kategorii: G. trium Nazwa kategorii: D. tribus Nazwa kategorii: Acc. tres, tres, tria Nazwa kategorii: Abl. tribus Koniec elementów należących do kategorii N. tres, tres, tria Nazwa kategorii: N. milia Elementy należące do kategorii N. milia Nazwa kategorii: G. milium Nazwa kategorii: D. milibus Nazwa kategorii: Acc. milia Nazwa kategorii: Abl. milibus Koniec elementów należących do kategorii N. milia Koniec elementów należących do kategorii Odmiana liczebników głównych
bg‑turquoise
Ważne!

Liczebniki główne łączą się z rzeczownikami, jak przymiotnik, np.  trēs gallinaegallīna,-ae fgallinae, quinque rosaerosa,-ae frosae, decem verbaverbum, -i nverba. Jedynie milia (tysiące),  np. duo milia, decem milia etc., łączą się z dopełniaczem (genetivus), np. quattuor mīlia hominumhomō,-inis mhominum.

Polecenie 1
RGAKZTGRL88X2
Zdjęcie przedstawia młodą kobietę. Jest szeroko uśmiechnięta. Ubrana jest w błękitną koszulę i jeansy. Siedzi na poziomej belce płotu, w rękach trzyma brązową kurę. Za plecami kobiety rozpościera się łąka; na horyzoncie drzewa.
Kobieta z kurą
Źródło: Ilustracja wygenerowana za pomocą narzędzia AI Canva, domena publiczna.
R1G6SEVRRM9RR
Na podstawie ilustracji uzupełnij zdanie odpowiednią formą liczebnika podanego w nawiasie. Fēmina (1) gallīnam habet.
Polecenie 2
RTN5462Q9T12E
Napisz w języku łacińskim zdanie zawierające liczebnik w datiwie (w celowniku).
adsum, adesse, affui
praesum, praeesse, praefui

Słownik łacińsko‑polski

canis,-is m
canis,-is m
R1EXSU6NMLS9U
Zdjęcie przedstawia młodego psa siedzącego na trawniku. Sierść psa jest w kolorze czarnorązowym. Na brzuchu, szyi, fragmentach pyska oraz końcówkach łap sierść jest biała. Z pyska zwierzęcia wystaje różowy jezyk. Na szyi ma czerwoną obrożę ze srebrną przywieszką.
Pies.
Źródło: Ilustracja wygenerowana za pomocą narzędzia AI Canva, domena publiczna.

pies

etc. = et cetera
etc. = et cetera

itd. = i tak dalej

fēmina,-ae f
fēmina,-ae f
RU2LSKVNS83BZ
Grafika przedstawia młodą kobietę w starożytnej długiej szacie. Kobieta idzie brukowaną ulicą. Po jej prawej stronie stoją stragany z owocami, po lewej smukłe marmurowe kolumny wspierające belkowanie budowli. Tło stanowi budynek zwieńczony kopułą.
Starożytna kobieta na ulicy miasta. 
Źródło: Ilustracja wygenerowana za pomocą narzędzia AI Canva, domena publiczna.

kobieta

gallīna,-ae f
gallīna,-ae f
R1JA2UPBTKBGR
Zdjęcie przedstawia brązową kurę stojącą na podwórku porośniętym trawą. W tle znajduje się dom i zabudowania gospodarcze.
Kura.
Źródło: Ilustracja wygenerowana za pomocą narzędzia AI Canva, domena publiczna.

kura

habĕo,- ēre, -uī, -itum
habĕo,- ēre, -uī, -itum

mieć

homō,-inis m
homō,-inis m

człowiek

nihil difficĭle
nihil difficĭle

nic trudnego

rosa,-ae f
rosa,-ae f
R1H7TMHX34XFJ
Zdjęcie przedstawia czerwoną ściętą różę. Kwiat leży na blacie drewnianego stołu. Po lewej stronie do stołu przylega duże okno. Widok za oknem jest rozmyty.
Czerwona róża. 
Źródło: Ilustracja wygenerowana za pomocą narzędzia AI Canva, domena publiczna.

róża

verbum, -i n
verbum, -i n

słowo

In initio repetitio: To już wiesz.
Nihil difficile: Jak liczyli starożytni (liczebniki porządkowe)